1Emdi shu künlerde, Rim impératori Qeyser Awghustustin barliq xelqtin baj élish üchün ularning royxéti tizimlansun dep perman chüshti. 2Tunji qétimliq bu nopus tizimlash Kiriniyus Suriye ölkisini idare qilip turghan waqtida élip bérilghanidi. 3Shuning bilen hemme adem nopusqa tizimlinish üchün öz yurtlirigha qaytish kérek boldi.
4Yüsüpmu Dawut padishahning jemetidin bolghachqa, shundaqla uning biwasite ewladi bolghachqa, Galiliye ölkisidiki Nasaret shehiridin ayrilip, Yehudiye ölkisidiki, Dawutning yurti Beyt-Lehem dégen sheherge ketti. 5Nopusqa tizimlinish üchün layiqi, bolghusi ayali Meryemmu bille bardi. Meryem hamilidar bolup, qorsiqi xélila yoghinap qalghanidi. 6We shundaq boldiki, ular Beyt-Lehemde turghan waqtida Meryemning tughutining ay-küni toshup qaldi. 7Biraq sarayda ulargha orun bolmighachqa, Meryem shu yerde tunji oghlini tughqanda uni zakilap, éghildiki oqurgha yatquzdi.
Perishtilerning padichilargha körünüshi
8Shu yerning etrapidiki bezi padichilar dalada turatti; ular kéchiche tünep, padisigha qaraytti. 9We mana, Perwerdigarning bir perishtisi ularning aldida turatti; Perwerdigarning parlaq sheripi ularning etrapini yorutuwetti. Ular intayin bek qorqup ketti. 10Biraq perishte ulargha:
— Qorqmanglar! Chünki mana, pütün xelqqe xushalliq bolidighan bir xush xewerni silerge élan qilimen. 11Chünki bügün Dawutning shehiride siler üchün bir Qutquzghuchi tughuldi. U — Reb Mesihdur! 12Uni tépishinglar üchün shu alamet boliduki, bowaqni zakilan’ghan halda bir oqurda yatqan pétide tapisiler, — dédi.
13Birdinla, perishtining etrapida zor bir top samawi qoshundikiler peyda bolup, Xudani medhiyilep:
14«Ershielada Xudagha shan-sherepler bolghay!
Yer yüzide bolsa u söyünidighan bendilirige aram-xatirjemlik bolsun!» déyishti.
— Beyt-Lehemge yol élip, Perwerdigar bizge uqturghan, emelge ashurghan bu ishni körüp kéleyli, — déyishti.
16Shuning bilen ular aldirap sheherge bérip, Meryem bilen Yüsüpni we oqurda yatqan bowaqni izdep tapti. 17Padichilar bowaqni körgendin kéyin, özlirige uning heqqide éytilghan sözlerni keng tarqitiwetti. 18Buni anglighanlarning hemmisi padichilarning dégenlirige intayin heyran qélishti. 19Meryem bolsa bu ishlarning hemmisini könglige püküp, chongqur oylinip yüretti. 20Padichilar körgen we anglighanlirining hemmisi üchün Xudani ulughlap, medhiye oqushqan péti qaytishti; barliq ishlar del ulargha xewerlendürülgendek bolup chiqqanidi.
Yüsüp we Meryemning Eysani Xudagha atishi
21Bowaqni xetne qilish waqti, yeni sekkizinchi küni toshqanda, uninggha Eysa dep isim qoyuldi. Perishte bu isimni u téxi anisining baliyatqusida apiride bolmayla qoyghanidi.
22Emdi Musa peyghemberge chüshürülgen qanun boyiche Yüsüp bilen Meryemning paklinish waqti toshqanda ular balini Perwerdigargha atap tapshurush üchün Yérusalémgha élip bardi 23(Perwerdigarning Tewrat qanunida: «Barliq tunji oghul Perwerdigargha muqeddes mensup atilishi kérek» dep yézilghinidek) 24we shundaqla Perwerdigarning Tewrat qanunida déyilgini boyiche, bir jüp paxtek yaki ikki kepter bachkisini qurbanliqqa sunush kérek idi.
