0^LukasAne̱ŋ ne̱ Wuribware̱ a suŋ tɔwe̱ Yohanee Osuubɔpo̱‑ɔ ko̱ko̱we̱ ase̱ŋ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Wuribware̱ a suŋ tɔwe̱ Yeesuu ko̱ko̱we̱ ase̱ŋ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Mariya a ya ka Ilisabɛt kanɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Mariya a kyo̱rɔ Wuribware̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa ko̱we̱ Yohanee Osuubɔpo̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Sakariya a kyo̱rɔ Wuribware̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa ko̱we̱ Yeesuu‑oE̱sanne̱ ade̱e̱re̱se̱po̱‑ɔ na Wuribware̱ mbɔɔ‑ɔ ase̱ŋAne̱ŋ ne̱ baa sa kayaagyi‑o ke̱nyare̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa yaa Yeesuu Wuribware̱ suŋkpa‑ɔYo̱sɛf na mò̱ ka kikiŋŋi yɔ NasarɛtAne̱ŋ ne̱ Yeesuu ŋyaagyi‑ro, ɔɔ yɔ Wuribware̱ suŋkpa‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yohanee Osuubɔpo̱‑ɔ a lɔŋŋɔ kpa sa Yeesuu‑oYeesuu asuu ke̱bɔYeesuu ke̱nana‑rɔYeesuu ko̱kyɔrɔke̱e̱Ane̱ŋ ne̱ Yeesuu a le̱e̱ mò̱ kusuŋ kaase̱ Galile̱ya‑ɔAne̱ŋ ne̱ Nasarɛt awuye a kine Yeesuu‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya ɔnyare̱ ko̱ ne̱ ibrisi te mò̱ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya alɔpo̱ bwe̱e̱tɔ‑ɔKe̱tɔ se̱ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ abware̱se̱ŋ ke̱bware̱ko̱re̱ akyaŋ‑nɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a lee mò̱ agyase̱po̱ gye̱ŋkpɛɛsɛ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya bwatɔpo̱ ko̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya ke̱gyabɔɔ ko̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a te̱e̱ Lewii, ne̱ ɔɔ ba bo̱ gya mò̱ se̱‑ɔAko̱ŋ ke̱kra ase̱ŋKukyure ŋke ase̱ŋKe̱sare̱e̱ wusɛ wuye ko̱ ase̱ŋAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a lee mò̱ ayaa‑rɔ aye̱re̱po̱ kudu anyɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kaapo̱ atɔ, ne̱ ɔɔ kya alɔpo̱‑ɔKe̱be̱e̱ se̱ abware̱se̱ŋ ko̱tɔwe̱Ane̱ŋ ne̱ ane̱ kpa ane̱ ado̱ŋ ase̱ŋ‑ɔMo̱ne̱ ma po̱rɔ mo̱ne̱ bɛɛko̱‑anaKiyii na ke̱mo̱ agyiLɔŋ apwɛɛpo̱ anyɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya Roma soogyaa ko̱ ke̱yaafɔre̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kyiŋŋi kpenlekye̱e̱ ko̱ kagyinyaŋsɛɛ le̱e̱ lowi‑ro‑oAne̱ŋ ne̱ Yohanee Osuubɔpo̱‑ɔ a suŋ mbɔɔ Yeesuu ase̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a yɔ Simɔŋ Farisiinyi‑o aye̱‑ɔAkye̱e̱ ne̱ bamo̱ aa Yeesuu a yɔ‑ɔƆdɔɔpo̱ kiteeKe̱tɔ se̱ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ kitee amo̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kaapo̱ ɔdɔɔpo̱ kitee kaase̱‑ɔMo̱nꞌ nu ase̱ŋ ne̱ Yeesuu e̱ tɔwe̱‑ɔ dame̱naŋsɛYeesuu mò̱ nyi na mò̱ tire‑ana ase̱ŋAne̱ŋ ne̱ afwii na alaŋkpare̱ a bu Yeesuu‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya ɔnyare̱ ko̱ ne̱ ibrisi te mò̱ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kyiŋŋi kakye̱e̱sɛɛ ko̱ le̱e̱ lowi‑ro, ne̱ ɔɔ be̱e̱ kya ɔkye̱e̱ ko̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a suŋ mò̱ agyase̱po̱ kudu anyɔ‑ɔ bo̱ kyo̱ŋwe̱ e̱maŋ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Owure Hɛrɔd a turi‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a sa ase̱sɛ ŋkpe̱ŋ nnuu ateese‑oMò̱ ne̱ Peetroo yɛ Yeesuu gye̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ mò̱ ase̱ŋ kuŋu na mò̱ lowi ase̱ŋ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu agyase̱po̱‑ɔ bo̱ko̱ a ŋu Yeesuu ke̱dabe̱ na wuraa‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya kanyaŋsɛɛ ko̱ ne̱ ibrisi te mò̱ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a be̱e̱ tɔwe̱ mò̱ lowi ase̱ŋ‑ɔAgyase̱po̱‑ɔ‑rɔ nsɛ e̱ gye̱ bre̱sɛ?Ɔko̱ ne̱ ɔ mo̱ŋ gye̱ mo̱ne̱ ɔdo̱ŋ‑ɔ bo̱ mo̱ne̱ ke̱be̱gya ne̱e̱Ane̱ŋ ne̱ Samariya awuye a kine Yeesuu ko̱so̱we̱ bamo̱ aye̱‑ɔBamo̱ ne̱ ba kpa fe̱yɛ bo̱ gya Yeesuu si‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a suŋ ase̱sɛ adusunoo na anyɔ bo̱ kyo̱ŋwe̱ e̱maŋ se̱‑ɔKe̱se̱bɔgyiiri ne̱ e̱maŋ awuye ne̱ baa kine Yeesuu‑o ye̱re̱ bo̱ sa‑ɔAse̱sɛ adusunoo na anyɔ‑ɔ kikiŋŋi baAne̱ŋ ne̱ Wuribware̱ i yure awo̱rɔba na bamo̱ ne̱ bo̱ mo̱ŋ nyi ase̱ŋ bwe̱e̱tɔ‑ɔKe̱dame̱naŋsɛ ne̱ Samariyanyi ko̱ a waa‑ɔ kiteeAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a ya ka Maataa na Mariya kanɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kaapo̱ ane̱ ane̱ŋ ne̱ ane̱ ko̱re̱ ke̱bware̱ko̱re̱‑ɔYeesuu na Biil-sibulIbrisi‑o ya kiŋŋi ba, ke̱tɔ ne̱ ke̱ e̱ ba‑ɔŊyure kase̱ŋtiŋAtɔ dabe̱ ko̱waa ase̱ŋKayo̱wɔre̱ ke̱laŋŋe̱rɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a po̱rɔ Farisii awuye na Wuribware̱ mbraa akaapo̱po̱‑ɔYeesuu yɛ ɔko̱ ma waa nnɔ ŋnyɔ ŋnyɔ wuyeƆko̱ ne̱ a tiri fe̱yɛ ane̱ se̱re̱‑ɔYeesuu kipini na Yeesuu kikineAtɔ wuye ko̱ kiteeKɔɔre̱ Wuribware̱ gyiAtɔ timaa ne̱ a bo̱ so̱so̱‑ɔAyaafɔre̱ timaa ase̱ŋKe̱yaafɔre̱ timaa‑o na ke̱yaafɔre̱ bɔye̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu e̱ nye̱ra ase̱sɛ mbo̱ŋtɔ‑rɔ‑ɔNdɔɔ a kake mɔ kaase̱ kunuFo̱ aa fo̱ ko̱so̱bɛɛ lɔŋŋɔ mo̱ne̱ mbo̱ŋtɔ‑rɔMo̱ne̱ e̱ mo̱ŋ yɔwe̱ e̱bɔye̱ ko̱waa, mo̱ne̱ i wuFigi kiyii ne̱ ke̱ maa swɛɛ‑ɔ kiteeAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya ɔkye̱e̱ ke̱gyabɔɔ ko̱ kukyure kake‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a ba kupurutugyi bo̱ da ke̱kpare̱‑ɔYiisi a ke̱kpare̱‑ɔKabunogyii bɔŋbɔŋsɛ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu e̱ kpa Yɛro̱salɛm awuye ase̱ŋ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya ɔnyare̱ ko̱ ne̱ mò̱ ayaa na asare̱e̱ a puŋŋe‑o ko̱lɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ ane̱ baa ane̱ e̱ye̱e̱ kaase̱‑ɔ na kafɔkra ase̱ŋGyikpa dabe̱ ko̱ kiteeYeesuu maa kpa bamo̱ ne̱ ba gya mò̱ se̱ katiŋ, na bo̱ kiŋŋi kamɛɛ‑ɔSanne̱ ne̱ ɔɔ fo̱‑ɔ kiteeAsare̱e̱‑rɔ kapini ne̱ kaa fo̱‑ɔ kiteeKanyaŋsɛɛ bɔye̱ ne̱ oo nu mò̱ e̱ye̱e̱‑ɔ kiteeApoo ke̱yaafɔre̱ kiteeAse̱ŋ ko̱ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱‑ɔAtɔ wuye ko̱ na otiripo̱ ko̱ kiteeMo̱ne̱ ma kaapo̱ bo̱ko̱ e̱kpa bɔye̱Ane̱ŋ ne̱ ko̱kɔɔre̱gyi du‑oKe̱yaafɔre̱ kusuŋAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kya