11
विस्वसते मेग़्किस मतोर मुनेतोर मन्कलोरु
1विस्वस इतेके बाताल? विस्वस इतेके, माट आसा कीयनव पोल्लोङ निटम आयनुङे इनजोर उंदिय विचरते मनदना; ओसो माट ऊळवव पोल्लोङ निटम मन्ह्ताङे इनजोर नमसोर मनदना. 2मावा तादोर-बाबोर देवुळतुन विस्वस कीताह्के, ओर तान्क बेस विचर वातोर.
3विस्वस कीताह्कु, देवुळता तोडटा पोल्लोते पूरा दुनिया पुटटा इनजोर पुतल. इतेके माट ऊळनविन देवुळिये ऊळवद मादाहि पुटिह कीता, इनजोर विस्वस कीय्ह्नल.
4विस्वस कीताह्कु, आदमना मग़ि हाबेल मायतोग़ वने देवुळतुह्क मोक ईस मतोग़. तमदादाल काय्न मायतोग़ वने देवुळतुह्क कोड वाटिस मतोग़. मति हाबेल मायतोग़ विस्वस कीताह्कु, तमदादाल ईतदिह्काय बेस ओप्पनद मोक ईतोग़. ओना विस्वसतुन ऊळिसि देवुळि ओन सेतेमतोग़ इता. ओग़ ईतद वने विचर वाता. ओग़ डोलतापया नेंड वने ओना विस्वस माक काग़्हतह्ता.
5विस्वस कीताह्कु, हनोक डोलवाये मायतोग़, ओनु मेंदुल अग़्के जीवाते मनेकेने देवुळि तेहचि ओता. अद ओन ओयनामुने ओग़ तान्क विचर वातप लेह्का ताकतोग़ इनजोर सास्त्रम वेहतह्ता. 6निटमे विस्वस केवालेवा देवुळतुह्क विचर वानाह पिसनाह आयो. देवुळतगा वावालोर मन्कलोर देवुळि निटम मन्ह्ता इनजोर विस्वस कीयनदु; ओसो तान जिद कीस पर्ह्कवालोरिह्क इनम ईस्ता इनजोर विस्वस कीयनदु.
7विस्वस कीताह्कु, नोहा मायतोग़ उड्रा वायग़ा इनजोर देवुळ वेहतद पोल्लोतुन नमतोग़. नमिसि तना लोतोर मन्कलोर पिसलाहि ओडा पंडटोग़. ओग़ बेस्केन उड्रातुन ऊळोग़, तेला मति रेयिस मनजि तानाङ केंजिस ताकतोग़. इद्रम देवुळता पोल्लोतुन केंजिस मनजि, बूमतगा दुस्रोर मन्कलोर कसुरतोर इनजोर तोहचीतोग़. इद्रमलेह्का विस्वसतेनाह्कु देवुळता मुनेह सेतेमतोर आयवालोरगा ओग़ वने कलियतोग़.
8विस्वस कीताह्कु, अब्रहम देवुळताङ केंजिसि पुनवद बूमतगा दायलाह पेसतोग़. देवुळि ओन, “नना तोहतकन अद देसेमते दाकिन, अद पूरा बूमि नना नीक ईकन,” इनजोर पोल्लो विळ्सता. तान विस्वस कीताह्कु, ओग़ तना बेके दायना इनजोर पुनोग़ मति पेसतोग़. 9विस्वस कीताह्कु, देवुळ ओन ओसीतद देसेमतगा जागा पोसि, ओग़ पर्गेन लेह्कान टमिङ तेहचि अगा मतोग़. ओना मग़ि इसक मायतोन, पया इसकना मग़ि याकुब मायतोन वने, देवुळि अद्रमलेह्काने पोल्लो विळ्सिस मता. ओर वने अद्रमलेह्काने टमिङ तेहचि मंदुर. 10देवुळि तनाय नक्सा कीस पंडटद, अमेसातुह्क नितनद पोग़ोटा सहरतगा पिसलाहि, अब्रहम अग़ ऊळसोर मतोग़. अदिनेनाह्क टमिङ तेहचि मंदोग़.
