Muqeddes Kalam (latin yéziq)

Shabat künide késel saqaytish
1We shundaq boldiki, bir shabat küni u Perisiylerdin bolghan bir hökümdarning öyige ghizagha bardi; emdi ular uni paylap yürüwatatti. 2We mana, u yerde suluq ishshiq késilige giriptar bolghan bir adem bar idi. 3Eysa Tewrat ehliliri we Perisiylerdin:
— Shabat küni késel saqaytish Tewrat qanunigha uyghunmu-yoq? — dep soridi.
4Biraq ular lam-jim démidi. U héliqi késelge qolini tegküzüp, saqaytip yolgha saldi. 5Andin u ulardin yene:
— Aranglardin biringlarning mubada shabat künide éshiki ya kalisi quduqqa chüshüp ketse, uni derhal tartip chiqarmaydighan zadi kim bar? — dep soridi.  
6We ular uning bu sözlirige héch jawab bérelmidi.
Xuda kimni yuqiri qilidu?
7Eysa chaqirilghan méhmanlarning özlirige tördin orunlarni qandaq tallighinini körüp, ulargha mundaq bir temsilni éytip berdi:
8— Birsi séni toy ziyapitige teklip qilsa, törde olturmighin. Bolmisa, sendin hörmetlikrek birsi teklip qilin’ghan bolsa, 9U chaghda séni we uni chaqirghan sahibxana kélip sanga: «Bu kishige orun bergeysiz» dep qalsa, sen xijalette qélip pegahgha chüshüp qalisen. 10Lékin sen chaqirilghanda, bérip pegahda olturghin. Shuning bilen séni chaqirghan sahibxana kélip: «Ey dostum, yuqirigha chiqing» déyishi mumkin we shuning bilen séning bilen dastixanda olturghanlarning hemmisining aldida sanga izzet bolidu. 11Chünki herkim özini üstün tutsa töwen qilinidu we kimdekim özini töwön tutsa üstün qilinidu.
Heqiqiy méhmandostluqning yoli
12U özini méhman’gha chaqirghan sahibxanigha mundaq dédi:
— Méhmanni tamaqqa yaki ziyapetke chaqirghiningda, dost-burader, qérindash, uruq-tughqan yaki bay qolum-qoshniliringni chaqirmighin. Chünki ularmu séni méhman’gha chaqirip, merhemitingni qayturushi mumkin. 13Shuning üchün ziyapet bérey déseng, ghérib-ghurwa, méyip-nakar, aqsaq-cholaq, kor-emalarni chaqirghin 14we bext-beriket körisen; chünki u kishilerning yaxshiliqingni qayturushning amali yoqtur. Shuning bilen heqqaniylarning qayta tirilgen künide qilghining özüngge qayturulidu.
Katta ziyapet toghrisidiki temsil
Mat. 22:1-10
15Uning bilen hemdastixan olturghanlardin biri bu sözlerni anglap, uninggha:
— Xudaning padishahliqida ghizalan’ghuchilar némidégen bextlik-he! — dédi.
16Biraq u uninggha jawaben mundaq dédi:
— Bir kishi katta ziyapetke tutush qilip, nurghun méhmanlarni chaqirip qoyuptu. 17Dastixan sélin’ghan shu saette, chakirini ewetip, chaqirilghan méhmanlargha: «Merhemet, hemme nerse teyyar boldi!» dep éytiptu. 18Biraq, méhmanlarning hemmisi barmasliqqa bir-birlep özre-bahane körsetkili turuptu. Birinchisi uninggha: «Men hélila bir parche yer sétiwalghanidim, bérip körüp kelmisem bolmaydu. Méni epu qilghayla, baralmaymen» deptu. 19Yene biri: «Men besh qoshluq öküz sétiwaldim, hazir bérip ularni sinap körüshüm kérek. Méni epu qilghayla, baralmaymen» deptu. 20Yene birsi: «Men yéngi öylen’gen, shunga baralmaymen» deptu.
21Chakar qaytip kélip, bu ishlarni xojayinigha melum qiptu. Xojayin ghezeplen’gen halda chakirigha: «Derhal sheherning chong-kichik kochilirigha kirip, ghérib-ghurwa, méyip-nakar, aqsaq-cholaq we kor-emalarni mushu yerge yighip kel» deptu. 22Andin chakar qaytip kélip: «Xojayin, emr berginingdek ada qilindi, we yene bosh orun bar!» deptu. 23Shuning bilen xojayin chakargha: — «Öyüm méhmanlargha tolush üchün yézilardiki chong-kichik yollarni, mehellilerni arilap, udul kelgen adimingni zorlap élip kelgin! 24Chünki men silerge shuni éytayki, bashta chaqirilghan ademlerning héchqaysisi dastixinimdin tétimaydu», deptu.
Muxlis bolush shertliri
Mat. 10:37-38
25Emdi top-top ademler uninggha hemrah bolup kétiwatatti. U burulup ulargha qarap mundaq dédi:
26— Manga egeshkenler manga bolghan söyüshliridin öz atisi we anisi, ayali we baliliri, aka-ukiliri we acha-singilliri, hetta öz jéninimu yaman körmise manga muxlis bolalmas.    27Kimdekim özining kréstini yüdüp manga egeshmise u manga muxlis bolalmas.    28Aranglardin birsi munar salmaqchi bolsa, aldi bilen olturup bu qurulushni pütküzgüdek xirajet özümde barmu-yoq dep hésab qilmasmu? 29-30Undaq qilmighanda, ulni sélip pütküzelmise, körgenlerning hemmisi mazaq qilip: «Bu adem binani bashlap qoyup pütküzelmidi» — démey qalmaydu.
31Yaki bir padishah yene bir padishah bilen jeng qilghili chiqsa aldi bilen olturup: — Méning üstümge kélidighan yigirme ming kishilik qoshun igisige men on ming eskirim bilen taqabil turalarmenmu? dep mölcherlep körmemdu?! 32Eger u «Soqushalmaymen» dep oylisa, düshmen téxi yiraqtiki chaghda elchi ewetip, sulh shertlirini soraydu. 33Shuninggha oxshash, silerdin kimdekim könglide özining bar-yoqi bilen xoshlashmisa, manga muxlis bolalmas.
34Tuz yaxshi nersidur; halbuki, tuz öz temini yoqatsa, uninggha qaytidin tuz temini qandaqmu kirgüzgili bolidu?    35U tupraqqa ishlitishke yaki oghutqa arilashturushqimu yarimay, talagha tashlinidu. Anglighudek quliqi barlar buni anglisun!

