Muⱪeddes Kalam (yǝngi yeziⱪ)

Musaning Hudaƣa mǝdⱨiyǝ oⱪuxi
1Xu qaƣda Musa bilǝn Israillar Pǝrwǝrdigarƣa mǝdⱨiyǝ oⱪup munu küyni eytti: —
«Mǝn Pǝrwǝrdigarni mǝdⱨiyilǝp küy eytay,
Qünki U karamǝt uluƣluⱪini kɵrsǝtti;
U at wǝ mingüqini dengizƣa taxliwǝtti.  
2Mening küqüm ⱨǝm mening küyüm Yaⱨ Ɵzidur;
U manga nijat boldi;
U mening Tǝngrimdur, mǝn Uni uluƣlaymǝn;
U mening atamning Hudasidur, mǝn Uni aliy dǝp mǝdⱨiyilǝymǝn.  
3Pǝrwǝrdigar jǝngqidur,
Yaⱨwǝⱨ Uning namidur.
4Pirǝwnning jǝng ⱨarwilirini ⱨǝm ⱪoxunlirini dengizƣa taxliwǝtti;
Uning aliy lǝxkǝr baxliⱪliri Ⱪizil Dengizda ƣǝrⱪ ⱪilindi.
5Qongⱪur sular ularni kɵmüwǝtti,
Ular huddi taxtǝk dengiz tegigǝ qɵküp kǝtti.
6Sening ong ⱪolung, ǝy Pǝrwǝrdigar,
Ⱪudriti bilǝn xan-xǝrǝp tapti;
Sening ong ⱪolung, ǝy Pǝrwǝrdigar,
Düxmǝnni kukum-talⱪan ⱪiliwǝtti.
7Ɵz uluƣluⱪungning ⱨǝywisi bilǝn ɵzünggǝ ⱪarxi qiⱪⱪanlarni nabut ⱪilding,
Sǝn otluⱪ ƣǝzipingni ǝwǝtting,
U samanni kɵydürgǝn ottǝk ularni yutuwǝtti.
8Dimiƣingning nǝpisi bilǝn sular dɵng bolup ɵrlidi,
Juxⱪunliƣan dolⱪunlar dɵng kǝbi tik turdi,
Dengizning otturisidiki qongⱪur sular ⱪaturup ⱪoyuldi.  
9Düxmǝn dedi: «Mǝn ularni ⱪoƣlaymǝn, yetiximǝn, olja elip ülǝxtürimǝn,
Ulardin dǝrdimni qiⱪirimǝn,
Ⱪiliqimni suƣurup, ɵz ⱪolum bilǝn ularni nabut ⱪilimǝn».
10Lekin Sǝn nǝpising bilǝn püwliding,
Dengiz ularni kɵmüwǝtti;
Ular juxⱪunluⱪ sularda ⱪoƣuxundǝk qɵküp kǝtti.
11Ilaⱨlarning arisida, ǝy Pǝrwǝrdigar,
Kim Sening tǝngdixing bolsun?
Pak-muⱪǝddǝslik iqidǝ Ɵz ⱨǝywitingni kɵrsitidiƣan,
Ⱨǝmd-mǝdⱨiyilǝr arisida dǝⱨxǝtlik turidiƣan,
Mɵjizǝ-karamǝt yaritidiƣan,
Sǝndǝk kim bolsun?
12Sǝn ong ⱪolungni uzitixing bilǝn,
Yǝr-zemin ularni yutuwǝtti.
13Lekin Ɵzünggǝ ⱨǝmjǝmǝt ⱪilip ⱪutⱪuzƣan ⱪowmni rǝⱨimdilliⱪing bilǝn baxlap qiⱪting;
Sǝn ularni Ɵz muⱪǝddǝs makaningƣa ⱪudriting bilǝn ⱨidayǝt ⱪilip yetǝkliding.
14Yat hǝlⱪlǝr buni anglap, titrixip kǝtti;
Filistiyǝdǝ turuwatⱪanlarni tolƣaⱪtǝk azab tutti.
15Andin Edomning ǝmirliri dǝkkǝ-dükkigǝ qüxti;
Moabning palwanlirini bolsa, rasa titrǝk basti;