11विस्वस कीताह्कु, ओग़ु तनमुते साराल बारा वेल्लाय वय्स आस तेला पेकान पुटिह कीया पग़तोग़. नीक मग़ि ईकन इनजोर देवुळि ओनु पोल्लो विळ्सिस मता. पोल्लो विळ्सिस मतद देवुळि तना पोल्लोतुन मिळ्हो इनजोर ओग़ तना जीवातगा विस्वस कीस मतोग़. 12इद्रमलेह्का वग़ोग़ मन्कल अब्रहम, तना मेंदुल डोलतप आस तेला, वेल्लाटोरा पेदामुय्तोग़ आतोग़. ओना जालपिल पोग़ोटाङ उकान लेह्कान, सम्दुर दडटा उस्कोता लेह्कान लेक पग़वपे पुटटोर.
13इद्रम देवुळतुन विस्वस कीतोर मन्कलोर सबेटोर अद पोल्लो विळ्सिस मतदिन दोर्किह कीयनाह जीवात मनोर; मति देवुळतुन विस्वस कीसोरेन डोलतोर. देवुळि पोल्लो विळ्सिस मतदिन सिरप जेकताहि ऊळतप लेह्का ऊळिसि, बेस गिर्दा आतोर. अद्रम कीस, इद बूमतगा माटु पर्गेरोम, केर्देरोम इन्ज मतोर. 14इद्रम वळ्ह्कवालोर मन्कलोर, तमाय देसेम इनजोर उंद देसेमतुन पर्ह्किह्तोर इनजोर तोहचीतोर. 15तमा विळ्सिस वातद देसेमतुन सीता कीसोर मन्ज मतेके मल्स दायलाह अग़ दोर्किस मनालि. ओर मल्स अन्ज मनेर; मति अद देसेमतुन सीता केवोर. 16मति अद देसेमतुह्काय पका बेसतल जागा, पोग़ोन देवुळ मनदनद जागाते, देवुळ तयर कीतद सहरते दायलाह विचर कीस मतोर. अदिनेनाह्क वेर मन्कलोरिन मावोर इनदलाह, देवुळतुह्क गिर्दा वास्ता.
17-18विस्वस कीताह्कु, देवुळि अब्रहमना पट ऊळतस्के, ओग़ तना मग़ि इसकिन मोक ईयलाह तयर मतोग़. इसकनग्डाहे नीवा जालपिलतुन लेकनुर इनजोर देवुळि ओन पोल्लो विळ्सिस मता. तेला मति वेग़े इसकिन मोक ईयलाहि अब्रहम तयर मतोग़. 19तना मग़िन मोक ईतेक तेला, देवुळि ओन ओसो वने जीवा अर्हता पग़यह्ता इनजोर विस्वस कीस मतोग़. निटमे अब्रहमिह्कु तनमग़ि इसकि हामुरताहि जीवा अरतप लेह्का दोर्कतोग़.
20विस्वस कीताह्कु, इसक मायतोग़ तना इर्वुर मग़्कु, याकुब ओसो एसाल वेरिन, वायनव दियाने वेरिह्क बाताल-बाताल आयग़ा इनजि बर्कतताङ पोल्लोङ वेहतोग़.
21विस्वस कीताह्कु, याकुब मायतोग़ तना डोलिह्पा योसेप मायतोनाङ इर्वुर मग़्किरिन वग़ोन-वग़ोन केयिस मनजि, बर्कतताङ पोल्लोङ वेहतोग़. पया तना डुडटगा रोयिसि, देवुळतुन मोळ्कतोग़.
22विस्वस कीताह्कु, योसेप मायतोग़ तना डोलिह्पा, इस्रयेल मन्कलोर मिसर देसेमताहि पेसिसि ओसो तमा कनान देसेमते मलयनुर इनजोर वेहतोग़; ओसो ओर दायह्पा तनाङ बोकाङ पोस दायना इनजोर उकुम ईस मतोग़.
23विस्वस कीताह्कु, मोसाल पुटटस्के ओना तलोग़-तपे ओन मूंड नेलाङ मकिह कीस तासिस मतोर. इब्रितोरिह्क पुटटोर सबेटोर पेकोरिन हव्कना इनजोर राजाल उकुम ईस मतोग़. मावा पेकाल मामुलतोग़ आयोग़ इनजि मोसाना तलोग़-तपे पुतोर, पुनजि ओर राजाना उकुमतुन रेयवा मतोर.
