ISAIA
Yã́ pↄ́ kú láɛ bee guuↄ
Ń Ɛbɛlu yã́o Isaia tↄ́ bↄↄlɛ mɛ̀ Dii ì ń suaba. Ãma Lua gbɛ̃́ↄ suabaa doũ ń pↄ́ pↄ́ gbɛ̃́ↄ ìↄ yaoo. A yã́i láɛ bee yã́ ì dimá. A lɛɛ mɛ̀n bàaↄ̃ ń soolooɛ (66) kpaalɛa lɛɛ àaↄ̃:
Lɛɛ 1 e 39 Ãnabi Isaia kɛ̀ Lua lɛdↄɛkɛna ũ Yelusalɛũdeↄnɛ yãpãsĩ gↄↄɛ. Gↄↄ bee Egipiↄ gbãa lɛ́ sↄaa mɛ́ Asiliↄ gbãa lɛ́ kã́fĩ.
E wàↄ gɛ́ Yesu Kilisi ii wɛ̃̀ 734, gↄↄ pↄ́ Aaza dɛ Yelusalɛũ kía ũ, Siliↄ ń Isailiↄ (wì mɛ lↄ Ɛflaiũↄ) lɛdoũkɛ̀, ↄ̃ aa zĩkà ń Yudaↄ, kɛ́ Yudapiↄ e namá, wi zĩka ń Asiliↄ.
Wɛ̃̀ 722-721 guu Isaili bùsu mìdɛ. Asiliↄ ń mɛɛwia Samali sì, ↄ̃ aa tà ń ń gbɛ̃́ↄ.
Wɛ̃̀ 701 guu kí Ezekia kpalablegↄↄ ↄ̃ Asiliↄ koezↄ̃̀ Yelusalɛũzi, ↄ̃ aa Yuda bùsu kpaalɛ̀.
Gↄↄ bee ãnabi Isaia bↄ̀ gupuau nɛgↄ̃na ũ, aà yã́ↄ adoa. À mɛ̀ Asiliↄ wɛ́tɛ̃amↄanɛ́ bↄ̀ Lua kĩ́iɛ, àlɛ a gbɛ̃́ náaisaidepiↄ swã́gagaɛ. À gì Yelusalɛũ dↄaanaↄ lɛkpaaĩnzi dasiↄi ń ń bↄa ikoyã kpɛo ń ń yã́zɛsaio ń lousisiyã pↄ́ aa koleaↄ ń ń gbãamↄa taasideↄnɛo ń yãpãleↄ dasi. Ãma tó kai mↄ̀, ãnabipi yã'oanɛ́ ì ń gba sↄ̃, ì ń nↄ̀sɛ níninɛ́ɛ.
Yã́pii guu Isaia ì onɛ́ aa Lua náaikɛ, atɛ̃sa lɛ́ pↄ́ a gbɛ̃̀nɛ́ↄ, aai zĩkɛ aà yãdilɛaↄwa. Isaia ò à kpàlɛ à sìwà à mɛ̀, sema luanaaikɛa mↄ́ ń yãmaakɛaↄ, baade zĩa yã́ↄ musu ń wɛ̃́lɛdeↄ yã́ↄ lↄ ń gbãadeↄ yã́ↄ píi.
Lɛɛ 40 e 55 ↄ̃ wì mɛ Isailiↄ nↄ̀sɛninia yã́. Bùsu yã́ↄ lìlɛ sa. Babilonideↄ mɛ́ aa gↄ̃̀ dↄaaa Asiliↄ gbɛu, aamɛ gↄ̃̀ gbãa vĩ, ↄ̃ aa Yelusalɛũ sì e wàↄ gɛ́ Yesu Kilisi ii wɛ̃̀ 587, aa gbɛ̃́ pↄ́ kú a guuↄ nàaa tàńnↄ. Gbɛ̃́ pↄ́ wà ń sɛ́lɛ wà tàńnↄↄ lɛ́ kↄ̃ lala wàlɛ mɛ: Lua wɛ̃́lɛ kaalɛaá Babiloni tã́aↄ zĩblea Isailiↄ Luawa yã̀ mↄↄↄ? Wà ń kɛ̃́ bùsu pↄ́ Dii kpàmáwa zã̀zã, wà gìnɛ́ aa lousisi Dii kpɛ́u, ↄ̃ an pↄ na lↄo, aa dìlɛ Dii pãkpàńziɛ, à kàaàgu màan lò, ge a gbãa vĩ lↄon lò, wa dↄ̃o.