25We mana shu chaghlarda, Yérusalémda Siméon isimlik bir kishi turatti. U hem heqqaniy we ixlasmen adem bolup, «Israilgha Teselli Bergüchi»ni intizarliq bilen kütkenidi. Muqeddes Roh uning wujudigha yar idi. 26U Muqeddes Rohtin kelgen wehiydin özining Perwerdigarning Mesihini körmigüche ölüm körmeydighanliqini bilgenidi. 27U Muqeddes Rohning bashlishi bilen ibadetxanining hoylilirigha kirdi; ata-anisi Tewratta békitilgen adetni béjirish üchün bowaq Eysani kötürüp kirgende, 28Siméon bowaqni quchiqigha élip, Xudagha teshekkür-medhiye oqup mundaq dédi: —
29«Emdi, i Igem, hazir sözüng boyiche qulungning bu alemdin xatirjemlik bilen kétishige yol qoyghaysen;
— Mana! Bu bala Israildiki nurghun kishilerning yiqilishi we nurghun kishilerning kötürülüshi üchün teyinlendi, shundaqla kishiler qarshi chiqip haqaretleydighan, Xudaning bésharetlik alamiti bolidu. 35Shuning bilen nurghun kishilerning könglidiki gherezliri ashkarilinidu — we bir qilichmu séning könglüngge sanjilidu!
36Shu yerde Ashir qebilisidin bolghan Fanuilning qizi Anna isimlik xéli yashan’ghan bir ayal peyghembermu bar idi. U qiz waqtida erge tegkendin kéyin uning bilen yette yil bille yashap, 37andin seksen töt yil tul turghan idi. U ibadetxana hoyliliridin chiqmay, kéche-kündüz roza tutushlar we dualar bilen Xudagha ibadet qilatti. 38U del shu peytte yétip kélip Perwerdigargha teshekkür éytti, hemde Yérusalémda nijat-hörlükni kütüwatqan barliq xalayiqqa bala toghrisida söz qildi.
39Yüsüp bilen Meryem Tewratta békitilgen barliq ishlarni ada qilghandin kéyin, Galiliyege, öz shehiri Nasaretke qaytti. 40Bala bolsa ösüp, dana-aqilanilik bilen tolup, rohta küchlendürüldi, Xudaning méhir-shepqitimu uning üstide idi.
Yash Eysa ibadetxanida
41Uning ata-anisi her yili «ötüp kétish héyti»da Yérusalémgha baratti. 42Eysa on ikki yashqa kirgen yili, ular uni élip, héytning aditi boyiche yene chiqip bardi. 43Héyt künlirini ötküzgendin kéyin, ular öyige qarap kétiwatqanda, bala Eysa Yérusalémda qaldi. Ata-anisining bu ishtin xewiri yoq idi, 44belki uni seperdash-hemrahliri bilen bille kéliwatidu, dep oylap, bir kün yol yürdi. Andin ular uni uruq-tughqanlari we dost-buraderliri arisidin izdeshke bashlidi; 45izdep tapalmay, ular keynige yénip Yérusalémgha bérip yene izdidi.
46We shundaq boldiki, üchinchi küni ular uni ibadetxana hoylisida Tewrat ustazlirining arisida olturup, ularning telimlirini anglawatqan hem ulardin soal sorawatqanning üstide tapti. 47Uning sözlirini anglighanlarning hemmisi uning chüshenchisige we bergen jawablirigha intayin heyran qélishti. 48Ata-anisi uni körüp nahayiti heyranuhes bolushti, uning anisi uninggha:
— Way balam! Némishqa bizge shundaq muamile qilding? Atang ikkimiz parakende bolup séni izdep kelduq! — dédi.
51Andin u ular bilen Nasaretke qaytti we ularning gépige izchil boysunatti. Lékin anisi bu ishlarning hemmisini könglige püküp qoydi. 52Shundaq qilip, Eysa aqilanilik-danaliqta we qamette yétilip, Xuda we kishiler aldida barghanséri söyülmekte idi.
Notes
□2:1 «Qeyser Awghustus» — «Qeyser» Rim impératorlirining omumiy unwani. «Qeyser Awghustus» bolsa Rim impériyesi üstidin miladiyedin ilgiriki 27-yilidin miladiye 14-yilighiche seltenet qildi.
□2:2 «Tunji qétimliq bu nopus tizimlash Kiriniyus Suriye ölkisini idare qilip turghan waqtida élip bérilghanidi» — bashqa birxil terjimisi «Bu royxet Kiriniyusning Suriye ölkisige hökümranliq qilip turghan waqtidiki tunji qétimliq nopus tizimlash idi».
