Muⱪeddes Kalam (yǝngi yeziⱪ)

1Yahxi nam zor bayliⱪⱪa igǝ boluxtin ǝwzǝl;
Ⱪǝdir-ⱪimmǝt altun-kümüxtin üstündur.
2Gaday bilǝn bay bir zeminda yaxar;
Ⱨǝr ikkisini yaratⱪan Pǝrwǝrdigardur.  
3Zerǝk kixi bala-ⱪazani aldin kɵrüp ⱪaqar;
Saddilar aldiƣa berip ziyan tartar.
4Ɵzini tɵwǝn tutup, Pǝrwǝrdigardin ǝyminixning bǝrikiti — bayaxatliⱪ, izzǝt-ⱨɵrmǝt wǝ ⱨayattur.
5Ⱨiyligǝrlǝrning yolida tikǝnlǝr, tuzaⱪlar yatar;
Ɵz yoliƣa ⱨezi bolƣan kixi ulardin yiraⱪ bolar.
6Baliƣa kiqikidǝ mijǝzigǝ ⱪarap durus tǝrbiyǝ bǝrsǝng,
Qong bolƣanda u xu yoldin qiⱪmas.
7Baylar miskinlǝrni baxⱪurur;
Ⱪǝrzdar ⱪǝrz igisining ⱪulidur.
8Naⱨǝⱪliⱪ uruⱪini qaqⱪanning alidiƣan ⱨosuli balayi’apǝttur;
Uning ƣǝzǝp-ⱨǝywisi qüxǝr.  
9Sehiy adǝm bǝrikǝt tapar;
Qünki u miskinlǝrgǝ ɵz nenidin bɵlüp bǝrgüqidur.  
10Ⱨakawurni ⱪoƣliwǝtsǝng, jedǝl-majira besilar;
Kelixmǝsliklǝr wǝ xǝrmǝndiqiliklǝr tügǝr.
11Pak niyǝtni ⱪǝdirlǝydiƣan kixining sɵzliri güzǝldur;
Xunga padixaⱨ uning bilǝn dost bolar.
12Pǝrwǝrdigarning kɵzi ilim-ⱨǝⱪiⱪǝtni saⱪlar;
U iplaslarning sɵzlirini eqip taxlap bikar ⱪilar.
13Ⱨurun adǝm: «Taxⱪirida bir xir turidu,
Koqiƣa qiⱪsam ɵltürülimǝn!» — dǝydu.
14Zinahor ayalning aƣzi qongⱪur bir oridur;
Pǝrwǝrdigar narazi bolƣan kixi uningƣa qüxüp ketǝr.
15Nadanliⱪ sǝbiy balilarning ⱪǝlbigǝ baƣlaƣliⱪtur;
Biraⱪ tǝrbiyǝ tayiⱪi buni uningdin yiraⱪ ⱪilar.
16Miskinlǝrni ezix bilǝn bay bolƣan,
Wǝ baylarƣa sowƣat sunidiƣan kixi,
Ahiri pǝⱪǝt yoⱪsulluⱪta ⱪalar.
Ottuz ⱨekmǝtlik sɵz
17Ⱪulaⱪ sal, sanga aⱪilanilǝrning sɵzlirini ɵgitǝy;
Kɵngül ⱪoyup bilimimni ɵgǝngin.
18Ularni ⱪǝlbingdǝ qing tutsang,
Ular sanga xerin bolar,
Lǝwliringdǝ sǝp bolup tǝyyar turidu.
19Qin ⱪǝlbing bilǝn Pǝrwǝrdigarƣa tayinixing üqün,
Bügün bu ⱨekmǝtlik sɵzlǝrni baxⱪa birsigǝ ǝmǝs,
Bǝlki sanga yǝtküzdum.
20Uningdin mana ottuzni yazdim,
Buning iqidǝ nǝsiⱨǝtlǝr ⱨǝm bilim bar.
21Bular bilǝn ⱨǝⱪiⱪǝtning sɵzlirining dǝrwǝⱪǝ ⱨǝⱪiⱪǝt ikǝnlikini bilǝlǝysǝn,
Wǝ xundaⱪ ⱪilip seni ǝwǝtküqilǝrgǝ ⱨǝⱪiⱪǝtning sɵzliri bilǝn jawab ⱪayturalaysǝn.
22Yoⱪsuldin bulap alma, u kǝmbǝƣǝl tursa,
Ajiz mɵminlǝrni soraⱪ ornida bozǝk ⱪilma.   
23Qünki Pǝrwǝrdigar ularning dǝwasini kɵtürǝr,
Ulardin bulap alƣanlardin bulap alar.
24Mijǝzi ittik adǝm bilǝn dost bolma,
Ⱪǝⱨrlik adǝm bilǝn arilaxma,
25Bolmisa, uning yaman yolini ɵginip ⱪelip, ⱪiltaⱪⱪa qüxisǝn.
26Baxⱪilarƣa kepil bolup ⱪol bǝrgüqilǝrdin bolma,
Ⱪǝrzlǝrni tɵlǝxkǝ kapalǝt bǝrgüqilǝrdin bolma;
27Sening ⱪayturaliƣudǝk nǝrsǝng bolƣan bolsa,
Ular orun-kɵrpiliringni bikardin-bikar astingdin elip kǝtmigǝn bolatti!
28Ata-bowiliring pasilni bǝlgilǝp bǝrgǝn kona qegra taxlirini yɵtkimǝ.
29Ixni ǝstayidil wǝ qaⱪⱪan bejiridiƣan kixini kɵrgǝnmiding?
U pǝs adǝmlǝrning hizmitidǝ bolmas;
Padixaⱨlarning aldida turar.