Gbɛ̃́ pↄ́ an pↄ yaapiↄ ↄ̃ ãnabi lɛ́ yã'onɛ́. À mɛ̀ Lua a zĩkɛ Pɛɛsiↄ kí Kilusi nↄ̀sɛ guu, kɛ́ à a gbɛ̃́ↄ suaba. A ń bↄ a gɛ̃n plaade lá à ń bↄ́ Egipi bùsuu yãawa, Lua gbɛ̃́piↄ i ɛa ta bùsu pↄ́ Lua kpàmáu. Lá Lua mɛ́ dṹnia Kɛna ũ, a fↄ̃ yã́ pↄ́ a mↄ o, i gbasa kɛ. Gbɛ̃́ pↄ́ zĩblèmápiↄ tã́aↄá pↄ́ gianaↄnɛ.
Wɛdↄa yã́piↄi guu yã́ mɛ̀n síiↄ̃ↄ ku, àlɛ gbɛ̃́ pↄ́ wì mɛɛ̀ Dii zĩkɛna yã'o: (42.1-4, 49.1-6, 50.4-9, 52.13-53.12). Lua bàakuańnↄ gbɛzã lá guu gbɛ̃́pi mɛ́ Yesu Kilisi pↄ́ wà dↄ̀aa wà aà yã'ò ũ (Zĩn 8.30-35).
Lɛɛ 56 e 66 yã́á gbɛ̃́ pↄ́ wà tàńnↄↄ ɛa sua Yelusalɛũ yã́ɛ. E wàↄ gɛ́ Yesu Kilisi ii wɛ̃̀ 538 Pɛɛsiↄ kí Kilusi ↄdà láu à mɛ̀ gbɛ̃́ pↄ́ wà ń sɛ́lɛ wà sùńnↄↄ ɛa tá ń bùsuu, aai ɛa Lua kpɛ́ kɛkɛ wà dↄ. Kɛ́ aa kà we, yã́ zĩ'ũↄ ń lé. An mɛɛwia Yelusalɛũ ↄ̃̀ↄkpà, gbɛ̃́ pↄ́ aa gↄ̃̀ bɛↄ bùsu kɛ̃̀aakɛ̃aakↄ̃ɛ, mɛ́ luanaaikɛnaↄ dasi lↄo. Wàlɛ yãkɛ a zɛ́wao, baa kúlɛa tã́aↄnɛ ɛ̀a fɛ̀lɛ ń gbãao se.
Ãma ãnabi Isaia azĩa ↄ̀lↄnɛ́ Dii zĩna ũ, à bao na kpà taasideↄnɛ, à pↄsiadeↄ gbà sↄ̃. (61.1-3). Gↄↄ pↄ́ Yesu mↄ̀, a dↄ̃ zĩ pↄ́ a mↄ kɛiá ãnabikɛzĩpiɛ. (Luk 4.16-21).
Isailiↄ swã́gbãakɛa
1Yã́ pↄ́ Amↄzu nɛ́ Isaia è Yuda bùsu ń Yelusalɛũo musu Yuda kíaↄ Uzia ń Yotaũo ń Aazao ń Ezekiao gↄↄn kɛ:
2Musudeↄ, à yãma!
Gbɛ̃́ pↄ́ kú zĩ́lɛↄ, à swã́kpa!
