Ba kɛŋ haal-la si piŋ nuu bala
1Ŋii nɛ ka Yesu ma lii dimɛ a jil peel kubala baa yirɛ Oliv nyuŋ. 2Taŋ si pula chichuɔ-fiɛla, u bira miira mu a juu Wia-dia. Niaa ku gbaaru, u hɔŋ a bira suomo didagɛba. 3Ŋii nɛ Wia teniŋ kerichiba ari Farisii tiŋŋaa kɛŋ haal kubala ku juu. Ba kɛŋ haal-la duu piŋ nuu bala. Ba leŋ u chiŋ ba tutuɔbaaniŋ. 4Ŋii nɛ ka ba bula pi Yesu a bul, “La kuhiaŋ, la kɛŋ haala deeŋ duu hiilɛ nuu bala nɛ. 5Wialiŋ Moosis fa si bile di niaa tuto daga ari nuu-kala nɛ ŋaa ŋii, di la yaga kpuu nɛ ari tabiaa. Bɛɛ nɛ ŋ ma bul?” 6Ba bul ŋii di ba ŋmoo Yesu fehe lɛ nɛ, a wuo na woŋbiiŋ a bul u teeŋ. Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u nyuŋ chugili tiŋteeŋ aŋ kɛŋ u neniiŋ tutuuri tiŋteeŋ. 7Ka ba ha chiŋ aa piɛsɛ wiaa. Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u nyuŋ wul wia nyuŋ a bula piba a bul, “Ma ku-la kala ha si bi haachɛ wii ŋaa, má leŋ duu laa sipaaŋ joŋ tabiiŋ a yagɛ haal-la, di ku-kaanaa ma pɛ.” 8Ŋii nɛ u bira kɛŋ u nyuŋ chugili a bira kɛŋ u neniiŋ a tutuuri tiŋteeŋ. 9Ba si nii wialiŋ u si bula, ba kala lii kuŋ kuŋ. Ba tuɔŋ nihiasi-la nɛ laa sipaaŋ lii, ka ku-kaanaa tuto, aŋ ka Yesu ari haal-la duŋduŋa lee-la. 10Ŋii nɛ Yesu kɛŋ u nyuŋ jee a piɛsɛ haal-la a bul, “Nii nɛ nialiŋ hɛ? Nuu-kala tuo duu yagiŋ kpuu?” 11Haal-la si di nuu-kala tuo. Ŋii nɛ Yesu bula pu a bul, “Tɔɔ, mi ma bi jaŋ ŋaaŋ wii-kala. Viiri aŋ bira sí haachɛ ŋaa.”]
Yesu si duu nɛ ŋaa dunia niaa pulumuŋ
12Ŋii nɛ Yesu bira suomi a didagɛ niaa. U bula piba a bul, “Mi nɛ ŋaa dunia niaa pulumuŋ. Nii-la kala si tomi bi jaŋ vɛŋ birimiŋ tuɔŋ. U jaŋ vɛŋ pulumuŋ tuɔŋ. Miisi-la mi si jaŋ pu jaŋ chaanɛ.” 13Ŋii nɛ Farisii timma-la bula pu a bul, “Ŋ titia wiaa nɛ ŋ bubul ŋii, wialiŋ saa ŋ si bula bi wutitii kɛnɛ.” 14Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Di mi nɛ bul mi titia wiaa maa, wii-la mi si bula ŋaa wutitii nɛ, bɛɛ wiaa mi jiŋ lee-la mi si lia nɛ, a jiŋ lee-la mi si jaŋ mu. Ama ma-na bi lee-la mi si lia jiŋ, a bira bi lee-la mi si jaŋ mu ma jiŋ. 15Ma yie joŋ cheeriŋ pi nuu a tiŋ ma si biina ari u si bi woruŋ ŋaa wiaa. Mi-na bi nuu-kala cheeriŋ pa. 16Di mi nɛ faa joŋ cheeriŋ pi niaa maa, u fa jaŋ ŋaa wutitii, bɛɛ wiaa mi duŋduŋa dee bi cheeriŋ joŋo pi tiina, mi Nyimma-la si tiŋmi nɛ pɛmi lɛ la joŋ cheeriŋ a pi tiina. 17Wialiŋ Moosis fa si bile di niaa tuto daga ari niaa balia nɛ na wiiŋ, a bul duu ŋaa wutitii nɛ, di wii-la sɛnɛ ŋaa wutitii nɛ. 18Mii bul mi titia wiaa nɛ, mi Nyimma-la ma si tiŋmi, u ma bubul mi wiaa.” 19Ŋii nɛ ba piɛsu, “Nii nɛ ŋ Nyimma hɛ?” Ŋii nɛ Yesu bul, “Ma bimi jiŋ, ŋii wiaa ma bi mi Nyimma ma jiŋ. Di ma nɛ fa jiŋmi, ma fa jaŋ jiŋ mi Nyimma maa.” 20Yesu bul wiaa deeŋba kala bua-la lɛ u síi dagɛ niaa Wia-dia lɛ nɛ, lee-la ba si yie joŋ kialiŋ bile pipi Wia. Ka nuu-kala buu kɛnɛ, bɛɛ wiaa bua-la lɛ ba si jaŋ kɛnu ha bi yie.
