AMAWULIRO AMASA NGʼ
OMAAKO
OWEYAGAWANDIIKIRE
Enyanjula
Ekitabo aMawuliro aMasa ngʼoMaako oweyagawandiikire, kimo oku bitabo ebina ebiri omu Ndagaano eMpyaka ebisonzola oku bwomi bwa Yesu Kurisito. Buli kitabo ekimo kwebyo bakyeta bati, “Mawuliro agʼamazima,” amakulu gaakyo “mawuliro amasa.” AMawuliro aMasa ago bagawandiikire ngʼoYesu amalire okufa, era abagawandiikire babbaire Matayo, nʼoMaako, nʼoLuuka, nʼoYokaana.
Ekitabo aMawuliro aMasa ngʼoMaako oweyagawandiikire niikyo ekikira obumpi omu bitabo ebina ebyʼaMawuliro aMasa. Era bakikakasa bati, omu bitabo ebyo ebina, ekya Maako niikyo ekibasookere okuwandiika, era bakiwandiikire akati wʼomwanka 65-70 oluzwanyuma lwʼokubyala oKurisito. Abakugu omu byʼeBbaibbuli bangi baikirirya bati, ekitabo kinu bakiwandikiire mu Looma nʼekigendererwa kyʼokwiryamu Bakurisitaayo maani.
OMaako, era ogubamaite ngʼoYokaana oMaako niiye eyawandiikire ekitabo kinu. Era yakoleranga aamo nʼomutume oPawulo nʼoBbanabbaasi, neye enfumaye yaikire oweyalekere olugendo lwabwe olwʼokulaabba aMawuliro aMasa (Bik 13:13). OMaako oyo, babbaire bamumaite bati mukaagwa wa Peetero (1Pe 5:13). Era ibo abakugu omu byʼeBbaibbuli baikirirya bati, oMaako yawandiikire eino bintu oPeetero ebiyatumulanga olwakubba, tiyaboineku oYesu amaiso oku maiso.
Omu kitabo kinu, oMaako amaani agamalira ku byamagero bya Yesu ebyabbaire biraga obwezyebwe ngʼoMwana wa Kibbumba. Era alaga obwezye bwa Yesu omu ngeri egyayegesyamu, omu kubbinga emizimu oku bantu, nʼokusoniya ebibbibibbi bya bantu.
Engeri egibyecaanamu
1. Enyanjula 1:1-13.
2. Ebikwata oku buweererya bwa Yesu oweyabbaire ngʼali omu Galiraaya 1:14–8:21.
3. OYesu ngʼayaba e Yerusaalemi 8:22–10:52.
4. Ebikwata oku biseera bya Yesu oweyabbaire omu Yerusaalemi, ngʼotwaliiryemu nʼokufaakwe nʼokuzuukirakwe 11:1–16:8.
OYokaana oMubatizi ayebulya enzira
(Mat 3:1-12; Luk 3:1-18; Yok 1:19-28)
1Ganu niigo aMawuliro aMasa agakwata oku Musengwa, oYesu Kurisito oMwana wa Kibbumba. 2Gatandiikire ngʼonaabbi Isaaya oweyawandiikire ebyo oKibbumba ebiyakobere oMwanawe ati:
“Obone, ntuma omukwenda wange
akwekubbembere okukwewulirya enzira egyoyaba.
3Era niiye oyo atumulira omu kitera nʼeigono eryaminkirira ati,
‘Mutegeke oluguudo lwa Musengwa aiza,
mutereerye amanzirage.’ ”
4Omukwenda oyo yabbaire Yokaana oMubatizi eyabonekeire omu kitera, era ngʼalaabba eeri abantu beenenye era bababatize, kaisi oKibbumba abasoniye ebikole byabwe ebibbibibbi. 5Abantu ni bazwanga omu byalo byʼomu Buyudaaya mwonamwona, nʼomu kibuga e Yerusaalemi, ni baabanga egiri oYokaana, ni babbutulanga ebikole byabwe ebibbibibbi era nʼababatiziranga omu Mwiga oYoludaani.