24विस्वस कीताह्कु, मोसाल बेर्सतापया, दुस्रोर मन्कलोर ओन पिरोन राजाना मयाना मग़ि इनजोर इनदह्पा, अद निटम मतेकाय, नाक अद्रम इनमाकिर इतोग़. 25-26ओग़ देवुळि ईयनद मारेङाता इनमतगा सीता वाटिस मतोग़. अदिनेनाह्क “पापमता गळ्क मनदनद गिर्दाते मनोन. देवुळता मन्कलोरा संगे तिपल आयनद तान्काय एक्वा बेसु. देवुळ आचतोग़ राजान पास्कतप लेह्का नाक पास्किर, अदु मिसर देसेमताङ बंगर-वेंडिन तासनदिह्काय एक्वा मोलाता,” इतोग़.
27विस्वस कीताह्कु, मोसाल मिसरि राजाना ओङतुन रेयवा, मिसर देसेमतुन विळ्सिस अतोग़. मन्कलोर ऊळ पग़वद देवुळतुन तना ऊळतप लेह्कान, मेग़्किस मतोग़. 28विस्वस कीताह्कु, मोसाल आविस अतदिन सीता कीयनद पंडुमतुन सुरु कीतोग़. ओग़ इस्रयेल मन्कलोरिन इद्रम इतोग़: “मिसर देसेमतोराङ माळा पेकोरिन हव्कलाह देवुळि पोग़ोटा देवतुलतुन लोहतह्ता; अद मीवाङ माळा पेकोरिन इटनद आयो इनजि, मीवा लोता अग़दा तेल्प मुंडातुन गोरेपिलाता नेतुर इल्ह्काटु,” इतोग़.
29विस्वस कीताह्कु, इब्रितोर बूमतगाह्क ताकना लेह्कान, नेत्रल सम्दुरता नडुमतुह्क मनदनद वततद अग़दुह्क ताकिस वेंडटोर; मति मिसर देसेमतोर अद्रम वेंडलाह आयह्पा सम्दुरता एग़ मल्स वासि ओर कतमतोरिन मुळ्हता.
30-31विस्वस कीताह्कु, यरिग़ो सहरतद राहब इनदनद बोगे आंचाळि इस्रयेलतोरिन तोळ ईता. अदिनेनाह्क तना सहरतुन कुस्क्ने ऊळलाह वास मतोर इस्रयेल मन्कलोरिन तना लोतगा बेस-नेह्ना उदिह कीस मता. पया इस्रयेल मन्कलोर वासि, यरिग़ो सहरता किलेता सर्ने एळुङ दियाङ तिरियतोर. ओर देवुळतुन विस्वस कीताह्कु, सहरता किले अरसि पिळ्हपळ आता. अस्के ओर अद सहरते मनवालोर देवुळताङ केंजवोर कतमतोरिन हव्कतोर. राहब मात्रमि तना विस्वसतेनाह्कु पिसता.
32ओसो बेचोन वेहचोर दाकन? गिदोन, बाराक, साम्सोन, इपताल, दाविद राजाल, सामुवेल लेह्काडोर देवुळता कबुरतोर वेरा पोल्लो वेहेनन; मति बेचोह्पा वेहतकन! पुर्सत दोर्को! 33वेर मन्कलोर देवुळतुन विस्वस कीसि बेराङ-बेराङ कबस्क कीतोर. उच्वुर दुस्रा देसेमतोर राजालोरिन आरे कीतोर; उच्वुर सेतेमताङ कबस्क कीसि देवुळि पोल्लो विळ्सिस मतदिन दोर्किह कीतोर; उच्वुर सिङपुल्कनाङ तोडिन बंद कीसि पिसतोर; 34उच्वुर मळ्गनद किसबटटाहि पेसिस वातोर; उच्वुर तल्वरते हव्कसोर मनवालोरग्डाहि पिह्ट अरतोर; उच्वुर कमजोर आस मनदह्पा लावतोर आतोर; लळयते पका पळ्योर आसि दुस्रा देसेमतोर सीपय्किन पूंडटोर. 35विस्वस कीताह्कु उचुक आस्कु, डोलिस मतोर तमा मन्कलोरिन ओसो वने जीवा अरतद दोर्किह कीताङ.
