Muqeddes Kalam (latin yéziq)

Eysaning tirilishi
Mat. 28:1-10; Mar. 16:1-8; Yh. 20:1-10
1Emdi heptining birinchi künide tang yuray dep qalghanda, ayallar özliri teyyarlighan etirlerni élip, qebrige keldi.   2Ular qebrining aghzidiki tashning domilitiwétilgenlikini kördi; 3we qebrige kirip qariwidi, Reb Eysaning jesiti yoq turatti. 4We shundaq boldiki, ular buningdin patiparaq bolup turghanda, mana, nur chaqnap turidighan kiyimlerni kiygen ikki zat ularning yénida tuyuqsiz peyda boldi. 5Ayallar qattiq wehimge chüshüp, yüzlirini yerge yéqishti. Ikki zat ulargha: — Néme üchün tirik bolghuchini ölgenlerning arisidin izdeysiler? 6-7U bu yerde emes, belki u tirildi! U téxi Galiliyede turghan waqtida, uning silerge némini éytqinini, yeni: «Insan’oghlining gunahkar ademlerning qoligha tapshurulup, kréstlinip, üchinchi küni qayta tirilishi muqerrerdur» dégenlirini eslep béqinglar! — dédi.
8We ular uning del shundaq déginini ésige élishti; 9we qebridin qaytip, bu ishlarning hemmisini on bireylen’ge, shundaqla qalghan muxlislarning hemmisige yetküzdi. 10Rosullargha bu ishlarni yetküzgüchiler bolsa Magdalliq Meryem, Yoanna we Yaqupning anisi Meryem hemde ular bilen bille bolghan bashqa ayallar idi. 11Lékin ayallarning bu éytqanliri ulargha epsanidek bilindi, ular ularning sözlirige ishenmidi. 12Biraq Pétrus ornidin turup, qebrige yügürüp bardi. U éngiship qebre ichige qariwidi, yalghuz kanap képenlikning tilim-tilim parchilirini körüp, yüz bergen ishlargha teejjüplinip öyge qaytip ketti.
Émayus yézisigha baridighan yolda méngiwatqan sirliq musapir
Mar. 16:12-13
13We mana, shu künde ulardin ikkiylen Yérusalémdin on bir chaqirim yiraqliqtiki Émayus dégen kentke kétip baratti.    14Ular yüz bergen barliq ishlar toghrisida sözliship kétiwatatti. 15We shundaq boldiki, ular sözliship-mulahiziliship kétiwatqanda, mana Eysa özi ulargha yéqinliship kélip, ular bilen bille mangdi; 16lékin ularning közliri uni tonushtin tutuldi.
17U ulardin: — Kétiwétip néme ishlar toghruluq munazire qilishiwatisiler? — dep soridi. Ular qayghuluq qiyapette toxtap, 18 ulardin Kliyopas isimlik biri jawab bérip: — Yérusalémda turupmu, mushu künlerde shu yerde yüz bergen weqelerdin birdinbir xewer tapmighan musapir sen oxshimamsen?! — dédi.
19We u ulardin: — Néme weqeler boldi? — dep soridi.
«Nasaretlik Eysagha munasiwetlik weqeler!» — dédi ular, — «U özi Xudaning aldidimu, barliq xelqning aldidimu emelde we sözde qudretlik bir peyghember bolup, 20bash kahinlar we hökümdarlirimiz uni ölüm hökümige tapshurup, kréstletti. 21Biz eslide uni Israilgha hemjemet bolup azad qilidighan zat iken, dep ümid qilghaniduq. Lékin ishlar shundaq boldi, hazir bu weqeler yüz berginige üchinchi kün boldi;    22yene kélip, arimizdiki birnechche ayal hem bizni hang-tang qalduruwetti. Chünki ular bügün tang seherde qebrige bériptiken, 23uning jesitini tapalmay qaytip kélip: «Bizge birnechche perishte ghayibane körünüshte ayan bolup, «U tirik!» dédi» dep éytiptu. 24Buning bilen arimizdin birnechcheylen qebrige bérip, ehwalning del ayallarning éytqinidek ikenlikini bayqaptu. Lékin uni ularmu körmeptu».
25Eysa ulargha:
— Ey nadanlar, peyghemberlerning éytqanlirining hemmisige ishinishke qelbi gallar! 26Mesihning özige xas shan-sheripige kirishtin burun, mushu japa-musheqqetlerni béshidin ötküzüshi muqerrer emesmidi? — dédi.