6OYokaana oyo yazwalanga ekizwalo ekibakolere omu byoya bya kisolo ogubeeta ongamira, ngʼomu nkende yeesiba musipi gwʼeidiba. Era yaalyanga nzige nʼomujenene gwʼenzoki egyʼomu kigona. 7Abantu yabalaabbiranga ati, “Waliwo ankiraku obwezye aali kwiza oluzwanyuma lwange, nze oguntasaanira naire okukotama okusibindula obusibiro bwʼengaitogye ni ngitoola omu bigerebye. 8Nze mbabatiza nʼamaizi, neye iye yalibabatiza na Mwoyo oMweru.”
Okubatiza nʼokukema oYesu
(Mat 3:13–4:11; Luk 3:21-22; 4:1-13)
9Omu naku egyo, oYesu nʼazwa omu kabuga kʼe Naazaleesi omwitwale lyʼe Galiraaya, nʼayaba oYokaana nʼamubatizira omu Mwiga oYoludaani. 10OYesu nga yankazwa omu maizi, nʼabona eigulu nga lyeigula, era nʼoMwoyo oMweru ngʼamwikaku ooti njiiwa. 11Eigono ni lizwa omwigulu nga likoba liti, “Niiwe oMwana wange omutake, era ogunsiima eino.”
12Awo amangwago oMwoyo oMweru nʼasindika oYesu omu kitera, 13nʼamalayo enaku 40 ngʼoSitaani amukema. Yabbaire aamo nʼebisolo bya mu kigona neye ngʼabamalaika bamulabirira.
OYesu atandiika okwegesya omu Galiraaya
(Mat 4:12-17; Luk 4:14-15)
14Awo nga bamalire okwigalira oYokaana omu mabbuusu, oYesu nʼayaba omwitwale lyʼe Galiraaya, nʼalaabbanga eeri abantu aMawuliro aMasa agazwa eeri oKibbumba, 15ngʼabakoba ati, “Ekiseera ekimwabbaire mukumiriire kituukire; ekitegeeza kiti, obwakabaka bwa Kibbumba bwigereire. Kale, mwenenye era mwikirirye aMawuliro aMasa agʼengeri ya kwingira omu bwakabaka obwo.”
OYesu ayeta abazibuli abana
(Mat 4:18-22; Luk 5:1-11)
16Lumo, oYesu oweyabbaire ngʼabita oku mbale kwʼenyanza oGaliraaya, nʼabona oSimooni nʼomugandawe Andereya nga batega akatimba omu nyanza olwakubba babbaire bazibuli. 17Awo oYesu nʼabeeta ati, “Mwize mubbe beegi bange! Nalibasuuca bazibuli bʼabantu omu kifo kya bazibuli bʼenyanyi.” 18Era amangu ago ni baleka aawo obutimba bwabwe, ni baaba naye.
19Tete oweyeeyongeireku omu maiso butyayi buti, nʼabona oYaakobbo nʼomugandawe oYokaana, abataane ba Zebedaayo, nga bali omu lyato bakwania obutimba bwabwe. 20Amangu ago bona nʼabeeta. Owebawuliire ngʼabeeta, ni baleka aawo oitewaabwe oZebedaayo nʼabapakasibe omu lyato; batyo bona ni basuuka beegi ba Yesu.
OYesu abbinga omuzimu oku muntu
(Luk 4:31-37)
21Awo oYesu nʼabeegibe ni batuuka omu kibuga e Kaperenawumu. ESaabbaato oweyatuukire, oYesu nʼaingira omwikumbaaniro lya Bayudaaya omu beegeseryanga ebyʼediini, nʼatandiika okwegesya. 22Abantu abamuwulisisyanga ni beewunya ino engeri egyayegesyamu olwakubba yayegesyanga ngʼonyere obwezye, nga tali ooti bakugu omu byʼaMateeka ga Musa. 23Kaisi omwikumbaaniro oomwo mwabbairemu omuntu aliku omuzimu. Omu kaseera ako, nʼaceera ino ati, 24“Otubbaire niki iwe Yesu owʼe Naazaleesi? Oizire kutujigirica? Okoba oti tinkumaite? Niiwe oMweru oyo azwa egiri oKibbumba.”
25Neye oYesu nʼagukaawuukira ati, “Osirike mangu, nʼomuntu onu omuzweku!”
26Omuzimu ni gusukunsulya ino omuntu oyo, era ni gwasyamika omulundi gumo, ni gumuzwaku.
27Era bonabona ababbairewo ni bawuninkirira nga beebuulyangana bati, “Enjegesyaye eenu nga mpyaka! Aate eizwire bwezye! Alagira nʼemizimu ni gimuwulira! Onu muntuki onu?”