Yesu si di niaa bi jaŋ wuo mu lee-la u si jaŋ mu
21Ŋii nɛ Yesu bira bula pi nialiŋ a bul, “Mi jaŋ viiri, ma jaŋ chɛmi ka, ma saa jaŋ suu ari ma haachɛba. Lee-la mi síi mu, ma bi jaŋ wuo mu dimɛ.” 22Ŋii nɛ Ju̱u timma-la piɛsɛ dɔŋɔ a bul, “U si, la bi jaŋ wuo mu lee-la u síi mu. U saa bula magisɛ ari u jaŋ kpu u titia nɛ koo ɛɛ nɛ u bul ŋla?” 23Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Ma lii dunia deeŋ nɛ, ka mi ma lii Wia-jaŋ. Ma lii dunia nɛ, aŋ ka mi ma bi dunia lia. 24Mi laa sipaaŋ bula pima ari ma jaŋ suu ari ma haachɛba. Ma sɛnɛ jaŋ suu ari ma haachɛba, see di ma laa mi wiaa dii ari mi si si mi ŋaa nii-la.” 25Ŋii nɛ ba piɛsu a bul, “Kubɛɛ nɛ ŋ ŋaa?” Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Mi si suomo dagɛ niaa, mi dagɛ nii-la mi si ŋaa nɛ a pima. 26Mi kɛŋ wiaa yugɛ nɛ di mi bul a tigɛma lɛ, a wuo to wialiŋ lɛ a joŋ cheeriŋ pima. Nii-la si tiŋmi, u sɛnɛ ŋaa Wutitii Tiina nɛ. Wialiŋ mi síi nii, u niiŋ lɛ nɛ mi saa bula pi dunia niaa.” 27U síi bul ŋii, nialiŋ fa bi jiŋ ari u Nyimma Wia wiaa nɛ u bulaa piba ŋii. 28Ŋii nɛ Yesu bula piba, “Di ma nɛ kɛŋ mi-na Nuhuobiine Bie kpaasɛ daa-gɛsɛɛ nyuŋ, ma jaŋ jiŋ ari mi nɛ ŋaa nii-la mi si si mi ŋaa. Ŋii ma lɛ nɛ ma jaŋ to jiŋ ari mi bi wii-kala ŋaa mi titia doluŋ lɛ, ama mi yie bul wialiŋ mi Nyimma si dagɛmi nɛ. 29Nii-la ma saa si tiŋmi bimi duŋduŋa leŋe, u ma hɛ mi teeŋ nɛ, bɛɛ wiaa mi yie ŋaa wialiŋ síi tɔrɛ u tuɔŋ nɛ.” 30U si bul wiiŋ deeŋ, niaa yuga a laa u wiaa dii.
Nialiŋ si sɛnɛ ŋaa Abiraham doho niaa
31Ŋii nɛ Yesu bula pi Ju̱u timma-la si laa u wiaa dii a bul, “Di ma nɛ nii mi niiŋ wialiŋ, ma jaŋ sɛnɛ ŋaa mi haritooroo. 32Ma jaŋ jiŋ wutitii. Wutitii-la saa jaŋ leŋ di Wia laama ta di ma tii ma titia.” 33Ju̱u timma-la si laa Yesu wiaa dii ma bul, “La paala ŋaa Abiraham doho niaa nɛ. La ha bi nuu-kala yosu ŋaa. Bɛɛ nɛ saa tii ŋ bul di Wia jaŋ laala ta di la tii la titia?”
34Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, nuu-na kala si ŋaa haachɛ, u tiina ŋaa haachɛ yoŋ nɛ. 35Di yomo nɛ hɛ nuu dia lɛ, u bi dia-la lɛ jaŋ hɛ deeŋ deeŋ. Ama di dia-la tiina nɛ kɛŋ bii, u-na jaŋ hɛ dia-la lɛ a kaa mu wuu. 36Di mi-na Wia Bie nɛ saa laama ta, mi sɛnɛ laama ta nɛ di ma tii ma titia. 37Mi jima ari ma ŋaa Abiraham doho niaa nɛ, aŋ ka ma chichɛ di ma kpumi, bɛɛ wiaa wialiŋ mi si dagɛma bi ma digilaa jua. 38Mi-na yie bul wialiŋ mi Nyimma si dagɛmi nɛ, ma ma ŋiŋaa wialiŋ ma nyimma si dagɛma di ma ŋiŋaa.”