□14:5 «aranglardin biringlarning mubada shabat künide éshiki ya kalisi quduqqa chüshüp ketse...» — bezi kona köchürmilerde «éshiki» emes, belki «balisi» dep oqulidu.

■14:5 Mis. 23:5; Qan. 22:4; Luqa 13:15.

□14:9 «... pegahgha chüshüp qalisen» — grék tilida «... axirqi orun’gha chüshüp qalisen».

■14:10 Pend. 25:6, 7.

■14:11 Ayup 22:29; Pend. 29:23; Mat. 23:12; Luqa 1:51; 18:14; Yaq. 4:6,10; 1Pét. 5:5.

■14:12 Neh. 8:10; Pend. 3:28.

□14:15 «Xudaning padishahliqida ghizalan’ghuchilar...» — grék tilida «Xudaning padishahliqida nan yégüchiler...».

■14:16 Yesh. 25:6; Mat. 22:2; Weh. 19:7, 9.

□14:18 «Men hélila bir parche yer sétiwalghanidim, bérip körüp kelmisem bolmaydu. Méni epu qilghayla, baralmaymen» — kim yerni awwal yaxshi körmey sétiwalsun?

□14:19 «hazir bérip ularni sinap körüshüm kérek» — yaki «hazir bérip közdin kechürüp kélishim kérek». «Besh qoshluq öküz» — grék tilida: «besh boyunturuq öküz». Démek, boyunturuqqa qétilghanda bir-birige mas kélidighan besh jüp öküz. Emdi kim öküzni awwal körmey sétiwalsun?

□14:23 «yézilardiki chong-kichik yollarni, mehellilerni arilap,...» — mushu yerde grék tilida «yézilardiki yollardin we chitliqlardin ötünglar,...» dégen söz bilen ipadilinidu. Démek, méhmanlarni her bulung-puchqaqtin ekilish kérek.

□14:26 «manga egeshkenler ... öz atisi we anisi, ayali we baliliri, aka-ukiliri we acha-singilliri, hetta öz jéninimu yaman körmise manga muxlis bolalmas» — mushu yerde «yaman körüsh» dégenlikning menisi, shübhisizki, öz ademlirige bolghan muhebbet Xudagha baghlighan muhebbet aldida «yaman körüsh»tek körünidu. Misal, «Yar.» 29:30-31ni körüng.

■14:26 Qan. 13:7; 33:9; Mat. 10:37.

□14:27 «Kimdekim özining kréstini yüdüp manga egeshmise u manga muxlis bolalmas» — rimliqlar teripidin ölüm jazasi bérilgenler mixlinidighan kréstni müriside kötürüp jaza meydanigha baratti. «kréstlinish» ademni qiynaydighan, intayin dehshetlik we ahanetlik ölüm jaza usuli bolup, «özining kréstini kötürüsh» dégenning meniliri töwendikilernimu öz ichige élishi mumkin: (1) Eysa Mesih üchün azab-oqubet tartishqa, (2) til-ahanet ishtishke, (3) Xudaning iradisining emelge ashurulushi üchün zörür tépilghanda, «öz-özini ölüm jazasigha höküm qilghandek» özining arzu-heweslirini ret qilishqa teyyar bolush.

■14:27 Mat. 10:38; 16:24; Mar. 8:34; Luqa 9:23.

□14:31 «... mölcherlep körmemdu?! » — bashqa birxil terjimisi: «... meslihet qilmamdu?».

□14:33 «Shuninggha oxshash, silerdin kimdekim könglide özining bar-yoqi bilen xoshlashmisa, manga muxlis bolalmas.» — bu küchlük söz toghrisida «qoshumche söz»imizde azraq toxtilimiz.

□14:34 «Tuz yaxshi nersidur; halbuki, tuz öz temini yoqatsa, uninggha qaytidin tuz temini qandaqmu kirgüzgili bolidu?» — tuz bolsa (1) tem béridu; (2) chirip kétishtin tosidu; (3) zexim-yarilarni saqaytidu. Muxlislarning bu dunyagha bolghan roli buninggha oxshap kétishi kérek.

■14:34 Mat. 5:13; Mar. 9:50.

□14:35 «U tuz tupraqqa ishlitishke yaki oghutqa arilashturushqimu yarimay, talagha tashlinidu» — mushu yerdiki «tuz» dégen téma üstide «qoshumche söz»imizde azraq toxtilimiz.