■22:1 Top. 7:1

□22:2 «Gaday bilǝn bay bir zeminda yaxar» — ibraniy tilida: «Gaday bilǝn bay bir-birigǝ yoluⱪar».

■22:2 Pǝnd. 29:13

■22:3 Pǝnd. 27:12

□22:5 «Ɵz yoliƣa ⱨezi bolƣan kixi» — ibraniy tilida «Ɵz jenini saⱪlaydiƣan kixi».

□22:6 «Baliƣa kiqikidǝ mijǝzigǝ ⱪarap durus tǝrbiyǝ bǝrsǝng, ... yoldin qiⱪmas» — bizningqǝ bu pǝnd ⱨǝrbir balining alaⱨidiliki, hasliⱪi bar, xunga baliƣa ɵz mijǝzigǝ, maⱨiyitigǝ ⱪarap tǝrbiyǝ berix kerǝk, degǝnni kɵrsitidu. Baxⱪa birhil tǝrjimisi: «Baliƣa kiqikidǝ ⱨǝⱪⱪaniy yolda mengixni ɵgǝtsǝng,... yoldin qiⱪmas». Bǝzi xǝrⱨqilǝr ayǝtni «kinayilik sɵz» dǝp qüxinip: «Baliƣa kiqikidǝ ɵzi haliƣan (xǝhsiyǝtqi) yol boyiqǝ tǝrbiyǝ beriwǝr! Mana, qong bolƣanda u xu yoldin qiⱪmas!» dǝp tǝrjimǝ ⱪilidu (demǝk, balini ǝrkilǝtmǝ!).

□22:8 «Uning ƣǝzǝp-ⱨǝywisi» — ibraniy tilida «Ƣǝzipini yǝtküzidiƣan ⱨasisi» deyilidu.

■22:8 Ayup 4:8; Ⱨox. 10:13

□22:9 «Sehiy adǝm» — ibraniy tilida «sehi kɵzlük kixi».

■22:9 2Kor. 9:6

■22:11 Zǝb. 101:6

□22:12 «Pǝrwǝrdigarning kɵzi ilim-ⱨǝⱪiⱪǝtni saⱪlar» — Pǝrwǝrdigar ⱨǝrbir dǝwrdǝ, ⱨǝrbir yǝrdǝ ɵzini kɵrsitidiƣan ispat-ⱨǝⱪiⱪǝtni saⱪlaydu, ⱨǝm xundaⱪla xu ispat-ⱨǝⱪiⱪǝtni ⱪǝdirlǝydiƣan, xularƣa guwaⱨ beridiƣan kixilǝrni saⱪlaydu («Rim.» 1:19-20ni kɵrüng); U yǝnǝ barliⱪ insanlarƣa kalam-xerif (Tawrat, Zǝbur, Injil) bǝrgüqidur.

■22:13 Pǝnd. 26:13

■22:14 Pǝnd. 2:16; 5:3; 7:5; 23:27

■22:15 Pǝnd. 13:24; 19:18; 23:14; 29:15,17

■22:16 Pǝnd. 14:31; 17:5

□22:20 «Uningdin mana ottuzni yazdim» — bu «ottuz sɵz» 22:22-24:22dǝ tepilidu. Baxⱪa birhil tǝrjimisi: «Uningdin mana ǝla sɵzlǝrni yazdim».

□22:22 «soraⱪ orni» — ibraniy tilida «xǝⱨǝr dǝrwazisi» — yǝni sot ⱪilidiƣan yǝrni kɵrsitidu.

■22:22 Mis. 23:6; Ayup 31:13; Zǝb. 82:3, 4; Zǝk. 7:10

■22:23 Mis. 22:22, 23; Zǝb. 10:17-18

■22:26 Pǝnd. 6:1; 11:15

■22:27 Pǝnd. 20:16

■22:28 Ⱪan. 19:14; 27:17; Pǝnd. 23:10

□22:29 «Əstayidil wǝ qaⱪⱪan» — ibraniy tilida birla sɵz («maⱨir») bilǝn ipadilinidu.