9U halayiⱪⱪa munu tǝmsilni sɵzlǝxkǝ baxlidi: — «Bir kixi bir üzümzarliⱪ bǝrpa ⱪilip, uni baƣwǝnlǝrgǝ ijarigǝ berip, ɵzi yaⱪa yurtⱪa berip u yǝrdǝ uzun waⱪit turuptu. 10Üzümlǝrni yiƣidiƣan mǝzgil kǝlgǝndǝ baƣwǝnlǝrning üzümzarliⱪtiki mewidin uningƣa berixkǝ ⱪulliridin birini ularining yeniƣa ǝwǝtiptu. Lekin baƣwǝnlǝr uni urup-dumbalap ⱪuruⱪ ⱪol yanduruwetiptu.
11U yǝnǝ baxⱪa bir ⱪulni ǝwǝtiptu. Lekin ular unimu dumbalap, harlap, yǝnǝ ⱪuruⱪ ⱪol ⱪayturuwetiptu. 12U yǝnǝ üqinqisini ǝwǝtiptu; ular unimu urup yarilandurup, talaƣa ⱨǝydǝp qiⱪiriwetiptu. 13Ahirda üzümzarliⱪning hojayini: «Ⱪandaⱪ ⱪilsam bolar? Sɵyümlük oƣlumni ǝwǝtǝy; ular uni kɵrsǝ, ⱨeq bolmiƣanda uning ⱨɵrmitini ⱪilar?» dǝptu. 14Biraⱪ baƣwǝnlǝr uning oƣlini kɵrüp bir-biri bilǝn mǝsliⱨǝtlixip: «Bu bolsa mirashor; kelinglar, uni jayliwetǝyli, andin miras bizningki bolidu» deyixiptu. 15Xuning bilǝn ular uni üzümzarliⱪning sirtiƣa aqiⱪip ɵltürüwetiptu. Əmdi bundaⱪ ǝⱨwalda üzümzarliⱪning hojayini ularni ⱪandaⱪ ⱪilidu? 16U kelip u baƣwǝnlǝrni yoⱪitip üzümzarliⱪni baxⱪilarƣa tapxuridu».
Halayiⱪ buni anglap: — Bundaⱪ ixlar ⱨǝrgiz bolmisun! — deyixti.
17Lekin u ularƣa kɵzlirini tikip mundaⱪ dedi:
— Undaⱪ bolsa, muⱪǝddǝs yazmilarda «Tamqilar taxliwǝtkǝn tax bolsa,
Burjǝk texi bolup tiklǝndi» dǝp yezilƣan sɵz zadi nemini kɵrsitidu?
18Bu «tax»ⱪa yiⱪilƣan kixi parǝ-parǝ bolup ketidu; lekin bu tax ⱨǝrkimning üstigǝ qüxsǝ, uni kukum-talⱪan ⱪiliwetidu.
«Baj tapxuramduⱪ?» degǝn ⱪiltaⱪ
Mat. 22:15-22; Mar. 12:13-17
19Bax kaⱨinlar wǝ Tǝwrat ustazliri uning bu tǝmsili ɵzlirigǝ ⱪaritip eytⱪanliⱪini bilip xu ⱨaman uningƣa ⱪol selix yolini izdidi; lekin ular halayiⱪtin ⱪorⱪuxti. 20Xunga ular uning kǝynidin marap, uni Rim waliyisining ⱨɵkümranliⱪida soraⱪⱪa tartixⱪa tapxurux üqün birnǝqqǝ adǝmlǝrni setiwelip, soⱪunup kirixkǝ ǝwǝtti. Ular sǝmimiy ⱪiyapǝtkǝ kiriwelip, uning sɵzidin yoquⱪ izdǝp yürǝtti. 21Ular uningƣa mundaⱪ soal ⱪoydi: — Əy ustaz, silini durus sɵz ⱪilidiƣan wǝ durus tǝlim beridiƣan, ⱨeqⱪandaⱪ adǝmning yüz-hatirisini ⱪǝt’iy ⱪilmaydiƣan, bǝlki Hudaning yolini sadiⱪliⱪ bilǝn ɵgitip keliwatⱪan adǝm dǝp bilimiz. 22Rim imperatori Ⱪǝysǝrgǝ baj-seliⱪ tapxurux Tǝwrat ⱪanuniƣa uyƣunmu-yoⱪ?».
