Sulaymaana na amaanaa sundukoo jisi Irkoy hugoo ra
(Taarikey 2to 5.2—6.2)
1Waatoo woo, kokoyoo Sulaymaana na Izirayel boro beerey marga nga do Žerizalem, nda alkabiilawey boŋkoyney, nda Izirayel borey hugu boŋey i ma kaa ka Abadantaa amaanaa sundukoo zaa ka hun Dawda koyraa ra kaŋ ti Siyoŋ. 2Izirayel arey kul kaa ka marga kokoyoo Sulaymaana do, handoo kaŋ se i ga nee Etanim ra, jingaroo se, nga ti handu iyyantoo. 3Izirayel boro beerey kul kaa, sargari juwalkey na sundukoo zaa. 4I na Abadantaa sundukoo zaa ka koy, nda cere kubayyan hukkumoo, nda jinay henanantey kul kaŋ goo hukkumoo ra. Sargari juwalkey nda Lewi borey kʼi zaa ka koy. 5Kokoyoo Sulaymaana nda Izirayel jamaa kul kaŋ goo a jere, i kul goo sundukoo jine, i ga alman buuna nda ibeeri kaa sargari, ngi booboyanoo se boro si hin kʼi kabu ka ngi hinnaa bay.
6Sargari juwalkey koy nda Abadantaa amaanaa sundukoo kʼa jisi nga dogoo ra, Irkoy hugoo kunehere hugoo ra, nongu henanantey ihenanantaa ra, almalaykey kaŋ se i ga nee šeribey fatawey cire, 7zama šeribey nka ngi fatawey daaru sundukoo jisidogoo boŋ. Ngi fatawey ga sundukoo nda bundey kaŋ gʼa zaa kul daabu. 8Bundey ga kuu, taka kaŋ ra ba nda boro goo nongu henanantaa ra, kunehere hugoo miɲoo ga boro ga dii ey, amma boro si hin ka bara taray ka dii a. I cindi no din hala hõ. 9Haya kul sii sundukoo ra nda manʼti tondi walha hinkaa hinne kaŋ Musa nʼi jisi a ra Horeb tondi hondoo jere waatoo kaŋ Abadantaa na amaana daŋ nga nda Izirayel borey game, waatoo kaŋ i fatta Misira gandaa ra.
10Waatoo kaŋ sargari juwalkey ga fatta nongu henanantaa ra, duulaa na Abadantaa hugoo too met. 11Sargari juwalkey mana hin ka sargari kaa koyne duulaa sabbu se, zama Abadantaa daržaa na nga hugoo too.
12Waatoo din Sulaymaana nee: «Abadantaa, nʼnee kaŋ nʼga goro duula bibi tik ra. 13Ay na hugu henna alhakiika cin ma ne kaŋ ga tee ni gorodogoo, nʼga goro a ra hala abada.»
Sulaymaana šenney Irkoy hugoo ga
(Taarikey 2to 6.3–11)
14Kokoyoo bere Izirayel jamaa here ka gaara i kul se. Izirayel jamaa kul goo ma kay. 15A nee: «Ay ga albarka daŋ Abadantaa, Izirayel Koyoo se kaŋ šelaŋ nda nga miɲoo ay baaba Dawda se, kaboo na hayaa tee kaŋ a nʼa har ka nee: 16‹Za hanoo kaŋ ay nʼay jamaa Izirayel fattandi Misira, ay mana koyra suuba Izirayel alkabiila kul koyra ra hala hugu ma cinandi hala ay maaɲoo ma bara a ga, amma ay na Dawda suuba hala a ma tee ay jamaa Izirayel se jinehun.› 17A goo ay baaba Dawda binoo ra nga ma hugoo cin Abadantaa, Izirayel Koyoo maaɲoo ga. 18Amma Abadantaa nee ay baaba Dawda se: ‹Zama a goo ni binoo ra ma hugu cin ay maaɲoo ga, haya henna no kaŋ goo ni binoo ra. 19Amma hayaa kaŋ no ti, manʼti ni no ma hugoo cin. Ni izʼaroo, woo kaŋ hun ni hamoo ra, nga no ma hugu cin ay maaɲoo ga.› » 20Sulaymaana yee koyne ka nee: «Abadantaa na šennoo tee kaŋ a nʼa har. Ay huru ay baaba Dawda dogoo ra ka goro kokoytaraa ra Izirayel jamaa boŋ sanda takaa kaŋ nda Abadantaa nʼa har, ay na hugoo cin Abadantaa, Izirayel Koyoo maaɲoo ga. 21Waatoo kaŋ Abadantaa gʼir baabey fattandi Misira, amaanaa kaŋ a nʼa daŋ nga nda ir baabey game, sundukoo kaŋ ra amaanaa tiiraa goo, ay na sundukoo din jisidogoo tee hugoo ra.»
