Notes

□3:2 «Asiyliq qilghuchi, bulghan’ghan, jebir-zulum yetküzgüchi sheherge way! (1-ayet) U awazni anglimidi, terbiyini qobul qilmidi» — bu sözlerni anglighuchi Yérusalémdikiler belkim Zefaniya yene Asuriyening gunahlirini eyiblewatidu, dep oylishi mumkin idi. Biraq kéyinki sözliridin anglighuchilar tuyuqsiz: «Uning eyibligini Ninewe emes, belki biz Yérusalémdikiler ikenmiz!» dep heyran qalghan, shundaqla xapa bolghan bolushi mumkin idi. «Awaz»ning kimning ikenlikini Zefaniya peyghember démeydu; chünki uninggha nisbeten bu dunyada anglighudek peqet birla awaz bar, yeni Perwerdigarningkidur.

■3:3 Pend. 28:15; Ez. 22:27

□3:4 «Uning peyghemberliri wezinsiz, asiy kishiler; uning kahinliri muqeddes ibadetxanini bulghaydighanlar» — «peyghemberliri» bolsa saxta peyghemberler, elwette. «Kahinlar» muqeddes ibadetxanida puqralar üchün mexsus qurbanliqni köydürgüchi xadimlar.

■3:4 Yer. 23:11, 32; Hosh. 9:7.

□3:5 «hökümide kemchilik yoqtur» — yaki «U (Perwerdigar) hökümlirini ada qilmay qalmaydu».

■3:5 Qan. 32:4

□3:6 «Men ellerni üzüp tashliwetkenmen, ularning istihkam poteyliri weyranidur .... sheherliri ademzatsiz, héch turghuchisi yoq qilinip halak bolghan» — yat eller arisidiki bu weqeler, shübhisizki, Israilgha sawaq, agah we misal bolushi kérek idi.

□3:7 «Shundaq bolghanda uninggha hemme békitkenlirim chüshürülmey, makani héch xaniweyran bolmas. Biraq ular baldurla ornidin turup, hemme ishlirini haram qiliwetti» — bashqa birxil terjimisi: «Undaq bolghanda uninggha bérilidighan hemme jazaliri néme bolushidin qet‘iynezer, uning makani héch üzülmeydu». «Biraq ular baldurla ornidin turup, hemme ishlirini haram qiliwetti» — démek, tilgha élin’ghan «haram ishlar»ni qilishqa nahayiti aldirawatqanidi.

□3:8 «Men guwahliq bérishke ornumdin qozghalghan kün’giche...» — «guwahchiliq bérishke...» dégenning bashqa birxil terjimisi «owni élishqa...».

□3:10 «Éfiopiye deryalirining nérisi....» — Éfiopiye nahayiti chet jay bolup, towa qilish pursiti jahanning chetlirigiche bolidu, dep körsitidighan bir misaldur. «Méning dua-tilawetchilirim, yeni Men tarqatqanlarning qizi...» — belkim tarqilip ketken, emma towa qilghan Israillarni körsitidu: «Perwerdigarning küni» shunche dehshetlik bolghini bilen (8-ayet), 9-10-ayettiki bésharetler Xudaning méhri-shepqitige hetta shu künidimu érishish imkaniyiti barliqini ispatlaydu.

□3:11 «muqeddes téghim tüpeylidin» — yaki «muqeddes téghimda» yaki «muqeddes téghim üstide».

□3:13 «Israilning qaldisi ne qebihlik qilmaydu» — «Israilning qaldisi» Tewrattiki peyghemberlerning kitablirida köp körülidighan téma yaki mawzudur. Israil xelqining köp qismi Xudadin yiraqliship ketken bolsimu, ular arisida Xudaning méhir-shepqiti bilen, Özige sadiq bir «qaldi»ning haman herdaim tépilidighanliqi körsitilidu.

■3:14 Zek. 9:9

□3:18 «Jemiyet sorunliridiki nomussiz ibadet tüpeylidin aranglardin azablan’ghanlarni yighimen; bularning shermendilikliri ulargha éghir kéletti» — ayetning birnechche terjimiliri bar. Bizningche menisi shuki, ibadet sorunlirida bolghan saxtipezlik, ar-nomussizliqlar sorun’gha qatnashqan ixlasmenlerni nahayiti azablighan, ular buninggha chidimay mushu héytlargha, ibadet sorunlirigha qatnashmay tarqilip ketkenidi. Shunga Xuda: «Men ularni yighimen» — deydu. «Yesh.» 1:13ni körüng.

□3:19 «Aqsaq bolghan qizni qutquzimen; talagha heydiwétilgen qizni yighimen» — «qiz» mushu yerde Israilni körsitidu. «...ularni Özümge medhiye keltürgüchi, shöhret bolghuchi qilip tikleymen» — yaki «...ularni teriplesh obyékti we nam-shöhretlik qilip tikleymen».

□3:20 «Silerni ...shöhretlik, Özemge medhiye keltürgüchi qilimen» — yaki «Silerni... nam-shöhretlik we teriplesh obyékti qilimen».