23Əmma u ularning ⱨiylisini kɵrüp yetip ularƣa: — Nemixⱪa meni sinimaⱪqisilǝr? 24Manga bir kümüx dinar kɵrsitinglar. Buning üstidiki sürǝt wǝ nam-isim kimning? — dedi. Ular uningƣa: Ⱪǝysǝrningki, — dedi.
25Wǝ u ularƣa: — Undaⱪ bolsa, Ⱪǝysǝrning ⱨǝⱪⱪini Ⱪǝysǝrgǝ, Hudaning ⱨǝⱪⱪini Hudaƣa tapxurunglar, — dedi. 26Ular halayiⱪning aldida uning sɵzliridin uni tutuwalƣudǝk ⱨeqⱪandaⱪ yoquⱪ tapalmidi. Ular uning bu jawabiƣa ⱨǝyranuⱨǝs bolup, zuwani tutuldi.
Tirilixkǝ munasiwǝtlik mǝsilǝ
Mat. 22:23-33; Mar. 12:18-27
27Wǝ «ɵlgǝnlǝr tirilmǝydu» dǝp inkar ⱪilidiƣan Saduⱪiylarning bǝziliri uning aldiƣa kelip soal ⱪoyup mundaⱪ dedi:
□20:15 «Xuning bilǝn ular uni üzümzarliⱪning sirtiƣa aqiⱪip ɵltürüwetiptu» — bu Mǝsiⱨning Yerusalemning sirtiƣa elip qiⱪilip krestkǝ mihlinidiƣanliⱪiƣa bir bexarǝt.
□20:16 « Üzümzarliⱪning hojayini kelip u baƣwǝnlǝrni yoⱪitip üzümzarliⱪni baxⱪilarƣa tapxuridu» — bu sɵzmu bexarǝt, ǝlwǝttǝ.
□20:17 «Tamqilar taxliwǝtkǝn tax bolsa, burjǝk texi bolup tiklǝndi» — «Zǝb.» 118:22. «Burjǝk texi» bolsa ⱨǝrⱪandaⱪ imarǝtning ulidiki ǝng muⱨim uyultax bolup, ul selinƣanda birinqi bolup ⱪoyulidiƣan taxtur. Yǝⱨudiy kattiwaxlar ⱨayatining burjǝk texi bolƣan Mǝsiⱨni taxliwǝtmǝkqi idi, wǝ dǝrwǝⱪǝ taxliwǝtti.
□20:22 «Rim imperatori Ⱪǝysǝr...» — Rimning ⱨǝrbir imperatoriƣa «Ⱪǝysǝr» degǝn nam-unwan berǝlǝtti; mǝsilǝn Ⱪǝysǝr Awƣustus, Ⱪǝysǝr Yulius, Ⱪǝysǝr Tiberius ⱪatarliⱪlar. «Rim imperatori Ⱪǝysǝrgǝ baj-seliⱪ tapxurux Tǝwrat ⱪanuniƣa uyƣunmu-yoⱪ?» — ǝyni waⱪitta, Yǝⱨudiylar rimliⱪlarning zulmi astida yaxawatⱪanidi. Əgǝr Əysa: «Rim imperatoriƣa baj tapxurux toƣra» desǝ, bu gǝptin azadliⱪni istigǝn kixilǝr uni «Mana taza bir yalaⱪqi, hain ikǝn» dǝp tillixatti. «Baj tapxurmasliⱪ kerǝk» degǝn bolsa, u Rim imperiyǝsigǝ ⱪarxi qiⱪⱪan bolatti; andin ular uni Rim waliyisiƣa ǝrz ⱪilƣan bolatti. Ular muxundaⱪ soallarni sorax arⱪiliⱪ Əysani gepidin tutuwelip, rimliⱪlarning ⱪoliƣa tapxurup, uningƣa ziyankǝxlik ⱪilmaⱪqi boluxⱪan.
□20:23 «Nemixⱪa meni sinimaⱪqisilǝr?» — muxu sɵzlǝr bǝzi kona kɵqürmilǝrdǝ tepilmaydu.
□20:24 «Manga bir kümüx dinar kɵrsitinglar» — «bir kümüx dinar» grek tilida «bir dinarius», Rim imperiyǝsining pul birliki. Muxundaⱪ pulning yüzidǝ «adǝmning süriti» kɵrsitilgǝn bolƣaqⱪa, Yǝⱨudiy mollilar mundaⱪ pulni «muⱪǝddǝs ibadǝthana»ƣa elip kirixini mǝn’i ⱪilƣanidi. Bir dinar tǝhminǝn bir adǝmning künlük ix ⱨǝⱪⱪi bolatti.
