0^LukàYàrɨ́ bhǔkù Lukà andí okúna dɔ̀ rɔ̀ dhuBàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀Yěsù nʉ́gʉ ka kɨ́ dhu tɔ́ màkʉ̌rʉ̀Màrɨyà rǎrà Èlìzàbetì nándà dhuMàrɨyà rɨ̌ Kàgàwà nílè dhuBàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ nʉ́gʉ ka kɨ́ dhuZàkàrɨyà rɨ̌ Kàgàwà nílè, Kàgàwà bhà nabì bhěyi dhuMàrɨyà rɨ̌ Yěsù nʉ́gʉ dhuMàlàyíká rɨ̌ ’àvǐ mʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ tɔ̀ dhuMʉ̀tʉngà t’ʉ́ndatatálɛ rǒwu Bɛ̀tɛ̀lɛ̀hɛmʉ̀ dhuYěsù tɔ́ ngbángba-ɔvɔ̀ nɔ́vɔ ka kɨ́ dhuYěsù tɔ́ ngbángba nɨ́tɛ̀ ka kówu Kàgàwà tɔ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ dhuSìmìyonì rɨ̌ Yěsù ɔnzɨya dhu nɔ́vɔ angyangyɨ, Kàgàwà bhà nabì bhěyi dhuTsìbhá nabì Anà rɔ̌tɛ Yěsù tɔ́ ngbángba dɔ̌ dhuYěsù tɔ́ ngbángba nà ka kóngo Nàzàretì dhuYěsù rɨ̌’ɨ̀ Kàgàwà bhà ɨdzá, atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà atɔ nà dhuBàtizò nubhónà ìndrǔ tɔ̀ Yùwanɨ̀ nʉ́ʉnɔ Ídzì Màkʉ̌rʉ̀Yěsù rɨ̌ bàtizò nálʉ̌ dhuYěsù t’ábhúna-ɔvɔ̀Pfɔ̀mvɔ rɨ̌ Yěsù-afí númvǔ dhuYěsù rɨ̌ ndɔ̀pɛ̀ ndùdhe dhu ìndrǔ tɔ̀ Gàlìlayà tɔ́ pbìrì ɔ̌ dhuNàzàretì ɔ̌ bhà rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’a’u tɨ́ Yěsù dhuYěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀ná alɛ nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ ábhɔ̌ alɛ nɨ́gʉ̌ fɨ̀yɔ́ andɨ ɔ̌ rɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà Ídzì Màkʉ̌rʉ̀ nʉ́nɔ Yùdɛyà tɔ́ pbìrì ɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ nɔ́pɛ̀ ndùnzì dhuYěsù rɨ̌ kɨ́kɨ́ nà atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ ngbɔ̌na ʉ́vɛ alɛ nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ Lawì nánzi dhuYěsù bhà ɨrɛ̀ta ɔ̀nyʉ̀ t’ɔ́nyʉta-tsʉ̀ t’ʉ́tsɨta dɔ̌Yěsù bhà ɨrɛ̀ta sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ dɔ̌Yěsù rɨ̌ ɔtsʉ́na ótsù alɛ nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà uvitatálɛ nóvò dhuYěsù rɨ̌ dhu núdhě, ndàdʉ̀ àrà andɨ nà alɛ nɨ́gʉ rɔ̌ dhuHirò nɔnzɨya alɛ mà, àpbɛ̀ ɔ̌ okoya alɛ mànàYěsù rɨ̌ dhu núdhě òmvǔ nózè ka kɨ́ dhu dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ dhu núdhě ìndrǔ-ànyǎ t’ɨ́tdɨ̀ta dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ dhu núdhě itsu nʉ́nɨ̌ ka