6Her qétimliq ötüp kétish héytida, xalayiq qaysibir mehbusni telep qilsa, waliy uni qoyup béretti. 7Eyni waqitta, zindanda Barabbas isimlik bir mehbus bar idi. U özi bilen bille topilang kötürgen hemde topilangda qatilliq qilghan nechcheylen bilen teng solan’ghanidi. 8Xalayiq chuqan-süren sélip waliydin burun hemishe ulargha qilghinidek yene shundaq qilishini tileshti.
9Pilatus ulargha:
— Siler Yehudiylarning padishahini qoyup bérishimni xalamsiler? — dédi 10(chünki u bash kahinlarning hesetxorluqi tüpeylidin uni tutup bergenlikini biletti). 11Lékin bash kahinlar xalayiqni: «Buning ornigha, Barabbasni qoyup ber» dep telep qilishqa küshkürtti.
12Pilatus jawaben ulardin yene:
— Undaq bolsa, siler «Yehudiylarning padishahi» dep atighan kishini qandaq bir terep qil dewatisiler? — dédi.
13— Ular yene awazini kötürüp: — Uni kréstligin! — dep warqirishatti.
14Pilatus ulargha: — Némishqa? U néme rezillik ötküzüptu? — dédi.
Biraq ular téximu ghaljirliship:
— Uni kréstligin! — dep warqirashti. 15Shunga Pilatus, xalayiqni razi qilmaqchi bolup, Barabbasni ulargha chiqirip berdi. Eysani bolsa qamchilatqandin kéyin, kréstlesh üchün leshkerlirige tapshurdi.
Leshkerlerning Eysani mesxire qilishi
16Andin leshkerler Eysani waliy ordisidiki seynagha élip kirip, pütün leshkerler topini bu yerge jem bolushqa chaqirdi. 17Ular uning uchisigha sösün renglik ton kiydürüshti, andin ular tikenlik shaxchilardin toqughan bir tajni béshigha kiygüzdi. 18Andin uni mubareklep: «Yashighayla, i Yehudiylarning padishahi!» déyishti. 19Andin béshigha qomush bilen hedep urup, uninggha qarap tükürüshti we uning aldida tiz püküp, sejde qilishti.
20Ular uni shundaq mazaq qilghandin kéyin, uningdin sösün tonni salduruwétip, uchisigha öz kiyimlirini kiydürdi; andin ular uni kréstlesh üchün élip chiqishti.
Uning kréstlinishi
Mat. 27:32-44; Luqa 23:26-39; Yh. 19:17-19
21Kurini shehiridin bolghan, Simon isimlik bir kishi yézidin kélip, u yerdin ötüp kétiwatatti (bu kishi Iskender bilen Rufusning atisi idi). Leshkerler uni tutup kélip, Eysaning kréstini uninggha mejburiy kötürgüzdi. 22Ular Eysani Golgota (terjimisi, «bash söngek») dégen yerge élip keldi; 23andin ular uninggha ichish üchün murmekki arilashturulghan achchiq sharab berdi; lékin u uni qobul qilmidi.
24Ular uni kréstligendin kéyin, kiyimlirini özara bölüshüwélish üchün, herqaysisining ülüshini békitishke herbir kiyimning üstige chek tashlidi. 25Uni kréstligen waqit künning üchinchi saiti idi. 26Uni eyibligen shikayetnamide «Yehudiylarning padishahi» dep pütülgenidi.
27Ular uning bilen teng ikki qaraqchinimu kréstlidi, biri ong teripide, yene biri sol teripide idi. 28Shundaq qilip, muqeddes yazmilardiki: «U jinayetchilerning qatarida sanaldi» dégen söz emelge ashuruldi. 29U yerdin ötkenler bashlirini chayqiship, uni haqaretlep:
31Bash kahinlar bilen Tewrat ustazlirimu özara shundaq mesxire qilip:
— U bashqilarni qutquzuptiken, özini qutquzalmaydu. 32Israilning padishahi bolghan Mesih emdi krésttin chüshüp baqsunchu, shuni körsekla uninggha étiqad qilimiz! — déyishti. Uning bilen teng kréstlen’genlermu uni shundaq haqaretleshti.