28Okuzwa nʼolwo, okufumakwe ni kusaalaanira omwitwale lyʼe Galiraaya lyonalyona, nʼoku mirirano.
OYesu alamya abalwaire bangi
(Mat 8:14-17; Luk 4:38-41)
29OYesu oweyazwire omwikumbaaniro, nʼayaba nʼoSimooni nʼAndereya omu nyumba yaabwe aamo nʼoYaakobbo, nʼoYokaana. 30Yabbaire yankatuuka ati, ni bamukobera bati omaaye wa muka Simooni yabbairewo ngʼomusuuja gumuluma ino. 31OYesu nʼayaba egyali, nʼamukwata oku ngalo, nʼamusetuca. Awo, omusuuja ni gulama, era nʼatandiika nʼokubainula.
32Akanaigolo, ngʼeisana ligwire, ni bamuleetera abalwaire bonabona, nʼabo ababbaireku emizimu. 33Era abantu abʼomu kibuga ekyo bonabona ni bakumbaanira e nza oku mulyango. 34Nʼalamya bangi ababbaire nʼendwaire egya buli ngeri. Nʼababbaireku emizimu, nʼagibabbingaku nga tagiikirirya kadi kutumula olwakubba gyabbaire gimumaite.
OYesu alaabba omu Galiraaya
(Luk 4:42-44)
35Eizo waaku, oYesu yalamukire makeezi pwi, obwire nga bukaali okuca, nʼawuluka, nʼayaba omu kifo ekinambulamu abantu nʼabba eeyo ngʼasaba oKibbumba. 36Owekwaceire, oSimooni nʼabainaye ni baaba nga bamunoonia. 37Owebamuboine, ni bamukoba bati, “Abantu bonabona bakunoonia.”
38Neye iye oYesu, amantabafaaku, nʼabairamu ati, “Twabe omu bubuga obundi obuliraine aanu eeyo yona ndaabbeyo olwakubba ekyo niikyo ekyagirire ni njiza.”
39Atyo nʼatambula omwitwale lyʼe Galiraaya lyonalyona ngʼalaabba omu makumbaaniro gaabwe, nʼabantu ababbaireku emizimu ngʼagibabbingaku.
OYesu alamya omugenge
(Mat 8:1-4; Luk 5:12-16)
40Awo omugenge nʼaiza egiri oYesu, nʼakoma amazwi ngʼamwegairira ati, “Musengwa, mmaite nti oyezya okundamya, owoobba ngʼotakire.” 41OYesu ekisa ni kimukwata, nʼagolola engalo nʼamukwataku, nʼamukoba ati, “Ntaka. Kale olame!” 42Amangu ago, ebigengebye ni bimuwaaku, era nʼalamira nakimo. 43OYesu nʼamuseebulirawo, era nʼamusisiitira ino 44ati, “Ekyo tokikoberaku omuntu kadi moiza, wazira oyabe weeyanjule e wa kabona, era ngʼoMusa oweyalagiire, oweeyo nʼekyokuwaayo ekyokwetukulya kaisi bakakase bati olamire.” 45Neye tete, omusaiza oyo oweyaabire, yatandiikire kusasya wonawona ngʼoYesu oweyabbaire niiye amulamirye. Nʼolwekyo, oYesu nga takaali ayezya okwingira omu kibuga omu lwatu, olwʼokutya abantu okumumigirirya. Yaabbanga mbale mbale eeyo omu bifo ebinambulamu bantu. Neye era, eeyo yona abantu ni bamusengereryangayo, nga bazwa buli wantu.

Notes


*1:1 1:1 EBiwandiike ebimo ebyeira tibyongeraku biti, oMwana wa Kibbumba.

1:2 1:2 Mal 3:1

1:3 1:3 Isa 40:3

1:6 1:6 2Ba 1:8

1:11 1:11 Nta 22:2; Zab 2:7; Isa 42:1; Mat 3:17; 12:18; Mak 9:7; Luk 3:22

1:15 1:15 Mat 3:2

1:22 1:22 Mat 7:28-29

1:39 1:39 Mat 4:23; 9:35

1:40 1:40 Ebigenge, bulwaire obwasuucanga omuntu okubba timulongoole okusinzirira oku mateeka gʼeKiyudaaya.

1:44 1:44 Lee 14:1-32