Asa ma Dii ma mɛ̀,
ma nɛ́ↄ sì ma ń gwá,
ↄ̃ aa gìmazi.
3Zu a dii dↄ̃,
zàa'ĩna a blɛkalɛkĩi dↄ̃,
kási Isailiↄ ye yã́pi dↄ̃a yã́io,
ma gbɛ̃́piↄ líↄ yã́ dↄ̃o.
4Waiyoo bui duunkɛna pi!
Tàae kɛ̀ ń musu zↄ̃ↄ!
Gbɛ̃nazĩn vãikɛnaↄ! Nɛ́ vlãaↄ!
Aa pãkpà Diizi aa mikpɛlìɛ̀,
aa sakà Isailiↄ Lua Kuaadoadegu.
5Á ye aà ɛa á gbɛ̃ yã̀?
Bↄ́yãi a gi lɛ́ bↄ aà yã́ kpɛi?
Mi gyã sɛ̀, sↄ̃ yɛ̃̀ɛɛ làa míↄ.
6Za á kɛ̀sɛwa e à gɛ̀ pɛ̀ á miwa,
aafia ku gueio,
sema bↄ ń flàala iaↄ ń bↄ̀ uusikɛaↄ.
Wi ↄtↄ̃ a keewa à ibↄ̀o,
wi nísimawà wà zwãa yèwào.
7Á bùsu gↄ̃̀ da giiɛ,
á wɛ̃́lɛↄ tɛkũ̀.
Bui zĩ̀loↄ á buapↄ́ↄ sɛ̀lɛ á wáa,
à gↄ̃̀ da gii kɛ́ aa zĩblèwà yã́i.
8Siↄna mɛ́ gↄ̃̀ ado lán vɛ̃ɛbu kolakpɛwa.
À gↄ̃̀ lán pɛ̃n bua yãayãasuwa,
lán wɛ̃́lɛ pↄ́ wà koezↄ̃̀iwa.
9Mɛ́ i kɛ Dii Zĩgↄ̃de wá kↄ̃naeↄ tòwɛ̃ɛo,
dↄ̃ wa gↄ̃ lán Sↄdↄũwa,
wí bↄ lán Gↄmↄↄwa.
10À Lua yãma,
á kía pↄ́ á yã́ muaa ń Sↄdↄũdeↄ.
À swãdↄ wá Lua ikoyãi,
á Gↄmↄↄ dendaeↄ.
11Ma Dii ma mɛ̀:
Sa dasi pↄ́ álɛ oa dɛmɛɛ pↄe ũe?
Sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ oaa
ń são ń pↄ mɛkpaa nísio ni bↄ̀mala.
Gáae ń são ń bleo au lí kamaguo.
12Kɛ́ a mↄ zɛ ma aɛ,
démɛ bee gbɛ̀awái?
Pↄ́ↄ kìlimpaa ma uapi.
13Ásu ɛa ma gba pↄpã lↄo,
má ye á tulaleti gĩyãio.
Dikpɛ pↄ́ i kɛ mↄbↄzĩ ń kã́mabogↄↄo,
á kↄ̃kãaapiↄ vãiɛ, má fↄ̃o.
14Má za á mↄbↄa dikpɛↄgu
ń dikpɛ pↄ́ i kɛↄ píi,
ì ma kũ gbãa lán asowaɛ,
ma kpasa ń a sɛao.
15Tó a ↄsɛ̀ musu a wabikɛ̀a,
má a wɛ́ ga zuɛ,
baa tó a wabikɛ̀a kↄ̃sↄ̃kↄ̃sↄ̃,
má swã́sɛio.
Gbɛ̃dɛ'au gↄ̃́kpa á ↄwa.
16À zu'o, í gↄ̃ gbãsĩsai,
à yãvãi tó,
má ye mà á e ń vãikɛao lↄo.