Eysaning ölümi
Mat. 27:45-56; Luqa 23:44-49; Yh. 19:28-30
33Emdi künning altinchi saiti kelgende, pütkül zéminni qarangghuluq qaplidi we toqquzinchi saitigiche dawam qildi. 34Toqquzinchi saette Eysa yuqiri awaz bilen: «Éloi, Éloi, lama shawaqtani?», menisi: — «Xudayim, Xudayim, méni némishqa tashliwetting?» dep qattiq nida qildi.
37Eysa qattiq warqiridi-de, rohini qoyuwetti. 38We shu esnada ibadetxanining ichkiri perdisi yuqiridin töwen’ge ikki parche bölüp yirtildi.
39Emdi uning udulida turghan yüzbéshi uning qandaq nida qilip rohini qoyuwetkenlikini körüp:
— Bu adem heqiqeten Xudaning oghli iken! — dédi.
40U yerde yene bu ishlargha yiraqtin qarap turuwatqan birnechche ayallarmu bar idi. Ularning arisida Magdalliq Meryem, kichik Yaqup bilen Yosening anisi Meryem we Salomilar bar idi. 41Ular eslide Eysa Galiliye ölkiside turghan waqitta uninggha egiship, uning xizmitide bolghanlar idi; bulardin bashqa uning bilen Yérusalémgha birge kelgen yene nurghun ayallarmu uning ehwaligha qarap turatti.
Eysaning depne qilinishi
Mat. 27:57-61; Luqa 23:50-56; Yh. 19:38-42
42Kechqurun kirip qalghanda («teyyarlash küni», yeni shabat künining aldinqi küni bolghachqa), 43aliy kéngeshmining tolimu mötiwer ezasi, Arimatiyaliq Yüsüp bar idi. Umu Xudaning padishahliqini kütüwatqan bolup, jür’et qilip waliy Pilatusning aldigha kirip, uningdin Eysaning jesitini bérishni telep qildi. 44Pilatus Eysaning alliqachan ölgenlikige heyran boldi; u yüzbéshini chaqirip, uningdin Eysaning ölginige xéli waqit boldimu, dep soridi. 45Yüz béshidin ehwalni uqqandin kéyin, Yüsüpke jesetni berdi. 46Yüsüp ésil kanap rext sétiwélip, jesetni krésttin chüshürüp kanap rextte képenlidi we uni qiyada oyulghan bir qebrige qoydi; andin qebrining aghzigha bir tashni domilitip qoydi.
47We Magdalliq Meryem bilen Yosening anisi Meryem uning qoyulghan yérini körüwaldi.
□15:17 «Ular uning uchisigha sösün renglik ton kiydürüshti» — «sösün reng» shu chaghda shahane kiyimning renggi shundaq idi («Mat.» 27:28, «Yh.» 19:2ni körüng). Ular shu «shahane ton» arqiliq Eysani «sen padishahmu?!» dep mazaq qilmaqchi.
□15:19 «andin béshigha qomush bilen hedep urup...» — yaki «andin béshigha hasa bilen hedep urup...».
□15:21 «Leshkerler uni tutup kélip, Eysaning kréstini uninggha mejburiy kötürgüzdi» — «Eysaning krésti» toghruluq: Eysa özini jazalaydighan qoral bolghan shu krést (chapras yaghach)ni yüdüp méngishi kérek idi. U shundaq qattiq qamchilan’ghanki, halsirap yüdüp mangalmisa kérek.
□15:23 «... ular uninggha ichish üchün murmekki arilashturulghan achchiq sharab berdi; lékin u uni qobul qilmidi» — kréstke mixlinidighanlargha aghriqni peseytish meqsitide dora arilashturulghan sharab bérilidiken. Biraq Eysa ret qildi.
