1Shu künlerde, yene zor bir top xalayiq yighilghanidi. Ularning yégüdek héchnémisi bolmighachqa, u muxlislirini yénigha chaqirip:
2— Bu xalayiqqa ichim aghriydu. Chünki ular méning yénimda turghili üch kün boldi, ularda yégüdek héchnersimu qalmidi. 3Ularni öylirige ach qorsaq qaytursam, yolda halidin kétishi mumkin. Chünki beziliri yiraqtin kelgeniken, — dédi.
4Muxlisliri buninggha jawaben:
— Bundaq xilwet bir jayda bu kishilerni toydurghudek nanni nedin tapqili bolsun? — déyishti.
5— Qanche néninglar bar? — dep soridi u.
Yette, — déyishti ular.
6Buning bilen u xelqni yerde olturushqa buyrudi. Andin yette nanni qoligha aldi we Xudagha teshekkür-medhiye éytip oshtup, köpchilikke tutushqa muxlislirigha berdi. Ular xalayiqqa üleshtürüp berdi. 7Muxlislarda yene birqanche kichik béliqmu bar idi. U Xudagha teshekkür éytip ularni beriketlep, muxlislirigha üleshtürüp bérishni éytti. 8Xalayiq toyghuche yédi; ular éship qalghan parchilarni yette séwetke tériwaldi. 9Yégenler töt mingche kishi idi. U ularni yolgha saldi, 10andin muxlisliri bilen bille derhal kémige chüshüp, Dalmanuta tereplirige bardi.
Perisiylerning möjizilik alametni körüshni telep qilishi
Mat. 16:1-4
11Perisiyler chiqip, uni sinash meqsitide uningdin bizge asmandin bir möjizilik alamet körsetseng, dep telep qiliship, uning bilen munazirileshkili turdi. 12U ichide bir ulugh-kichik tinip:
— Bu dewr némishqa bir «möjizilik alamet»ni istep yüridu? Shuni silerge berheq éytip qoyayki, bu dewrge héchqandaq möjizilik alamet körsitilmeydu, — dédi.
22Ular Beyt-Saida yézisigha keldi; xalayiq bir kor ademni uning aldigha élip kélip, uninggha qolungni tegküzüp qoysang, dep ötündi. 23U kor ademning qolidin tutup yézining sirtigha yétilep bardi; uning közlirige tükürüp, üstige qollirini tegküzüp:
— Birer nerse körüwatamsen? — dep soridi.
24U béshini kötürüp:
— Kishilerni körüwatimen; ular xuddi méngip yürüwatqan derexlerdek körünüwatidu, — dédi.
25Andin u qaytidin qollirini u ademning közlirige tegküzdi. U közlirini échiwidi, közliri eslige kélip, hemme nersini éniq kördi. 26Eysa uni öyige qayturup:
— Yézighimu kirme, yaki yézidiki héchkimge bu ishni uqturma, — dep tapilidi.
Pétrusning Eysani Qutquzghuchi-Mesih dep tonushi
Mat. 16:13-20; Luqa 9:18-21
27Eysa muxlisliri bilen chiqip Qeyseriye-Filippi rayonigha qarashliq kent-yézilargha bardi. Yolda u muxlisliridin:
— Kishiler méni kim deydu? — dep soridi.
28Ular uninggha:
— Beziler séni Chömüldürgüchi Yehya, beziler Ilyas peyghember we yene beziler ilgiriki peyghemberlerdin biri dep qaraydiken, — dep jawab bérishti.
29U ulardin:
— Emdi silerchu, siler méni kim dep bilisiler? — dep soridi.
Pétrus jawaben: — Sen Mesihdursen, — dédi.
30U ulargha özi toghruluq héchkimge tinmasliqni jiddiy tapilidi.
Eysaning ölüp tirilidighanliqini aldin éytishi
Mat. 16:21-28; Luqa 9:22-27
31Shuning bilen u Insan’oghlining nurghun azab-oqubet tartishi, aqsaqallar, bash kahinlar we Tewrat ustazliri teripidin chetke qéqilishi, öltürülüshi we üch kündin kéyin tirildürülüshi muqerrer ikenlikini muxlislirigha ögitishke bashlidi. 32U bu ishni ochuq-ashkara sözlep berdi. Buning bilen Pétrus uni bir chetke tartip, uni eyibleshke bashlidi. 33Lékin u burulup muxlislirigha qarap, Pétrusni eyiblep:
34Andin muxlisliri bilen xalayiqnimu chaqirip mundaq dédi:
— Kimdekim manga egishishni niyet qilsa, özidin kéchip, özining kréstini kötürüp manga egeshsun! 35Chünki kimdekim öz jénini qutquzay dése, choqum uningdin mehrum bolidu; lékin kimdekim men üchün we xush xewer üchün öz jénidin mehrum bolsa, uni qutquzidu. 36Chünki bir adem pütkül dunyagha ige bolup, jénidin mehrum qalsa, buning néme paydisi bolsun?! 37U némisini jénigha tégishsun?! 38Chünki kimdekim zinaxor we gunahkar bu dewr aldida mendin we méning sözlirimdin nomus qilsa, Insan’oghlimu atisining shan-sheripi ichide muqeddes perishtiler bilen bille kelginide, uningdin nomus qilidu.
