Mapilana Gweguya Si Buki Pilimatala isetuwoli liliusi gweguya mapilana Isireli, baisa kala vitouula eitakalawasi mapilasina Samwela. E mapilana gagabila bitabobu katupotolu goli, baisa makawala: (1) Solomoni ivitouli la tuta guyau odubasi mina Isireli deli mina Yuda, deli tamala Debida la kaliga. (2) Solomoni la guyau deli vavagi topilaveka eivagi. E kwaitala vavagi ikalisau, baisa liliula kala kaliai Bwala Kwebumaboma mapilana Yerusalem. (3) Mabudona mina Isireli ipoisivisisi ivigaki budoyu boda, budotala kabokwaraiwaga opilibolimila buduyuwelaga kabokwaraiwaga opiliyavata, deli liliusi matausina gweguya eiguguyausi odubasi makwaisina kabokwaraiwaga taitu bila ikeiita katitaikina taitu makwaina 850 BC.
Mapilasina si buki Gweguya pilayu, guyau taitala taitala isim kala yakala kaina ikimadagi baisa Yaubada kaina gala, e kidamwa avai guyau ikimadagi makawala, e la tomota komwaidosi tuvaila isibwabwailasi. Mitaga kidamwa avai guyau ikaluwou baisa Yaubada e iwotitali minasina tokolu, e valu komwaidona idoumsi wala. E gweguyala mapilana kabokwaraiwaga opiliyavata komwaidosi eikapusisi, mitaga gweguyala mapilana kabokwaraiwaga opilibolimila mimilisi tokabikaula baisa Yaubada mimilisiga gala.
Budotala boda liliula isisu olumoulela mapilana Gweguya Si Buki Pilimatala, mabudona Guyau la tovitoubobuta. Matausina Yaubada kala tokamatula mina tuvaluwa, ikatululutaisi tomota taga bitapwarorusi baisa tokolu e taga bipakaisi Yaubada. E liliu kwaitala saina kwaimatala, baisa liliula Ilaitia deli la tolula Beali (uula 18).
Buki kala katumimisa
Debida la guyau kala vigimkoluva 1.1—2.12
Solomoni imila guyau 2.13-46
Solomoni la guyau 3.1—11.43
a) Taitu makwaisina ivitouula iguyau
3.1—4.34
b) Ikaliai Bwala Kwebumaboma
5.1—8.66
c) Taitu makwaisina isetuwoli iguyau
9.1—11.43
Isireli karaiwogala kala poisivisi 12.1—22.53
a) Mina Isireli opiliyavata ikovaisi kabokaraiwaga
1Guyau Debida baisa tuta bogwa eitomoya, e kaina goli matausina la touwata iyokububwaisi okanunuva, matauna gala wala ibodi biyuviyavi wowola. 2Mapaila la tosikwawa ilivalasi baisa matauna, kawasi, “Mwa Guyau, kaina bakanevaisi natana vivila natubovau e bukusisuaisi kamitaiyu deli biyamataim. Bikenu okaipapam e bikanuyuviyavaim.”
3Isavalisi komwaidona mina Isireli paila natana vivila naminabwaita, e olopola valu Sunem ibanaisi natana vivila yagala Abisagi e imiakaisi guyau. 4Minana vivila saina naminabwaita, e isisu iiyamati guyau. Mitaga guyau gala wala imisii minana.
Adonia ikayupali la guyau
5-6Tuta makwaina Abisalom bogwa eikaliga, e moluluwala isisu, matauna Adonia, matauwena Debida sola Agita litusi. E matauna Adonia saina tomitabwaila. Tamala Debida gala avai tuta ikamitilaki matauna, e nanola ikaiveka ikaibiga, kawala, “Yeigu bogwa baguyau.” E mapaila iyosi waga kaibibiu deli wosala, e inagi tauwau kasi bawa tailuwolima kidamwa bivaluluwaisi matauna. 7E ibigatona deli Yowabi, minana Seruya latula, deli tolula Abiata. E matausina itagwalasi bipilasaisi Adonia. 8Mitaga taivila gala wala itagwalasi bipilasaisi Adonia. Baisa Sadoki tolula, matauna Benaia Yeoyada latula, deli Netani tovitoubobuta, e Simei, Rei, deli guyau Debida kala tovakwabu.
9Kwaitala yam Adonia mwada bilula, e mauula ikatumati sipi, bulumakau namwala, deli bulumakau natubovau minasina napusoposa. E ivagi baisa mapilana Keiyuna Dakuna, katitaikinela oiluyelu Enirogeli. E idou Debida litula komwaidona e deli la tosikwawa matausina mina Yudia bimaisi paila lula pakala, 10mitaga matauna gala idou bodala Solomoni, kaina Netani tovitoubobuta, kaina Benaia, kainaga guyau kala tovakwabu.