□15:24 «herqaysisining ülüshini békitishke herbir kiyimning üstige chek tashlidi» — yaki «herqaysisining ülüshini békitishke kimiymliri üchün chek tashlidi».
□15:38 «... shu esnada ibadetxanining ichkiri perdisi yuqiridin töwen’ge ikki parche bölüp yirtildi» — bu perde ibadetxanidiki eng muqeddes jayni muqeddes jaydin ayrip turidighan perde bolup, uning yirtilishi insanlarning Xudaning aldigha baridighan yolining Eysaning ölümi bilen échilghanliqini bildüridu (ibadetxanidiki «muqeddes jay»ni sirttiki hoylidin ayriydighan yene bir «sirtqi perde» bar idi, lékin buni körsitish üchün adette bashqa atalghu ishlitilidu).
«Eysani bolsa qamchilatqandin kéyin...» — Rim impériyeside jaza qamchiliri birnechche tasmiliq bolup, herbir tasmisigha qoghushun we ustixan parchiliri baghlan’ghan bolidu. Qamchilighan waqtida jazagha tartilghuchiYalingachlinip, yerge tizlandurulup, ikki yénida turghan leshker uni qamchilaytti.
Mat. 27:26; Yuh. 19:1.
«waliy ordisidiki seyna» — grék (latin) tilida «praytorium». «leshkerler topi» — (grék tilida «kohort») 500-600 kishidin terkib tapqan.
Mat. 27:27; Yuh. 19:2.
«Ular uning uchisigha sösün renglik ton kiydürüshti» — «sösün reng» shu chaghda shahane kiyimning renggi shundaq idi («Mat.» 27:28, «Yh.» 19:2ni körüng). Ular shu «shahane ton» arqiliq Eysani «sen padishahmu?!» dep mazaq qilmaqchi.
«andin béshigha qomush bilen hedep urup...» — yaki «andin béshigha hasa bilen hedep urup...».
«Leshkerler uni tutup kélip, Eysaning kréstini uninggha mejburiy kötürgüzdi» — «Eysaning krésti» toghruluq: Eysa özini jazalaydighan qoral bolghan shu krést (chapras yaghach)ni yüdüp méngishi kérek idi. U shundaq qattiq qamchilan’ghanki, halsirap yüdüp mangalmisa kérek.
Mat. 27:32; Luqa 23:26.
Mat. 27:33; Luqa 23:33; Yuh. 19:17.
«... ular uninggha ichish üchün murmekki arilashturulghan achchiq sharab berdi; lékin u uni qobul qilmidi» — kréstke mixlinidighanlargha aghriqni peseytish meqsitide dora arilashturulghan sharab bérilidiken. Biraq Eysa ret qildi.
«herqaysisining ülüshini békitishke herbir kiyimning üstige chek tashlidi» — yaki «herqaysisining ülüshini békitishke kimiymliri üchün chek tashlidi».
Zeb. 22:18; Mat. 27:35; Luqa 23:34; Yuh. 19:23.
«künning üchinchi saiti» — hazirqi waqit bolsa, etigen saet toqquz idi.
«Uni eyibligen shikayetnamide «Yehudiylarning padishahi» dep pütülgenidi» — bu shikayetname uning béshining yuqiri teripige békitilgenidi («Mat.» 27:37).
«... shu esnada ibadetxanining ichkiri perdisi yuqiridin töwen’ge ikki parche bölüp yirtildi» — bu perde ibadetxanidiki eng muqeddes jayni muqeddes jaydin ayrip turidighan perde bolup, uning yirtilishi insanlarning Xudaning aldigha baridighan yolining Eysaning ölümi bilen échilghanliqini bildüridu (ibadetxanidiki «muqeddes jay»ni sirttiki hoylidin ayriydighan yene bir «sirtqi perde» bar idi, lékin buni körsitish üchün adette bashqa atalghu ishlitilidu).