विस्वस कीतोर दुस्रोर बारा तमा कोटुलतोरग्डाहि देबाङ तिनजोर-तिनजोर डोलतोर. डोलतापया माक देवुळि पका बेसतल पिसमुळ ईयग़ा इनजि आसा कीसोर मतोर. अदिनेनाह्क “माट देवुळतुन विळ्सिह्नोम; माक विळ्सिसीम्ह्टु,” इनजोर इनवालेवा तिपल आसोरे डोलतोर. 36उच्वुर विस्वस कीतोरिन तमा कोटुलतोर माग़तोर, ओसो जूटटे नल्हतोर; उय्तुरिन दोहच ओसि जेलते वाटटोर. 37उय्तुरिन बंडाङ उकिस हव्कतोर; उय्तुरिन आरेते पग़्क पाहतोर. [उय्तुरिन विस्वस विळ्सनाह कीस ऊळतोर.] उय्तुरिन तल्वरते हव्कतोर. विस्वस कीतोर उच्वुर मन्कलोरिन पकाय तिपल कीताह्कु, ओर लोन-दुवर लेवा तिरियतोर; तमगा गेंदेङ लेवाह्कु गोरे तोलाङ, एर्रे तोलाङ उहंदुर; दुस्रोरा कय इळ्न मंदुर. 38इद्रम विस्वस कीतोर पेळ्ह्कल बूमतगा, मेटानगा तिरियंदुर ओसो बंडा पांजानगा, गळ्दानगा जागा पोयंदुर. ओरा ऐंगे मनदलाहि इद दुनियातोर ओप्पोर आसि.
39वेर सबेटोर मन्कलोर तमा विस्वसतेनाह्कु देवुळतुह्क बेस विचर वातोर; विचर वातेक तेला वेर देवुळि पोल्लो विळ्सिस मतदिन दोर्किह केवाय मतोर. 40बाराह्क इतेके सिरप ओरेनाह्के आयो, मति मयेनाह्क वने देवुळि पका बेसता पोल्लोतुन मुनेन तासता. देवुळि मीक बर्कत ईकन इनजि पोल्लो विळ्सिस मता; माक ओरा संगे देवुळ जमा कीतस्केने अद पोल्लो पूरा करल आयग़ा इनजि ताना विचर मता.
Notes
✡11:4
11:4 पुटमुळि 4:3-5
✡11:5
11:5 पुटमुळि 5:22-24
*11:5
11:5सबेट्क मुनेतोग़ मन्कल आदमिह्क ओसो ओर्वोग़ मग़ि मतोग़. ओना पेदिर सेत मता. हनोक सेतना कूळतोग़ मतोग़.
✡11:7
11:7 पुटमुळि 6:13-22
✡11:8
11:8 पुटमुळि 12:1,4; 13:15
†11:11
11:11 बेव मोदुल काग्देह्कने इद्रमता पोल्लो वास्ता: विस्वस कीताह्कु, साराल आंटाळि वने वेल्लाय वय्स आस तेला नेलाङ हव्किसि पेकान पुटिह कीया पग़ता. नीक मग़ि ईकन इनजोर देवुळि तानु पोल्लो विळ्सिस मता. पोल्लो विळ्सिस मतद देवुळि तना पोल्लोतुन मिळ्हो इनजोर अद तना जीवातगा विस्वस कीस मता.
✡11:11
11:11 पुटमुळि 17:19; 21:1-2
‡11:12
11:12अब्रहमे इब्रि जाततोरा पेदा मन्कल आतोग़. इब्रि मन्कलोरा इस्रयेल इनजोर दुस्रा पेदिर वने मता.
✡11:12
11:12 पुटमुळि 15:5; 22:17; 32:12
§11:15
11:15 अब्रहम मुय्तोग़ बेबिलोन देसेमता ऊर नाटे पुटिस मतोग़. (पुटमुळि 11:28) मति कनान देसेमते वातापया, ओग़ तना पुटटद देसेमते बेस्केन मलवोग़. इसक, याकुबि अद देसेमताहि पिलान ततोर, मति अगा बेस्केन जागा आयोर.
✡11:16
11:16 निर्गमन 3:6,15
*11:19
11:19अब्रहम तना मग़िन कसेटे कोटलाहि कय तेहतोग़, अचोटेन “नीवा मग़िन हव्कमा,” इनजोर देवुळि केयता.
✡11:19
11:19 पुटमुळि 22:1-18
✡11:20
11:20 पुटमुळि 27:27-40
✡11:21
11:21 पुटमुळि 48:8-20
✡11:22
11:22 पुटमुळि 50:24-25
†11:22
11:22नीवा जालपिल नालुङ नूह्क वर्साङ दुस्रा देसेमतोरा कय इळ्न मनदनुर इनजि देवुळि अब्रहमिन वेहच मता. मति ओरिन तिपल केवालोरिह्क सिक्सा ईसि नावा लोकुरिन अग्डाह पेहच ततकन इद ओसो वेहता. (पुटमुळि 15:13-14) देवुळता इदे पोल्लोतुन विस्वस कीसि योसेप इद्रम वेहतोग़.