39Ŋii nɛ ba bula pu a bul, “Abiraham nɛ ŋaa la nyimma.” Ŋii nɛ Yesu ma bul, “Di ma nɛ sɛnɛ fa ŋaa Abiraham biiri, ma fa jaŋ ŋiŋaa wialiŋ Abiraham fa síi ŋaa. 40Mi bul wutitii nɛ pima, wialiŋ Wia si dagɛmi. A tiŋ wiiŋ deeŋ wiaa nɛ maa chɛ di ma kpumi. Abiraham fa bi ŋii ŋaa. 41Maa ŋaa wialiŋ ma nyimma síi ŋaa nɛ.” Ŋii nɛ ba bul, “La bi maŋgaa-biiri ŋaa. La kala nyimma nɛ kubala. Wia nɛ ŋaa la Nyimma.” 42Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Di Wia nɛ sɛnɛ fa ŋaa ma Nyimma, ma fa jaŋ chomi, bɛɛ wiaa, Wia teeŋ nɛ mi lii a kɔ daha. Mi titia doluŋ lɛ dee mi kɔ. U nɛ tiŋmi. 43Bɛɛ nɛ saa tii ma bi wialiŋ mi si bula bubuɔŋ jiŋ? Ma bi chɛ di ma jegile nii wialiŋ mi síi bul. Ŋii nɛ tii ma bi ba bubuɔŋ jiŋ. 44Ma nyimma nɛ ŋaa Sitaani. Ma ma saa cho di maa ŋaa u tuɔtɔrɛ wiaa nɛ. Dunia di-suomuŋ kala lɛ nɛ u ŋaa ni-kpuuru. U titia bi wutitii kɛnɛ. Ŋii nɛ tii u bi wutitii ka to. Di u nɛ nyia wiaa maa, u nagisiŋ nɛ paala ŋii. U ŋaa wu-nyiaru nɛ, a paala ŋaa wu-nyiaraa kala nyimma maa. 45Ama a tiŋ mi síi bul wutitii wiaa nɛ ma bi mi wiaa laa dii. 46Ma kubɛɛ nɛ jaŋ wuo dagɛ ari mi kɛŋ haachɛ? Di mi níi bul wutitii, bɛɛ nɛ saa tii ma bi mi wiaa laa dii? 47Nii-la kala si lii Wia teeŋ yie jegile nii wialiŋ Wia síi bul nɛ. Ma bi Wia teeŋ lia, ŋii nɛ tii ma bi wialiŋ u síi bul jegile nii.”
48Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bula pi Yesu a bul, “La bi wutitii bulaa, la si si ŋ ŋaa Samaria tiina nɛɛ, jiŋ-bɔmuŋ ma kɛniŋŋ?” 49Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Jiŋ-bɔŋ bimi kɛnɛ, ama mii pi mi Nyimma jirima nɛ, aŋ ka ma-na bimi jirima ka pa ŋii. 50Mi bi yiriŋ chɛ pipi mi titia. Ama nuu nɛ hɛ dimɛ a chɛ yiri-la pipimi. U nɛ saa jaŋ dii nialiŋ si via mi wiaa sariya. 51Wutitii nɛ mi bulaa pima, nii-la kala síi to mi niiŋ wiaa, u bi jaŋ suu.” 52Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bula pu a bul, “Lɛɛlɛ la jima ari ŋ kɛŋ jiŋ-bɔŋ nɛ. Abiraham suba nɛ. Nialiŋ ma síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ, ba ma suu. Aŋ ka ŋ bul di nii-la kala síi to ŋ niiŋ wiaa bi jaŋ kɔ duu suba. 53La nyimma Abiraham suba nɛ. Ŋ saa biina di ŋ kiiu nɛɛ? Nialiŋ síi bul wiaa, Wia Diŋ-zɔŋ-la doluŋ lɛ ma suu. Ŋ saa biina ŋ ŋaa kubɛɛ nɛ?” 54Ŋii nɛ Yesu bira bula piba a bul, “Di mi níi pi mi titia yiriŋ, yiri-la ŋaa yiri-pɛi nɛ. Mi Nyimma nɛ nii-la síi pimi yiriŋ, nii-la ma si si u ŋaa ma Wia nɛ. 55Ma buu jiŋ, ama mi-na jimu nɛ. Di mi nɛ jaŋ bul ari mi buu jiŋ, mi jaŋ ŋaa wu-nyiaru, ari ma si ŋaa wu-nyiaraa ŋii. Mi saa jimu nɛ a tuto u niiŋ. 56Ma naabalima Abiraham nia ari mi jaŋ kɔ dunia duu nami. U si nii ŋii, u tuɔŋ fa tɔrɛ. U paala nami nɛ.” 57Ŋii nɛ Ju̱u timma-la bula pu a bul, “Ŋ ha paala bi jisiŋ mahiŋ balia ari fii yie. Ɛɛ nɛ saa ŋ ŋaa a na Abiraham?” 58Ŋii nɛ Yesu bula piba a bul, “Wutitii nɛ mi bulaa pima, ka di ba-na lul Abiraham, mi fa hɛ dimɛ nɛ.” 59Ŋii nɛ ba paa tabiaa di ba yagu. U kɛŋ u titia faa a luɔra lii Wia-dia-la tuɔŋ.