□2:4 «Dawut padishahning jemetidin bolghachqa, shundaqla uning biwasite ewladi bolghachqa...» — démek, Yüsüpning Dawutning textige warisliq qilghudek ewladliridin ikenlikini körsetse kérek. «Dawutning yurti Beyt-Lehem dégen sheher» — «sheher» déyilgini bilen Beyt-Lehem intayin kichik bir yurt idi; u Yérusalémdin on ikki kilométr yiraqliqta.
□2:12 «bowaqni zakilan’ghan halda bir oqurda yatqan pétide tapisiler» — bashqa birxil terjimisi: «bir oqurda yatqan, zakilan’ghan bir bowaqni tapisiler».
□2:35 «... we bir qilichmu séning könglüngge sanjilidu!» — grék tilida «qilich» mushu yerde yoghan, ikki bisliq birxil qilichni körsitidu. Meryemning könglige sanjighan ishlar oghlining Israil teripidin ret qilinip, azab-oqubet tartquzulup öltürülginidin bolghan derd-elemni körsitidu.
□2:36 «Ashir qebilisidin bolghan Fanuilning qizi Anna isimlik xéli yashan’ghan bir ayal peyghember...» — grék tilida «Anna» ibraniy tilida «Hannah» déyilgen.
□2:37 «andin seksen töt yil tul turghan idi...» — yaki «u tul qalghanidi. U seksen töt yashqa kirgen bolup,...».
«Qeyser Awghustus» — «Qeyser» Rim impératorlirining omumiy unwani. «Qeyser Awghustus» bolsa Rim impériyesi üstidin miladiyedin ilgiriki 27-yilidin miladiye 14-yilighiche seltenet qildi.
«Tunji qétimliq bu nopus tizimlash Kiriniyus Suriye ölkisini idare qilip turghan waqtida élip bérilghanidi» — bashqa birxil terjimisi «Bu royxet Kiriniyusning Suriye ölkisige hökümranliq qilip turghan waqtidiki tunji qétimliq nopus tizimlash idi».
«Dawut padishahning jemetidin bolghachqa, shundaqla uning biwasite ewladi bolghachqa...» — démek, Yüsüpning Dawutning textige warisliq qilghudek ewladliridin ikenlikini körsetse kérek. «Dawutning yurti Beyt-Lehem dégen sheher» — «sheher» déyilgini bilen Beyt-Lehem intayin kichik bir yurt idi; u Yérusalémdin on ikki kilométr yiraqliqta.
1Sam. 16; Mik. 5:1; Mat. 1:1; Yuh. 7:42.
«Meryem shu yerde tunji oghlini tughqanda ...» — Eysa Mesih qachan tughuldi? «Qoshumche söz»imizde bu ish toghruluq toxtilimiz.
Mat. 1:25.
«bowaqni zakilan’ghan halda bir oqurda yatqan pétide tapisiler» — bashqa birxil terjimisi: «bir oqurda yatqan, zakilan’ghan bir bowaqni tapisiler».
«samawi qoshundikiler» — perishtiler.
Dan. 7:10; Weh. 5:11.
«Yer yüzide bolsa u söyünidighan bendilirige aram-xatirjemlik bolsun!» — bashqa birxil terjimisi: «Yer yüzide insanlargha amanliq, shapaet bolsun!»
«yat eller» — mushu yerde Yehudiy emeslerni körsitidu. Shu chaghda yat ellerning hemmisi dégüdek heqiqiy Xudani tonumay, butlargha choqun’ghan, elwette.
Yesh. 42:6; 49:6; Ros. 13:47.
Yesh. 8:14; Rim. 9:32; 1Pét. 2:8.
«... we bir qilichmu séning könglüngge sanjilidu!» — grék tilida «qilich» mushu yerde yoghan, ikki bisliq birxil qilichni körsitidu. Meryemning könglige sanjighan ishlar oghlining Israil teripidin ret qilinip, azab-oqubet tartquzulup öltürülginidin bolghan derd-elemni körsitidu.
«Ashir qebilisidin bolghan Fanuilning qizi Anna isimlik xéli yashan’ghan bir ayal peyghember...» — grék tilida «Anna» ibraniy tilida «Hannah» déyilgen.
«andin seksen töt yil tul turghan idi...» — yaki «u tul qalghanidi. U seksen töt yashqa kirgen bolup,...».