‡11:23
11:23मिसर देसेमतोर इब्रितोरिन ओर्युल तासिस मतोर ओसो पकाय तिपल कींदुर. ओरा जाततुन पूरा बूळे कीसीयना इनजोर मिसर देसेमतोग़ राजाल ऊळिंदोग़. अदिनेनाह्क इब्रि आस्क पेकान पुटिह कीतेके, ओर बाला पेकोरिन हव्कना इनजोर राजाल उकुम ईस मतोग़.
✡11:23
11:23 निर्गमन 1:22—2:2
§11:24
11:24मोसाल पुटटस्के तना तलोग़ ओन मूंड नेलाङ एवनाह तासिस मता. ताना पेग़्के ओन उंद डालातगा वाटिस, बेरेटगा विळ्सिसीता. ओन मिसर देसेमता राजाना मयाळ दोर्किह कीता, ओसो तना लोन ओस अय कीता. (निर्गमन 2:3-10)
✡11:25-26
11:25-26 देवुळताङ पाटाङ 89:51
*11:28
11:28मोसाले इस्रयेल मन्कलोरिन मिसर देसेमतोग़ राजाना कयदाहि विळ्सिह कीस, तमा देसेम ओसीतोग़; मति मुने राजाल विळ्सवा मतोग़. अदिनेनाह्क देवुळि मोसान इता, “निमा इस्रयेल मन्कलोरिन इद्रम वेहा: नग़्का नना मिसर देसेमतोरा माळा मग़्किरिन हव्ककन. मीट इस्रयेल मन्कलोरिर उंद गोरेपिलातुन नयेनाह्क मोक ईस मनजि, ताना नेतुरतुन मीवा लोता अग़दा तेल्प मुंडानगा इल्ह्काट; पया तान बोळ्सिस मनजि, कयतद पुला अग़्के तिन्ह्टु. नग़्का नना नेतुर इल्ह्कतव इस्रयेल मन्कलोराङ लोह्किन आविस मनजि कसुम दाय्ह्नन; मिसर देसेमतोरा माळा मग़्किरिन हव्किह्नन. मीट इदिन वर्सातुह्क-वर्सातुह्क सीता कीस मनजि पोल्वा कीयना. अद आविस अतद पोल्वा आस्ता,” इनजोर इता.
✡11:28
11:28 निर्गमन 12:3-13
†11:29
11:29मोसाल इस्रयेल मन्कलोरिन तमा देसेम तचोर मतोग़ अस्के, अडम पकाय बेरा नेत्रल सम्दुर मता. बेद्रम वेंडकल इनजोर ओर आल्ससोर मनदह्पा, देवुळि अद सम्दुरतुन रेंड बाजेङ एग़िह कीस मनजि, नडुमतुह्क अग़ तेंडटा.
✡11:29
11:29 निर्गमन 14:21-29
✡11:30-31
11:30-31 यहोशू 2:8-14; 6:12-23
‡11:37
11:37 इद पोल्लो सबे मोदुल काग्देह्कने दोर्को.
11:4 पुटमुळि 4:3-5
11:5 पुटमुळि 5:22-24
11:5सबेट्क मुनेतोग़ मन्कल आदमिह्क ओसो ओर्वोग़ मग़ि मतोग़. ओना पेदिर सेत मता. हनोक सेतना कूळतोग़ मतोग़.
11:7 पुटमुळि 6:13-22
11:8 पुटमुळि 12:1,4; 13:15
11:11 बेव मोदुल काग्देह्कने इद्रमता पोल्लो वास्ता: विस्वस कीताह्कु, साराल आंटाळि वने वेल्लाय वय्स आस तेला नेलाङ हव्किसि पेकान पुटिह कीया पग़ता. नीक मग़ि ईकन इनजोर देवुळि तानु पोल्लो विळ्सिस मता. पोल्लो विळ्सिस मतद देवुळि तना पोल्लोतुन मिळ्हो इनजोर अद तना जीवातगा विस्वस कीस मता.