Sulaymaana Irkoy ŋaarayroo
(Taarikey 2to 6.12–40)
22Sulaymaana kay Abadantaa sargari tonadogoo jine ka Izirayel jamaa kul tenje. A na nga kabey jer beene 23ka nee: «Ya Abadantaa, Izirayel Koyoo, koy kul sii no sanda ni cine beenaa ra beene wala laboo ga ganda. Ni tamey kaŋ ga ni fondaa gana nda ngi binoo kul, nʼga amaanaa too kaŋ goo ni nda ey game ka borohennataray tee i se. 24Woo ra, woo kaŋ nʼnʼa har ni tamoo ay baaba Dawda se, woo kaŋ ni hunday miɲoo nʼa har, ni hunday kaboo nʼa tee hõ. 25Sohõ Abadantaa, Izirayel Koyoo, hayaa tee kaŋ nʼnʼa har ni tamoo, ay baaba Dawda se ka nee: ‹Nʼsi jaŋ ni hayroo ra boro kaŋ ga goro Izirayel kokoy gorodogoo ra ay jine, nda de ni izʼarey na lakkal daŋ ngi fondaa kaŋ i gʼa gana se, ka dira ay jine sanda takaa kaŋ nda ni dira ay jine.› 26Sohõ Izirayel Koyoo, ay gʼa wiri ni ga, šennoo kaŋ nʼnʼa har ni tamoo, ay baaba Dawda se ma tabati.
27Amma nda cimi, Irkoy ga kaa ka goro laboo ga wala? Beenawey nda ngi beeriyanoo kul si hin ka ni zaa, soko hugoo woo kaŋ ay nʼa cin. 28Woo kul, Abadantaa, ay Koyoo, haŋajer ni tamoo ŋaarayroo se ka maa suurandiyanoo kaŋ agay, ni tamoo gʼa wiri ni ga hõ. 29Yala ni moɲey ma bara hugoo woo ga cijin nda zaari kʼa hawgay, nongoo ga kaŋ nʼnee: ‹Ay maaɲoo goo nongoo woo ga.› Haŋajer ni tamoo ŋaarayroo se kaŋ a gʼa tee ne ra. 30Haŋajer ni tamoo suurandiyanoo se nda ni jamaa Izirayel suurandiyanoo se waati kaŋ i bere nongoo woo here ka ni ŋaaray. Haŋajer ir se beenaa ra kaŋ ti ni gorodogoo, haŋajer ir se, ma yaafa ir se.
31Boro kaŋ duu nga cinaa ga zunubu, de i nee kaŋ boraa ma žee, nda a kaa ni sargari tonadogoo jere žeeyanoo se hugoo woo ra, 32ma haŋajer i se beenaa ra ka misoo woo guna, ma goy ka ni tamey ciiti ka tooɲekaa zukandi ka nga goy futaa kaŋandi a boŋ, ka šerrantaa henanandi ka sawa nda nga šerreyanoo.
33Waati kaŋ iberiyaŋ na Izirayel ni jamaa kar, zama Izirayel na zunubu tee ni ga, nda i yee kate ni ga ka ni maaɲoo beerandi, ka ni ŋaaray ka ni suurandi hugoo woo ra, 34ma haŋajer i se beenaa ra, ma ni jamaa Izirayel zunuboo yaafa. Mʼi willi kate gandaa ra kaŋ nʼnʼa noo ngi baabey se.
35Nda beenaa daaba, de ncirɲi si kaŋ, zama i na zunubu tee ma ne, nda i bere nongoo woo here ka ni ŋaaray, ka ni maaɲoo beerandi, ka ngi zunuboo naŋ ka kaa ni ga, zama nʼnʼi kaynandi, 36ma haŋajer i se beenaa ra, ma ni tamey nda ni jamaa kaŋ ti Izirayel zunuboo yaafa. Nʼga fondo hennaa cebe i se kaŋ i ga hima kʼa gana, ni gandaa kaŋ nʼnʼa noo ni jamaa se sanda tubu noo ncirɲi.
37Nda heray kaa gandaa ra, wala wirci laala kaŋ ga bere, wala kogay, wala ka dumari-izey funbandi, wala ndoo, wala nooni, wala nda iberiyaŋ kaa ka ni jamaa wanga kʼa daŋ game kʼa dii nga gandaa koyrawey ra, nda dori dumi kul kaŋ no, wala wirci dumi kul kaŋ no, 38nda ni jamaa Izirayel boro foo kul binoo hanse ka maray, nda a na ni ŋaaray ka ni suurandi, nda a na nga kabey jer hugoo woo here ka ni ŋaaray, 39ma haŋajer a se beenaa ra kaŋ ti ni gorodogoo. Ma yaafa, ma boro foo kul bana ka sawa nda nga teegoyoo, zama nʼga bine bay, zama ni hinne no ma adamize kul binoo bay. 40Nda woo teendi i ga hunbur ni jirbey kul kaŋ i gʼi tee gandaa ra kaŋ nʼnʼa noo ir baabey se.