27Andin pütün Tewrat-Zeburdin, Musa we bashqa barliq peyghemberlerning yazmiliridin bashlap u özi heqqide aldin pütülgenlirini ulargha sherh bérip chüshendürdi.
28Ular baridighan kentke yéqinlashqanda, u yiraqraq bir yerge baridighandek turatti. 29Lékin ular uni tutuwélip:
— Kech kirip qaldi, hélila kün olturidu. Biz bilen bille qonup qalghin, — dep ötündi. Shuning bilen u ular bilen qon’ghili öyge kirdi. 30We shundaq boldiki, u ular bilen dastixanda olturghanda, nanni qoligha élip, Xudagha teshekkür éytti, andin nanni oshtup ulargha tutti. 31Ularning közliri shuan échilip, uni tonudi; shuning bilen u ularning aldidin ghayib boldi. 32Ular bir-birige:
— U yolda biz bilen parangliship, bizge muqeddes yazmilargha sherh bergende, yürek-baghrimiz goya ottek yanmidimu?! — déyishti.
33-34We ular shu haman turup Yérusalémgha qaytip keldi. Ular ikkisi on bireylen bilen ularning hemrahlirining bir yerge yighilip turghinining üstigila chüshti, ular: «Reb rasttin tiriliptu. U Simon’gha körünüptu!» déyishiwatatti. 35Shuning bilen ular ikkiylenmu yolda yüz bergen ishlarni we u nanni oshtuwatqanda uning özlirige qandaq tonulghinini köpchilikke sözlep berdi.
Eysaning muxlislirigha yene körünüshi
Mat. 28:16-20; Mar. 16:14-18; Yh. 20:19-23; Ros. 1:6-8
36We ular bu ishlar üstide sözlishiwatqanda, Eysa özi tosattin ularning otturisida peyda bolup:
— Silerge aman-xatirjemlik bolghay! — dédi.  
37Ular birer rohni uchrattuqmu néme, dep xiyal qilip, alaqzade bolushup wehimige chüshti.
38U ulargha:
— Némige shunche alaqzade bolup kettinglar? Némishqa qelbinglarda shek-guman chiqip turidu? 39Qollirimgha we putlirimgha qarap béqinglar! Méning özüm ikenlikimni bilinglar! Méni tutup körünglar, rohning et bilen söngiki yoq, lékin mende barliqini körisiler, — dédi.
40We shundaq dégech ulargha put-qolini körsetti. 41Ular xushluqtin közlirige ishen’güsi kelmey heyranuhes turghinida u ulardin:
— Silerning bu yerde yégüdek nersenglar barmu? — dep soridi. 42Ular bir parche béliq kawipi we bir parche hesel könikini uninggha sunuwidi, 43u élip ularning aldida yédi.
44Andin u ulargha:
— Mana bu men siler bilen bolghan waqtimda silerge éytqan: «Musa xatiriligen Tewrat qanuni, peyghemberlerning yazmiliri we Zeburda méning toghramda pütülgenning hemmisi choqum emelge ashurulmay qalmaydu» dégen sözlirim emesmu? — dédi.
45Shuning bilen u muqeddes yazmilarni chüshinishi üchün ularning zéhinlirini achti 46we ulargha mundaq dédi:
— Muqeddes yazmilarda shundaq aldin pütülgenki we shu ish Mesihning özige toghra keldiki, u azab chékip, üchinchi künide ölgenler arisidin tirilidu, 47andin uning nami bilen «Towa qilinglar, gunahlarning kechürümige muyesser bolunglar» dégen xewer Yérusalémdin bashlap barliq ellerge jakarlinidu. 48Siler emdi bu ishlargha guwahchidursiler. 49We mana, men Atamning wede qilghinini wujudunglargha ewetimen. Lékin siler yuqiridin chüshidighan küch-qudret bilen kiygüzülgüche, sheherde kütüp turunglar».  
Eysaning asman’gha kötürülüshi
Mar. 16:19-20; Ros. 1:9-11
50We u ularni Beyt-Aniya yézisighiche bashlap bardi we qollirini kötürüp ularni beriketlidi. 51We shundaq boldiki, ularni beriketligende u ulardin ayrilip asman’gha kötürüldi. 52Ular uninggha sejde qilishti we zor xushal-xuramliq ichide Yérusalémgha qaytip kélip, 53herdaim ibadetxanida turup Xudagha shükür-sana oqushup turdi.