11:11 पुटमुळि 17:19; 21:1-2
11:12अब्रहमे इब्रि जाततोरा पेदा मन्कल आतोग़. इब्रि मन्कलोरा इस्रयेल इनजोर दुस्रा पेदिर वने मता.
11:12 पुटमुळि 15:5; 22:17; 32:12
11:15 अब्रहम मुय्तोग़ बेबिलोन देसेमता ऊर नाटे पुटिस मतोग़. (पुटमुळि 11:28) मति कनान देसेमते वातापया, ओग़ तना पुटटद देसेमते बेस्केन मलवोग़. इसक, याकुबि अद देसेमताहि पिलान ततोर, मति अगा बेस्केन जागा आयोर.
11:16 निर्गमन 3:6,15
11:19अब्रहम तना मग़िन कसेटे कोटलाहि कय तेहतोग़, अचोटेन “नीवा मग़िन हव्कमा,” इनजोर देवुळि केयता.
11:19 पुटमुळि 22:1-18
11:20 पुटमुळि 27:27-40
11:21 पुटमुळि 48:8-20
11:22 पुटमुळि 50:24-25
11:22नीवा जालपिल नालुङ नूह्क वर्साङ दुस्रा देसेमतोरा कय इळ्न मनदनुर इनजि देवुळि अब्रहमिन वेहच मता. मति ओरिन तिपल केवालोरिह्क सिक्सा ईसि नावा लोकुरिन अग्डाह पेहच ततकन इद ओसो वेहता. (पुटमुळि 15:13-14) देवुळता इदे पोल्लोतुन विस्वस कीसि योसेप इद्रम वेहतोग़.
11:23मिसर देसेमतोर इब्रितोरिन ओर्युल तासिस मतोर ओसो पकाय तिपल कींदुर. ओरा जाततुन पूरा बूळे कीसीयना इनजोर मिसर देसेमतोग़ राजाल ऊळिंदोग़. अदिनेनाह्क इब्रि आस्क पेकान पुटिह कीतेके, ओर बाला पेकोरिन हव्कना इनजोर राजाल उकुम ईस मतोग़.
11:23 निर्गमन 1:22—2:2
11:24मोसाल पुटटस्के तना तलोग़ ओन मूंड नेलाङ एवनाह तासिस मता. ताना पेग़्के ओन उंद डालातगा वाटिस, बेरेटगा विळ्सिसीता. ओन मिसर देसेमता राजाना मयाळ दोर्किह कीता, ओसो तना लोन ओस अय कीता. (निर्गमन 2:3-10)
11:25-26 देवुळताङ पाटाङ 89:51
11:28मोसाले इस्रयेल मन्कलोरिन मिसर देसेमतोग़ राजाना कयदाहि विळ्सिह कीस, तमा देसेम ओसीतोग़; मति मुने राजाल विळ्सवा मतोग़. अदिनेनाह्क देवुळि मोसान इता, “निमा इस्रयेल मन्कलोरिन इद्रम वेहा: नग़्का नना मिसर देसेमतोरा माळा मग़्किरिन हव्ककन. मीट इस्रयेल मन्कलोरिर उंद गोरेपिलातुन नयेनाह्क मोक ईस मनजि, ताना नेतुरतुन मीवा लोता अग़दा तेल्प मुंडानगा इल्ह्काट; पया तान बोळ्सिस मनजि, कयतद पुला अग़्के तिन्ह्टु. नग़्का नना नेतुर इल्ह्कतव इस्रयेल मन्कलोराङ लोह्किन आविस मनजि कसुम दाय्ह्नन; मिसर देसेमतोरा माळा मग़्किरिन हव्किह्नन. मीट इदिन वर्सातुह्क-वर्सातुह्क सीता कीस मनजि पोल्वा कीयना. अद आविस अतद पोल्वा आस्ता,” इनजोर इता.
11:28 निर्गमन 12:3-13
11:29मोसाल इस्रयेल मन्कलोरिन तमा देसेम तचोर मतोग़ अस्के, अडम पकाय बेरा नेत्रल सम्दुर मता. बेद्रम वेंडकल इनजोर ओर आल्ससोर मनदह्पा, देवुळि अद सम्दुरतुन रेंड बाजेङ एग़िह कीस मनजि, नडुमतुह्क अग़ तेंडटा.
11:29 निर्गमन 14:21-29
11:30-31 यहोशू 2:8-14; 6:12-23
11:37 इद पोल्लो सबे मोदुल काग्देह्कने दोर्को.