Solomoni biguyau
11E Netani ilokaia Batiseba, minana Solomoni inala, e ikatupoi minana, kawala, “Ki, bogwa kulagi matauna Agita latula Adonia titoulela wala eikayupali la guyau? Taga guyau Debida gala sitana inikoli paila baisa! 12Kidamwa magim bukukoli m momova som latum Solomoni, ka balukwaim, ibodi 13baisa tuta bukulokaia guyau Debida e bukuluki matauna, ‘Ulo guyau, ammakawala baisa, ki, bogwa kukwamokwita lokulivala biga katotila baisa yeigu mwada latugu Solomoni bikaimapwaim biguyau? Ammakawalaga baisa tuta Adonia bogwa eiguyau?’ ” 14E Netani ilivala, kawala, “E avai tuta bukulilivala e yeigu basuvi e bakamokwiti kam livala.”
15Mapaila Batiseba ila bigisi guyau ola kabokanukwenu. Matauna bogwa wala saina eitomoya, e Abisagi minana vilela Sunem eisisu wala iiyamati matauna. 16Batiseba ikavagina omatala guyau, e matauna ikatupoi, kawala, “Avaka magim?”
17Minana ivitakauloki kawala, “Ulo guyau, bogwa kulivala biga katotila mwau omatala Guyau m Yaubada mwada latugu Solomoni biguyau kaimapum. 18Mitaga Adonia bogwa eiguyau, taga yoku gala wala avaka kunikoli paila baisa. Bogwa eigabu lula bidubadu sipi, bulumakau nammwala deli bulumakau natubovau minasina napusoposa. 19Bogwa eidou litumwa, e Abiata tolula deli Yowabi m tokwabilia la kumatoula, ilosi wa paka makwaina, taga gala wala idou latum Solomoni. 20Ulo guyau, mwa - komwaidona mina Isireli eitutulaimsi wala kidamwa bukuluki matausina paila availa bikaimapwaim biguyau. 21Kidamwa gala bukulivala, e ka, avai tuta bukukwaliga e yeigugwa sogu latugu Solomoni bogwa bakaboda mwau paila baisa.”
22Minana iyayosa wala bigatona avai tuta Netani eiviloubusi obuloveka. 23E bogwa eilukwaisi guyau kidamwa matauna tovitoubobuta eisisu baisa, e Netani isuvi olumoulela ikavagina watanawa omatala guyau. 24E ikaibiga, kawala, “Ulo guyau, ki, bogwa lokukwamituli mwada Adonia bikaimapwaim biguyau? 25Yam makwaina wala bogwa ila igabu lula bidubadu sipi, bulumakau namwala deli bulumakau natubovau napusoposa. Matauna idou komwaidona litumwa, Yowabi m tokwabilia si kumatoula, deli Abiata tolula, e ivagaisi paka deli matauna, e ikikawausi kawasi, ‘Guyauwʹe, guyau Adonia.’ 26Taga matauna gala wala idouwaigu, kaina Sadoki tolula, kaina Benaia, kainaga Solomoni. 27Ulo guyau, ki, kaina bogwa lokutagwala vavagi komwaidona makwaisina, e galaga kuluki m tosikwawa paila availa bikaimapwaim biguyau?”
28Guyau Debida ikaibiga, kawala, “Kuluki minana Batiseba bikaimilavau bima.” E minana ima e itola omatala matauna. 29E ikaibiga baisa minana, kawala, “Alivala biga katotila baisa omatala Guyau Tomomova, matauwena bogwa eikolaigu metoya agu mwau komwaidona. 30Baisa lagaila bavagi makawala biga katotila makwaina lasakaim omitibogwa omatala Guyau, matauna mina Isireli si Yaubada. Ka, matauna latum Solomoni bikaimapwaigu e biguyau.”
c1:33Makwaina sopi katitaikina Yerusalem, deli iluyelu Enirogeli (kugisi mailela 9) isisu gala kaduwonaku mapilana pilibolimila (kugisi mailela 41). Komwaidosi mina Yerusalem bikasopisi metoya iluyelu Gioni.
d1:39Makwaina Buliyoyova si Bwala Kwebumaboma; kugisi Sun 30.25-32. Mina Isireli ititapwarorusi baisa bila avai tuta Solomoni ikaliai Bwala Kwebumaboma mapilana Yerusalem.
e1:50Owokulula kabolula isim kala katububula makawala doga. Kidamwa availa isim kala pakula mwau e bisakaula bila biyosi makavina, bogwa bikoli la momova.
Makwaina sopi katitaikina Yerusalem, deli iluyelu Enirogeli (kugisi mailela 9) isisu gala kaduwonaku mapilana pilibolimila (kugisi mailela 41). Komwaidosi mina Yerusalem bikasopisi metoya iluyelu Gioni.
Makwaina Buliyoyova si Bwala Kwebumaboma; kugisi Sun 30.25-32. Mina Isireli ititapwarorusi baisa bila avai tuta Solomoni ikaliai Bwala Kwebumaboma mapilana Yerusalem.
Owokulula kabolula isim kala katububula makawala doga. Kidamwa availa isim kala pakula mwau e bisakaula bila biyosi makavina, bogwa bikoli la momova.