□8:8 «ular éship qalghan parchilarni ... tériwaldi» — «ular» — muxlislar yaki pütkül xalayiqni körsitidu. «yette séwet...» — «séwet» grék tilida bu söz bek chong bir xil séwetni körsitidu.
□8:12 «u ichide bir ulugh-kichik tinip...» — grék tilida «U rohida bir ulugh-kichik tinip..». «Roh» mushu yerde uning özining (insaniy) rohini bildüridu.
□8:31 «Insan’oghlining.... aqsaqallar, bash kahinlar we Tewrat ustazliri teripidin chetke qéqilishi» — shu chaghda ikki «bash kahin» bar idi — «Annas» we uning küy’oghli «Qayafa».
«ular éship qalghan parchilarni ... tériwaldi» — «ular» — muxlislar yaki pütkül xalayiqni körsitidu. «yette séwet...» — «séwet» grék tilida bu söz bek chong bir xil séwetni körsitidu.
Mat. 15:39.
«Perisiyler chiqip, uni sinash meqsitide uningdin bizge asmandin bir möjizilik alamet körsetseng...» — Perisiyler telep qilghan «möjizilik alamet» Eysaning heqiqiy Mesih ikenlikini ispatlaydighan bir karametni körsitidu, elwette.
Mat. 12:38; 16:1; Luqa 11:29; Yuh. 6:30.
«u ichide bir ulugh-kichik tinip...» — grék tilida «U rohida bir ulugh-kichik tinip..». «Roh» mushu yerde uning özining (insaniy) rohini bildüridu.
«Yézighimu kirme, yaki yézidiki héchkimge bu ishni uqturma» — Mesih némishqa shundaq tapilidi? Shübhisizki, Beyt-Saidadikiler alliqachan uning köp möjizilirini körüp turup téxiche towa qilmighanidi («Mat.» 11:21ni körüng).
Mat. 16:13; Luqa 9:18.
Mat. 14:2.
«Sen Mesihdursen» — «Mesih» dégen söz toghruluq «Tebirler»imizni körüng.
Mat. 16:16; Yuh. 6:69.
«Insan’oghlining.... aqsaqallar, bash kahinlar we Tewrat ustazliri teripidin chetke qéqilishi» — shu chaghda ikki «bash kahin» bar idi — «Annas» we uning küy’oghli «Qayafa».
«Buning bilen Pétrus uni bir chetke tartip, uni eyibleshke bashlidi» — Pétrusning eyiblishi shübhisizki, özüng ulugh padishah Mesih turup, béshinggha mushundaq dehshetlik ishlarni chüshürmesliking kérek idi, dégendek. «Mat.» 16:22ni körüng.
«Arqamgha öt, Sheytan!» — Eysa bu ayette «Sheytan» dégen bu sözini birinchidin «düshmen» dégen menide ishlitip, özining düshmini bolup qalghan Pétrusqa éytidu. Ikkinchidin, Sheytan özi Pétrus arqiliq Eysagha putlikashang bolmaqchi idi.
2Sam. 19:22.
«Kimdekim manga egishishni niyet qilsa, özidin kéchip, özining kréstini kötürüp manga egeshsun!» — «Mat.» 10:38ni, shundaqla uningdiki izahatnimu körüng.
Mat. 10:38; 16:24; Luqa 9:23; 14:27.
Mat. 10:39; 16:25; Luqa 9:24; 17:33; Yuh. 12:25.
«...jénidin mehrum qalsa, buning néme paydisi bolsun?!» — «jan» mushu yerde peqet hayatni emes, belki ademning salahiyiti, rohiy dunyasini körsitidu.
Zeb. 49:6-9.
«zinaxor we gunahkar bu dewr» — «zinaxor» belkim hem jismaniy hem köchme (Xudagha wapasizliq qilghuchi, dégen) menidimu ishlitilidu. «Insan’oghli» — Mesih, elwette. «Tebirler»nimu körüng.