«Xuning bilǝn ular uni üzümzarliⱪning sirtiƣa aqiⱪip ɵltürüwetiptu» — bu Mǝsiⱨning Yerusalemning sirtiƣa elip qiⱪilip krestkǝ mihlinidiƣanliⱪiƣa bir bexarǝt.
« Üzümzarliⱪning hojayini kelip u baƣwǝnlǝrni yoⱪitip üzümzarliⱪni baxⱪilarƣa tapxuridu» — bu sɵzmu bexarǝt, ǝlwǝttǝ.
«Tamqilar taxliwǝtkǝn tax bolsa, burjǝk texi bolup tiklǝndi» — «Zǝb.» 118:22. «Burjǝk texi» bolsa ⱨǝrⱪandaⱪ imarǝtning ulidiki ǝng muⱨim uyultax bolup, ul selinƣanda birinqi bolup ⱪoyulidiƣan taxtur. Yǝⱨudiy kattiwaxlar ⱨayatining burjǝk texi bolƣan Mǝsiⱨni taxliwǝtmǝkqi idi, wǝ dǝrwǝⱪǝ taxliwǝtti.
Zǝb. 118:22; Yǝx. 8:14; 28:16; Mat. 21:42; Mar. 12:10; Ros. 4:11; Rim. 9:33; 1Pet. 2:4, 7.
«Bu «tax»ⱪa yiⱪilƣan kixi parǝ-parǝ bolup ketidu; lekin bu tax ⱨǝrkimning üstigǝ qüxsǝ, uni kukum-talⱪan ⱪiliwetidu» — «tax» bolsa Mǝsiⱨ ɵzi, ǝlwǝttǝ. 17-ayǝtni kɵrüng. Əysaning bu sɵzi toƣruluⱪ «Matta»ƣa beriligǝn «ⱪoxumqǝ sɵz»imizdiki ««Zǝb.» 118:22 toƣruluⱪ» mǝzmunni kɵrüng.
Yǝx. 8:15; Dan. 2:34; Zǝk. 12:3.
«ular sǝmimiy ⱪiyapǝtkǝ kiriwelip,...» — «sǝmimiy» grek tilida «ⱨǝⱪⱪaniy» degǝn sɵz bilǝn ipadilinidu.
Mat. 22:16; Mar. 12:13.
«Rim imperatori Ⱪǝysǝr...» — Rimning ⱨǝrbir imperatoriƣa «Ⱪǝysǝr» degǝn nam-unwan berǝlǝtti; mǝsilǝn Ⱪǝysǝr Awƣustus, Ⱪǝysǝr Yulius, Ⱪǝysǝr Tiberius ⱪatarliⱪlar. «Rim imperatori Ⱪǝysǝrgǝ baj-seliⱪ tapxurux Tǝwrat ⱪanuniƣa uyƣunmu-yoⱪ?» — ǝyni waⱪitta, Yǝⱨudiylar rimliⱪlarning zulmi astida yaxawatⱪanidi. Əgǝr Əysa: «Rim imperatoriƣa baj tapxurux toƣra» desǝ, bu gǝptin azadliⱪni istigǝn kixilǝr uni «Mana taza bir yalaⱪqi, hain ikǝn» dǝp tillixatti. «Baj tapxurmasliⱪ kerǝk» degǝn bolsa, u Rim imperiyǝsigǝ ⱪarxi qiⱪⱪan bolatti; andin ular uni Rim waliyisiƣa ǝrz ⱪilƣan bolatti. Ular muxundaⱪ soallarni sorax arⱪiliⱪ Əysani gepidin tutuwelip, rimliⱪlarning ⱪoliƣa tapxurup, uningƣa ziyankǝxlik ⱪilmaⱪqi boluxⱪan.
«Nemixⱪa meni sinimaⱪqisilǝr?» — muxu sɵzlǝr bǝzi kona kɵqürmilǝrdǝ tepilmaydu.
«Manga bir kümüx dinar kɵrsitinglar» — «bir kümüx dinar» grek tilida «bir dinarius», Rim imperiyǝsining pul birliki. Muxundaⱪ pulning yüzidǝ «adǝmning süriti» kɵrsitilgǝn bolƣaqⱪa, Yǝⱨudiy mollilar mundaⱪ pulni «muⱪǝddǝs ibadǝthana»ƣa elip kirixini mǝn’i ⱪilƣanidi. Bir dinar tǝhminǝn bir adǝmning künlük ix ⱨǝⱪⱪi bolatti.