Ⱪanaan zeminidikilǝrning yüriki su bolup aⱪti;
16Ⱪorⱪunq wǝ dǝⱨxǝt ularni basti;
Bilikingning ⱨǝywiti bilǝn ular huddi taxtǝk midirliyalmay ⱪaldi;
Hǝlⱪing ɵtüp kǝtküqǝ, i Pǝrwǝrdigar,
Ɵzüng rǝnǝ tɵlǝp ⱨɵr ⱪilƣan hǝlⱪing ɵtüp bolƣuqǝ.  
17Ularni baxlap kirip,
Ɵz mirasing bolƣan taƣda kɵqǝttǝk tikisǝn,
Ɵz makaning ⱪilƣan jayƣa, i Pǝrwǝrdigar,
Ɵz ⱪolliring tǝyyarliƣan muⱪǝddǝs jayƣa, i Rǝb, ularni elip barisǝn.
18Pǝrwǝrdigar ǝbǝdil’ǝbǝdgiqǝ padixaⱨ bolup ⱨɵküm süridu!
19Qünki Pirǝwnning atliri,
Jǝng ⱨarwiliri atliⱪliri bilǝn billǝ dengizƣa kirip boldi;
Pǝrwǝrdigar dengizning sulirini ularning üstigǝ yandurdi,
Lekin Israillar bolsa dengizning otturisidin ⱪuruⱪ yǝrdin mengip ɵtüp kǝtti».
20Andin Ⱨarunning ⱨǝdisi pǝyƣǝmbǝr Mǝryǝm ⱪoliƣa dapni aldi, barliⱪ ⱪiz-ayallarmu ⱪoliƣa dap elip, ussul oynixip uningƣa ǝgǝxti.
21Mǝryǝm ularƣa jawabǝn mundaⱪ küyni oⱪudi: —
«Pǝrwǝrdigarni mǝdⱨiyilǝp küy eytinglar,
Qünki U zor uluƣluⱪini kɵrsǝtti;
U at wǝ mingüqini dengizƣa taxliwǝtti!».
Huda hǝlⱪni sinaydu — Maraⱨtiki aqqiⱪ su
22Andin Musa Israillarni Ⱪizil Dengizdin baxlap, Xur qɵligǝ elip bardi. Ular uda üq kün qɵldǝ yürüp, su tapalmidi. 23Andin ular Maraⱨⱪa yetip kǝldi; lekin u yǝrning süyi aqqiⱪ bolup, süyini iqkili bolmaytti; xunga u jayning nami «Maraⱨ» dǝp ⱪoyulƣan.    24U waⱪitta halayiⱪ: — Biz nemǝ iqimiz? — dǝp Musadin aƣrinip ƣotuldaxⱪili turdi.
25U Pǝrwǝrdigarƣa pǝryad kɵtürdi; Pǝrwǝrdigar uningƣa bir dǝrǝhni kɵrsǝtti; u dǝrǝh yaƣiqini elip, suƣa taxliwidi, su tatliⱪ suƣa aylandi. U yǝrdǝ Pǝrwǝrdigar ularƣa ⱨɵküm-bǝlgilimǝ bekitip, ularni sinap, mundaⱪ dedi: — 26«Əgǝr silǝr kɵngül ⱪoyup Hudayinglar Pǝrwǝrdigarning sɵzini anglap, Uning nǝziridǝ durus bolƣanni ⱪilip, ǝmrlirigǝ ⱪulaⱪ selip, barliⱪ ⱨɵkümlirini tutsanglar, undaⱪta, Mǝn misirliⱪlarning üstigǝ salƣan kesǝllǝrdin ⱨeqbirini üstünggǝ salmaymǝn; qünki Mǝnki silǝrgǝ xipaliⱪ bǝrgüqi Pǝrwǝrdigardurmǝn».
27Andin ular Elimƣa yetip kǝldi. Xu yǝrdǝ on ikki bulaⱪ bilǝn yǝtmix horma dǝrihi bar idi; ular xu yǝrdǝ sularning boyida qedir tikti.