karɨ́ kpɔ̌na rɔ̌ dhu dɔ̌ dhuƆ́yɔ̌ ɨdza-tɨdɔ̀ tɔ́ mbólíYěsù rɨ̌ pbànówí tɔ́ ádrʉ̀ngbǎlɛ bhà kasʉtálɛ nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ atdí abvo-àyi bhà ɨngba nɨ́kyɛ̌ dhuBàtizò nubhónà Yùwanɨ̀ bhà ábhàlɨ̌ ròwù dhu ìvu Yěsù-tsʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ dhu nʉ́bà nzɛ́rɛnga tɔ́ tsìbhálɛ tɔ̀ dhuYěsù-owù ɔ̌ ubhì vèbhálɛƆ̀nyʉ̀-tsè ɔ̀rɛ rɨ́ alɛ tɔ́ mbólíÁdhu Yěsù náaránà ɔ̀tɛ rɔ̌ mbólí ɔ̌ nɨ̌?Yěsù rɨ̌ ɔ̀nyʉ̀-tsè tɔ́ mbólí-tɨ̀ náwɛ̌ dhuTarà tɔ́ mbólíYěsù-tsánà mà Yěsù t’ádɔ́na mànàYěsù rɨ̌ àpùpú nábhʉ̌ rìdè dhuYěsù rɨ̌ nzɛ́rɛ-alafí náarɨ́ àvu rɔ̀ná atdí alɛ nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ Yàhirò bhà tsìbhíngba mà atdí tsìbhálɛ mànà nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ atdí kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ núvǐ dhuHɛ̀rɔdɛ̀-dɔ rɨ̌ ndɨ̀nzǎ Yěsù rɔ̌nzɨna dhu ɨ̀rɨ ndɨ̀ ndɨ́ rɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ imbò lʉfʉ̀ alɛ nóngù dhuPɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ Yěsù nátɨ Kàgàwà bhà Krɨ́stɔ̀ tɨ́ dhuYěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔvɛ́ya kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhuYěsù-owù nʉ́ngʉ̌ ka kɨ́ tɨ́ dhuYěsù-wɔ̀yɔ̌ rɨ̌ ndʉ̀gɛ̀rɛ̀ dhuYěsù rɨ́ nzɛ́rɛ-alafí náarávu rɔ̀ná ngbángba nɨ́gʉ̌ dhuYěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀, kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ tdɨ́tdɔ̌ dhuÁdrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨƗ̀nzɨ̌ ndɨ alɛ náapɛ́ ɨ̀’ɨ̀ àlɛ̌ tɔ́ òmvǔ tɨ́, nɨ́ ndɨ alɛ nɨ́ àlɛ̌ nzínzì ɔ̀ alɛSàmàrɨyà ɔ̌ bhà rɨ̌ ’ùvǒ ɨ̀nzɨ̌ ’àkɔ Yěsù dhuYěsù-owù nòzè ’ʉ̀ngʉ alɛYěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà àrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ núvǐ ɔyɔ̀yɔ́ rɔ̀ dhuƆ̀yá alɛ núvǒ ɨ̀ ɨ̀nzɨ̌ ’a’u tɨ́ Yěsù dhuÀrʉ̀bhʉ̀ kumì dɔ̀ná ɔ́yɔ̌ nà ábhàlɨ̌ rɨ̌ ɨ̀ àdǔ dhuYěsù-ɨdhɛ̀ rɨ̌ ndɨ̀kǎ dhuÍdzì afína nà Mʉ̀sàmàrɨyà tɔ́ mbólíYěsù rɨ̌’ɨ̀ Màrɨtà mà, Màrɨyà mànà mà t’ɨ́dzá dhuYěsù rɨ̌ alɛ ɨ̀tsɔ̀ ka kádʉ̀ tɨ́ dhu núdhě pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ ɔtɛ nádǔ ndɨ̀ nɔ̀bhʉ̀ alɛ tɔ̀ dhuNzɛ́rɛ-alafí rǎdʉ̀ ndàdu ndɨ̀ ndahʉ̀ ɔ̀nà rɔ̀ alɛ-ɔ̀ tdɨ́tdɔ̌ dhuHirò nɔnzɨya alɛYěsù rɔ̌tɛ ihé-yà nózè kɔnzɨ̀ wɨwɨ̀ fɨ̌yɔ̀ dhu dɔ̌ dhuAlɛ-nyɨ̀kpɔ́ nɨ́ alɛ-ngbɔ̀ rɔ̌ taràYěsù rɔ̌rʉ̀ Pbàfàrìsáyó mà, Ʉyátá tɔ́ màlímó mànà dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌-nyɨ̀kpɔ́ nítdyǔ dhuÁdhɨ ndɨ àkǎkǎ kɔnzɨ̀ ɔdɔ̀na?Yěsù bhà alɛ tɨ́ ka kóko dhu mà, kɔ̀dhɔ ka kɨ́ dhu mànàKpɔ́na ɔ̌ ìwǐ nà ònzìtálɛ tɔ́ mbólíKàgàwà arɨ́ pbɨ̀ndà alɛ dzʉ̀nà ɔ̀nzɨ tɨ́ dhuƆ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ ka kɨ́ ongyéngá-tsʉ̀ núndǔ dhuKasʉ tɔ́ Ádrʉ̀ngbǎlɛ rǐngo dhu nákǎ kɔdɔ̀ tɨ́ dhuNdɨ̀ nɨ́fʉ kasʉtálɛ tɔ́ mbólíÌndrǔ-ɔ̌nga rɨ̌ ndʉ̀ndɔ Yěsù-okú dɔ̀ rɔ̀ dhuKombí rádʉ̀ ndɔ̀nzɨ̀ dhu nʉ́nɨ̌ ka kɨ́-dhuÌndrǔ mà rɨ̌ ’ɨ̀rɨ ndɨ̀ nɔ̀bhʉ̀ alɛ nà dhuÌndrǔ rɨ̌ ’ʉ̀gɛ̀rɛ̀ ’ʉ̀bhà fɨ̀yɔ́ nzɛ́rɛ mʉ̀tsɔ dhuƗ̀nzɨ̌ arɨ́ ɔ̀’ɔ̀ mùtinì-kpa tɔ́ mbólíYěsù rɨ̌ òtsótsù tsìbhálɛ nɨ́gʉ̌ dhuHàràdalɨ̀-tsè tɔ́ mbólíAfi tɔ́ mbólíYěsù rɔ̌tɛ ndɨ̀ nɨ́pbɔ̌ tsǎtsʉ̀ dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ dhu òzu Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ atdí alɛ nɨ́gʉ̌ tdɨ́tdɔ̌ sàbatʉ̀-ɨdhɔ̀ ɔ̌ dhuMʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̌ ka kóko ɔ̀ná ngari dɔ̌ rɔ́tɛ mbólíMʉ̀hɛndʉ̀ ɔ̀ rádʉ̀ àkǎ kunzì alɛ-tɨdɔ̀Ádrʉ̀ngbǎ mʉ̀hɛndʉ̀ tɔ́ mbólíYěsù bhà ábhàlɨ̌ tɨ́ ndɨ̀ nòzè ndàtɨ alɛ nákǎ ndɔ̀nzɨ̀ dhuƗ̀mbǎ ɔ̀nà okyeta nà iko tɔ́ mbólíÀwǎwí ndàdʉ̀ ndàbà tàmà tɔ́ mbólíÀwǎwǐ ràdʉ̀ ndàbà fʉ̀rangà-kpɔ̌ tɔ́ mbólíÀwǎwí ndàdʉ̀ àrà ìngo kpatsìbhíngba tɔ́ mbólíNyɨ̀kpɔ́na ótdyù kasʉtálɛ tɔ́ mbólíYěsù rɨ̌ dhèdhèrɔ̀ dhu-tɨdɔ̀ núdhě dhuÒnzìtálɛ mà Làzarʉ̀ nà tɔ́ mbólíÌndrǔ àbhʉ rádʉ̀ ròtsù nzɛ́rɛnga ɔ̀ dhuDhu t’ʉ́bàtaYěsù rɨ̌ dhu núdhě pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ tɔ̀ a’uta dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ dhu núdhě yà fɨ̌ndà ka kàvi dhu kɛ̀lɛ̌ nɔ̀nzɨ̀ kasʉtálɛ dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ ɨdrɛ̀ kɨ́kɨ́tálɛ nɨ́gʉ̌ dhuKàgàwà bhà idzi-dhɔ̀ ìndù ndɨ̀ dhu nɨ́tɛ̀ rɨ́ dhuAbvo-àyi mà, anya t’ɨ́tdɨ̀ta t’álɛ mànà tɔ́ mbólíMʉ̀fàrɨ̀sayò mà pàratà tɔ́ ndɔmbɛ̀ mànà tɔ́ mbólíYěsù rɨ̌ nɨ̀nɨ́ nzónzo násǒ dhuYěsù mà rɔ̌tɛ ònzìtálɛ nà dhuYěsù rɨ̌ ndɨ̀ ndɔ́vɛ̀ kɔtdʉ̀ ndɨ̀, ndàdʉ̀ ndɨ̀ngbɛ̀ dhu nɔ́vɔ dhuYěsù rɨ̌ atdí ndùmùndúmú nɨ́gʉ̌ Yɛ̀rɨkɔ̀ dhuZàkayò rɨ̌ Yěsù nózè ndàla dhuƗdrɛ̀ fʉ̀rangà tɔ́ mbólíYěsù rǎrà Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ ɔ̀ dhuYěsù rɔ̌dzɨ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdzá rɔ̀ rɨ́ dhu ùdzǐ alɛ nódì dhuYěsù arɨ́ pbɨ̀ndà kasʉ ɔ̀nzɨ àdhɨ bhà ádrʉ̀ngbǎnga tɔ́ ɔbɨ nɨ̌?Vǐnyò tɔ́ ɨnga ɔ̌ arɨ́ kasʉ ɔ̀nzɨ ɔ̀rɔ̌rʉ̀ kasʉtálɛ tɔ́ mbólíÌndrǔ rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ Yěsù-tsʉ̌ pàratà t’ʉ́fɔ́tá dɔ̌ dhuPbàsàdùkáyó rɨ̌ dhu ɔ̀ngʉ̀ ʉ̀vʉ̌vɛ̀ alɛ rɨ̌ ʉ̀ngbɛ̌ dhu dɔ̌ dhuKrɨ́stɔ̀ nátɨ́ Dàwudì t’ídhùnà?Yěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà ábhàlɨ̌ návǐ rɔ̀dɔ̀ ɨ̀ Ʉyátá tɔ́ màlímó rɔ̌ rɔ̀ dhuNǎkʉ̀ tɔ́ abvo-àyi rɨ̌ pɛrɛ̀ nábhʉ̌ Kàgàwà tɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ Kàgàwà bhà ɨdza núgòlǒ ka kɨ́ dhu nɔ́vɔ dhuYěsù rɔ̌tɛ tdʉ̌ ndɨ̀ ndingo rɔ̀ ɨ̀ nɔnzɨya dhu dɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ Yèrùsàlɛmà tɔ́ kɨgɔ̀ rɨ̌ ndʉ̀kɔ̌ dhu nɔ́vɔ dhuÌndrǔ t’ídhùnà rǐngo dhuMùtinì tɨ́ kátɨna itsu mà, kɔ́rɔ́ ngʉ̌kpà itsu-tɨdɔ̀ mànà tɔ́ mbólí rǎvǐna dhuYěsù rɨ̌ ìndrǔ návǐ ràndà nga mběyi, ’àdʉ̀ àmbɛ ’ɨ̀tsɔ̀ dɔ̌ bìlǐnganà dhuPbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ rɨ̌ ’ɨ̀rɨ ndɨ́nɨ̌ ’abhʉ̀ tɨ́ Yěsù kohò dhuYudhà rɨ̌ Yěsù ìpfǒ ndàbhʉ Pbàyàhúdí tɔ́ ádrɔ̀drɔ̌ alɛ-fɔ́ dhuYěsù rɨ̌ Pásɨ̀ka tɔ́ ɔ̀nyʉ̀ návǐ kɔbhɔ̀lɔ̀ dhuYěsù nábhʉ̌ rɨ́ kɨrɛ̀ ɔ̀nyʉ̀Ádrʉ̀ngbǎlɛ nyʉ́ ròsè nɨ́ àdhɨ?Yěsù rɨ̌ Pɛ́tɛrʉ̀ rɨ̌ ndɔ̀dhɔ dhu nɔ́vɔ dhuYěsù rɨ̌ pbɨ̀ndà uvitatálɛ návǐ rùgù ɨ́sɔ̀wʉ̌ mà, bhɔlɔ mà, ɨla tɔ́ obhi-akpá mànà dhuYěsù rɨ̌ ndɨ̀tsɔ̀ Mìzèyìtunì tɔ́ pbìrì dɔ̌ rɔ̀ dhuYěsù nósò ka kɨ́ dhuPɛ́tɛrʉ̀ rǎtɨna ɨnzá ndɨ̀ rʉ̀nɨ Yěsù dhuYěsù nɨ̌ ka kɨ́ dhu nʉ́nɔ, kadʉ̀ àmbɛ ɔ̀vɨ̀nà dɔ̌ dhuYěsù nà ka kówu ùvò Pbàyàhúdí bvʉ̌ ádrɔ̀drɔ̌ anya nɨ́tdɨ̀ arɨ́ alɛ-ɔ̀nzɨ̌ dhuYěsù rɨ̌ mʉ̀sambà ɔ̀nzɨ Pìlatɔ̀-ɔ̀nzɨ̌ dhuYěsù rɨ̌’ɨ̀ ádrʉ̀ngbǎ kamà Hɛ̀rɔdɛ̀-ɔ̀nzɨ̌ dhuYěsù-ànyǎ nɔ́tdɨ̀ ka kɨ́ ndɨ́nɨ̌ ka koho tɨ́ dhuYěsù nʉ́tɔ̌ ka kɨ́ mʉ̀sàlabhà dɔ̌ dhuYěsù rɔ̌vɛ̀ dhuYěsù nɔ́tdʉ̀ ka kɨ́ dhuYěsù rɨ̌ ndɨ̀ngbɛ̀ dhuYěsù rɨ̌ ndàvǐ ɔ́yɔ̌ ábhàlɨ̌ tɔ̀ Ɛ̀mawù rárà otu ɔ̌ dhuYěsù rɨ̌ ndàvǐ pbɨ̀ndà atdí kumì dɔ̀ná atdí nà ábhàlɨ̌ tɔ̀ dhuYěsù rɨ̌ ndàdǔ ɔ̀rʉ̀-akpà ɔ̀ Kàgàwà ɨ dhu