□24:1 «heptining birinchi küni» — yaki «shabattin kéyinki kün», yeni yekshenbe. Bashqa birxil terjimisi ««Heptiler»ning birinchi küni». «Pétir nan héyti»din «orma héyti»ghiche 7 hepte, yeni 49 kün sanilishi kérek. Bu waqit «heptiler» dep atilidu, «orma héyti» bezide «heptiler héyti» depmu atilidu.

■24:1 Mat. 28:1; Mar. 16:1; Yuh. 20:1.

□24:4 «nur chaqnap turidighan kiyimlerni kiygen ikki zat» — «ikki zat» grék tilida «ikki er kishi». Bular perishtiler bolsa kérek.

■24:6-7 Mat. 16:21; 17:22; 20:18; Mar. 8:31; 9:31; 10:33; Luqa 9:22; 18:31.

■24:8 Yuh. 2:22.

■24:9 Mat. 28:8; Mar. 16:10.

■24:12 Yuh. 20:3, 6.

□24:13 «on bir chaqirim» — grék tilida «atmish stadiyon» — bir stadiyon texminen 185 métr kélidu.

■24:13 Mar. 16:12.

■24:15 Mat. 18:20; Luqa 24:36.

■24:19 Luqa 7:16; Yuh. 4:19; 6:14.

□24:21 «Biz eslide uni Israilgha hemjemet bolup azad qilidighan zat iken, dep ümid qilghaniduq» — «hemjemet-azad qilghuchi» yaki «hemjemet-qutquzghuchi» toghruluq «Ayup» 19:25 we izahat, shundaqla «Tebirler»ni körüng.

■24:21 Ros. 1:6.

■24:22 Mat. 28:8; Mar. 16:10; Yuh. 20:18.

■24:26 Yesh. 50:6; 53:5; Fil. 2:7; Ibr. 12:2; 1Pét. 1:11.

■24:27 Yar. 3:15; 22:18; 26:4; 49:10; Qan. 18:15; Zeb. 132:11; Yesh. 7:14; 9:5; 40:10; Yer. 23:5; 33:14; Ez. 34:23; 37:24-25; Dan. 9:24; Mik. 7:20.

■24:29 Yar. 19:3; Ros. 16:15; Ibr. 13:2.

□24:30 «u ular bilen dastixanda olturghanda, nanni qoligha élip, Xudagha teshekkür éytti, andin nanni oshtup ulargha tutti» — «nan oshtush» adette buni méhman emes, belki sahibxana qilishi kérek idi.

□24:33-34 «ular shu haman turup Yérusalémgha qaytip keldi» — grék tilida «ular shu saettila turup Yérusalémgha qaytip keldi».

□24:36 «Silerge aman-xatirjemlik bolghay!» — ibraniy tilida «shalom eleykum», ereb tilida «essalamueleykum» dégen söz bilen ipadilinidu.

■24:36 Mar. 16:14; Yuh. 20:19; 1Kor. 15:5.

■24:41 Yuh. 21:10.

■24:44 Mat. 16:21; 17:22; 20:18; Mar. 8:31; 9:31; 10:33; Luqa 9:22; 18:31; 24:6.

■24:46 Zeb. 16:10; 22:6. 22; Ros. 17:3.

■24:47 Ros. 13:38; 1Yuh. 2:12.

□24:49 «men Atamning wede qilghinini wujudunglargha ewetimen» — «Atamning wede qilghini» Özining Muqeddes Rohi. Xuda ularni «qudret bilen kiygüzidu». «Lékin siler yuqiridin chüshidighan küch-qudret bilen kiygüzülgüche, sheherde kütüp turunglar» — «sheher» — Yérusalém.

■24:49 Yuh. 14:26; 15:26; 16:7; Ros. 1:4.

■24:50 Ros. 1:12.

■24:51 Mar. 16:19 Ros. 1:9.

□24:53 «...we shundaq boldiki, u ularni beriketligende u ulardin ayrilip asman’gha kötürüldi.. ular herdaim ibadetxanida turup Xudagha shükür-sana oqushup turdi» — bu 36-53-ayetlerge qarighanda, bu Mesihning muxlislirigha axirqi körünüshi idi. Biraq uning tirilishini bayan qilidighan bashqa xatiriler bilen sélishturghanda, bu birinchi yekshenbidiki körünüshtin kéyin Eysa yene birnechche qétim muxlislirigha ayan boldi. Luqaning bu xatirisi Eysaning muxlislargha birinchi künidiki körünishliridin biraqla qiriqinchi künidiki körünüshige atlap ötken bolsa kérek (45-ayette yaki 50-ayette «atlap ötidu»). Shunga Injildiki «töt bayan»da héchqandaq zit yerler yoq, dep qaraymiz. «Luqa»ning dawami «Rosullarning paaliyetliri»dur, elwette.