□15:1 «U karamǝt uluƣluⱪini kɵrsǝtti» — yaki «U xanliⱪ ƣǝlibǝ ⱪuqti».

■15:1 Zǝb. 106:12

□15:2 «Yaⱨ» —Muxu tǝrjimidǝ biz Hudaning «Yaⱨwǝⱨ» yaki «Yǝⱨowaⱨ» degǝn namini «Pǝrwǝrdigar» dǝp tǝrjimǝ ⱪilduⱪ. «Yaⱨ» bolsa «Yaⱨwǝⱨ» degǝn bu ismining ⱪisⱪartilƣan xǝklidur.

■15:2 Zǝb. 18:2; Zǝb. 118:14; Yǝx. 12:2

□15:3 «Yaⱨwǝⱨ» —Muxu tǝrjimidǝ biz Hudaning «Yaⱨwǝⱨ» yaki «jǝⱨowaⱨ» degǝn namini adǝttǝ «Pǝrwǝrdigar» dǝp tǝrjimǝ ⱪilduⱪ. Mǝnisi «Əzǝldin Bolƣuqi». 3:13-14 wǝ izaⱨatni kɵrüng.

■15:5 Nǝⱨ. 9:11

■15:6 Zǝb. 118:15,16

□15:8 «Dimiƣingning nǝpisi bilǝn» — yaki «ⱪǝⱨringning roⱨi bilǝn».

■15:8 Yǝx. 63:12,13; Ⱨab. 3:10

■15:10 Zǝb. 74:13; 106:11

□15:13 «ⱨǝmjǝmǝt ⱪilip ⱪutⱪuzƣan» — muxu ibarǝ ibraniy tilida «daal» degǝn bir peil bilǝnla ipadilinidu. Bu peil toƣruluⱪ «Tǝbirlǝr» wǝ «Ayup» 19:25 wǝ izaⱨatinimu kɵrüng. «Ɵz muⱪǝddǝs makaningƣa» — ibraniy tilida «Ɵz muⱪǝddǝslikingning makaniƣa».

■15:15 Ⱪan. 2:4

□15:16 «Ɵzüng rǝnǝ tɵlǝp ⱨɵr ⱪilƣan hǝlⱪing» — bu uⱪum yuⱪiriⱪi 13-ayǝttiki «Sǝn ⱨǝmjǝmǝt ⱪilip ⱪutⱪuzƣan... hǝlⱪing» degǝn uⱪumƣa yeⱪindur. «... Ɵzüng rǝnǝ tɵlǝp ⱨɵr ⱪilƣan hǝlⱪing ɵtüp bolƣuqǝ» — bu ayǝt bexarǝt bolup: (1) Ⱪanaandiki hǝlⱪ wǝ Moabtiki aⱨalilǝr Hudaning hǝlⱪining Misirdin qiⱪⱪinini anglap ulardin intayin ⱪorⱪidu («Yǝ.» 2:8-11ni kɵrüng); (2) keyinki künlǝrdǝ Israil Ⱪanaan zeminini igilǝxkǝ Iordan dǝryasidin «ɵtidu». Bu ix bolƣuqǝ ⱨeqⱪandaⱪ baxⱪa ǝl-millǝt ularning yolini tosuwalalmaydu (17-ayǝtni kɵrüng).

■15:16 Ⱪan. 2:25; 11:25; Yǝ. 2:9

□15:19 «...ⱪuruⱪ yǝrdin mengip ɵtüp kǝtti» — bǝzi tǝrjimilǝrdǝ Musaning bu xeiri 18-ayǝt bilǝn tohtaydu.

■15:20 1Sam. 18:6

□15:21 «U zor uluƣluⱪini kɵrsǝtti» — yaki «U xanliⱪ ƣǝlibǝ ⱪuqti».

□15:23 «Maraⱨ» — «aqqiⱪ» degǝn mǝnidǝ.

■15:23 Qɵl. 33:8

□15:26 «Pǝrwǝrdigarning sɵzini» — ibraniy tilida «Pǝrwǝrdigarning awazini».