17À fɛlɛ zɛ ń maakɛao,
íↄ tɛ yã́zɛdekɛai.
À gbɛ̃́ pↄ́ wàlɛ gbãamↄnɛ́ↄ dazɛwa,
í yãnakpa tonɛ pↄ́ gwana vĩoↄwa,
í yã́gↄ̃gↄ̃ gyaa gbɛ̃andoↄnɛ.
18Ma Dii ma mɛ̀:
À mↄ wà lɛdoũkɛ.
Baa tó á duuna gↄ̃̀wá tɛ̃́ɛɛ lán wↄ̃ↄtɛ̃nawa,
a gↄ̃wá púuu lán buawaɛ.
Baa tó à gↄ̃̀wá tɛ̃́ɛɛ lán gàalulawa,
a gↄ̃wá púuu lán sãkãwaɛ.
19Tó a wei mɛ́ a ma yãmà,
áↄ á bùsuɛ bee blɛ maa bleɛ.
20Tó a gi sↄ̃ mɛ́ a swã́gbãakɛ̀,
wa á dɛdɛ ń fɛ̃ndaoɛ.
Ma Dii ma lɛ́ mɛ́ ò.
21À gwa lá wɛ̃́lɛ pↄ́ náai vĩ yãa gↄ̃̀ káalua ũ sa.
Maakɛa ń yã́zɛdeo di a guu yãaɛ,
tiasa gbɛ̃dɛnaↄ mɛ́ kↄ̃̀ a guu.
22N ã́nusu tã́nkpakɛ̀,
n vɛ̃ɛ maa kɛ̀ íwa.
23N dↄaanaↄ swã́gbãakɛ̀,
aa nà kpã́iↄwa.
Ampii aa ye gbagusaɛi,
aaìↄ kpálɛkɛ gbai.
Aali yãnakpa tonɛↄwao,
aali lɛda gyaaↄzio.
24A yã́i tò ma Dii Zĩgↄ̃de Isailiↄ Lua Gbãade ma mɛ̀:
Kai ma ibɛɛↄ! Má tↄsiwáɛ,
ma pↄ i weewá.
25Má ↄdiɛwáɛ sa,
mí á baasa lán mↄwa ń kasagbↄ̃o,
mí á gbãsĩ wolowá píi.
26Má tó àↄ dↄaanaↄ vĩ lán yãawa,
á lɛdamadeↄ i gↄ̃ ń kua ziwa.
Bee gbɛa wi mɛ á wɛ̃́lɛɛ
yã́zɛde wɛ̃́lɛ ge náai wɛ̃́lɛ.
27Má Siↄnadeↄ bↄ ĩadaama guu,
an gbɛ̃́ pↄ́ nↄ̀sɛlìlɛↄ bↄ yã́zɛde yã́i.
28Má tàaedeↄ ń duunkɛnaↄ wíwi píiɛ,
gbɛ̃́ pↄ́ aa pãkpàmaziↄ midɛ.
29Wí a á kṹ
gbɛ̃́nɛli pↄ́ kàágu a sa'òmáↄ yã́i.
Á gɛɛ a gↄ̃ kpá á wɛ́iɛ
swalu sa'oa pↄ́ a zɛòↄ yã́ musu.
30Á gↄ̃ lán gbɛ̃́nɛli pↄ́ a lá wòlowa,
lán swalu pↄ́ a í làawa.
31Gↄ̃sa gbãa a gↄ̃ lán sɛ̃̀ giiwa,
aà yãkɛa iↄ dɛ tɛkↄna ũ.
A tɛ́kũ ń a yãkɛao sãnuɛ,
gbɛ̃e aↄ ku we à tɛ́pi dɛo.

Notes


*1:1 2Kia 15.1-7

1:1 2Kia 15.32-38

1:1 2Kia 16.1-20

§1:1 2Kia 18.1-20.21

*1:9 Daa 19.24, Lom 9.29