abwatɔpo̱ kudu ko̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Wuribware̱ e̱ ba na ɔ bo̱ gyi mò̱ kuwure‑oKpenlekye̱e̱ ko̱ na ɔse̱ŋgyipo̱ ko̱ kiteeFarisiinyi na leŋpoo ɔkɔɔre̱po̱ kiteeAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a yure ŋyaagyi‑oA waa le̱ŋ bwe̱e̱tɔ fe̱yɛ atɔ wuye a sure si fe̱yɛ Wuribware̱ gye̱ mò̱ owureAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ mò̱ lowi ase̱ŋ sase̱po̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a buŋŋi te̱napo̱ ɔko̱re̱po̱ ko̱ akatɔ‑ɔYeesuu na Sakiiyus ase̱ŋAyaafɔre̱ timaa anyɔ na ke̱yaafɔre̱ wo̱rɔgyapo̱ ko̱ kiteeAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a de̱e̱ kye̱na kuruma si lwee Yɛro̱salɛm maŋ‑nɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a su sa Yɛro̱salɛm awuye‑oKe̱tɔ ne̱ Yeesuu a waa na ɔ bo̱ Wuribware̱ suŋkpa‑ɔYudaa awuye agye̱ŋkpɛɛpo̱ a se̱ŋbise ko̱ ne̱ Yeesuu a kine kilee kanɔ‑ɔApafo̱wɔ bɔye̱ ko̱ kiteeLeŋpoo ke̱ka se̱ŋbiseKikyiŋŋi le̱e̱ lowi‑ro se̱ŋbiseƆko̱ ne̱ Wuribware̱ i suŋ a ɔ bo̱ kyo̱ŋwe̱‑ɔ ase̱ŋYeesuu yɛ ɔke̱maa sa Wuribware̱ mbraa akaapo̱po̱‑ɔ se̱Kpenlekye̱e̱ ko̱ a afɔre̱yɛ bɔsɛ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ Wuribware̱ suŋkpa kibwee ase̱ŋ‑ɔAse̱ŋ ne̱ a ba pwɛɛ na kaye̱ dɛɛ gye̱ kɛɛ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu yɛ Yɛro̱salɛm maŋ i kpuri‑oYeesuu, dimaadi mò̱ gyi‑o, a ke̱ba nyɔse̱po̱‑ɔƆko̱ mo̱ŋ nyi kake ne̱ Yeesuu i kiŋŋi a ɔ ba‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa da Yeesuu kuŋu si kikpuni‑oAne̱ŋ ne̱ Yudas a sure si fe̱yɛ o gyi Yeesuu kidiburo‑oSiraa ne̱ Yeesuu mò̱ aa mò̱ agyase̱po̱‑ɔ a waa na bo̱ gyi Wuribware̱-a‑kya-ane̱-yɔwe̱ a ateese‑oAne̱ nyaŋpe̱ a ateese‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu agyase̱po̱‑ɔ i gyiiri ke̱bre̱sɛ se̱ ikii‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu yɛ Peetroo e̱ tɔwe̱ ɛ ɔ mo̱ŋ nyi mò̱‑ɔAtanne̱ mbɔɔte̱e̱ na e̱ko̱re̱e̱ na apaŋ ase̱ŋAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a ya ko̱re̱ ke̱bware̱ko̱re̱ Mfɔ-Ayii ke̱be̱e̱‑ɔ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa kra Yeesuu‑oAne̱ŋ ne̱ Peetroo yɛ ɔ mo̱ŋ nyi Yeesuu‑oAne̱ŋ ne̱ baa saare̱ Yeesuu, ne̱ baa daye̱ mò̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa yaa Yeesuu Yudaa awuye a iwurekpa‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa yaa Yeesuu Romanyi gominaa akatɔ‑rɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa yaa Yeesuu Hɛrɔd akatɔ‑rɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Romanyi gominaa‑o a sure si fe̱yɛ bo̱ mɔɔ Yeesuu‑oAne̱ŋ ne̱ baa da Yeesuu bo̱ me̱ra kiyii kpare̱-abɛɛ‑rɔ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a wu kiyii kpare̱-abɛɛ‑rɔ‑ɔ se̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ baa pure Yeesuu‑oAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a kyiŋŋi le̱e̱ lowi‑ro‑oImayus ko̱yɔ‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu a lee mò̱ e̱ye̱e̱ bo̱ kaapo̱ mò̱ agyase̱po̱‑ɔAne̱ŋ ne̱ Yeesuu yii so̱so̱‑ɔ