41Taka follokaa no yawoo se kaŋ manʼti Izirayel boro kaŋ ti ni jamaa, nda a kaa ka hun nongu mooro ra ni maaɲoo sabbu se, 42zama i ga kaa ka maa ni maa beeroo, nda ni kabe gaabantaa, nda ni hinoo. Nda a bere hugoo woo here ka ni ŋaaray, 43ma haŋajer a se beenaa ra kaŋ ti ni gorodogoo. Haya kul kaŋ nda a na ni ŋaaray, mʼa tee a se hala laboo kul jamawey ma ni maaɲoo bay, ka hunbur ni sanda takaa kaŋ nda ni jamaa Izirayel ga hunbur ni, i ma bay mo kaŋ hugoo woo kaŋ ay nʼa cin, ni maaɲoo no ma ciyandi a ga.
44Waati kaŋ ni jamaa fatta ka koy nga iberoo wongu, a ma tee nongu kul kaŋ ra nʼnʼi sanba, nda i bere koyraa here kaŋ nʼnʼa suuba, ka bere hugoo woo here kaŋ ay nʼa cin ni maaɲoo ga, nda i na ni, Abadantaa ŋaaray, 45beenaa ra, haŋajer ngi ŋaarayrey nda ngi suurandiyaney se ka ngi almuraadoo hanse.
46Nda i na zunubu tee ma ne, zama boro sii no kaŋ si zunubu tee, nda ni futu i ga kʼi daŋ ngi iberey kabey ra kaŋ hin ey koy nda ey ngi gandaa ra kʼi daŋ tamtaray, a ma tee ganda mooro wala imaana, 47i diyandi ka koy nda ey gandaa kaŋ no ra, nda no din ra i na lakkal barmay, nda i tuubi ka ni suurandi borey kaŋ nʼi daŋ tamtaray gandaa ra, ka nee: ‹Ir na zunubu tee, ir na laybu tee, ir na goy futu tee›, 48gandaa kaŋ ra i goo kaŋ ra ngi iberey koy nda ey, nda i tuubi ka kaa ni ga nda ngi binoo kul, nda ngi hundoo kul, ka bere gandaa woo here, gandaa kaŋ nʼnʼa noo ngi baabey se, de mo i bere koyraa woo here, koyraa woo kaŋ nʼnʼa suuba, ka bere hugoo woo here kaŋ ay nʼa cin ma ne, ka ni ŋaaray, 49beenaa ra kaŋ ti ni gorodogoo, haŋajer ngi ŋaarayrey nda ngi suurandiyaney se ka ngi almuraadoo hanse. 50Yaafa ni jamaa se kaŋ na zunubu tee ma ne, goy futu kul kaŋ i nʼa tee, mʼa kul yaafa i se, ma naŋ borey kaŋ nʼi tee tam ma hinna i se, 51zama ni jamaa no, ni tuboo no kaŋ nʼnʼi fattandi Misira kaŋ tee war se ma nee guusu kaŋ ra guuru ga mennandi.
52Suuri ka lakkal daŋ ni tamoo suurandiyanoo se nda ni jamaa Izirayel suurandiyanoo se, waati kul kaŋ i na ni maaɲoo cee, ma haŋajer ir se, 53zama ni ti ir Koyoo, Abadantaa, ni no kʼir suuba kʼir kaa aduɲɲa jama cindey kul ra kʼir tee ni wane, takaa kaŋ nda nʼnʼa har nda ni tamoo Musa waatoo kaŋ nʼnʼir baabey fattandi Misira.»
Sulaymaana gaara jamaa se
54Waatoo kaŋ Sulaymaana na ŋaarayroo nda suurandiyanoo woo kul tee Abadantaa se ka ben, a tun ka hun Abadantaa sargari tonadogoo jine kaŋ ra a cindi ka sonbu ka kabey jer beene ka Irkoy ŋaaray. 55Woo banda ga, a tun ka kay, a na jinde jer ka gaara Izirayel jamaa kul se ka nee: 56«Albarka Abadantaa kaŋ na nga jamaa Izirayel noo hunanzamay sanda takaa kaŋ nda a nʼa har. Šenni henney kul kaŋ a nʼi har nda nga tamoo Musa, haya kul mana cindi i ra kaŋ mana tee. 57Yala Abadantaa, ir Koyoo ma cindi ir bande sanda takaa kaŋ nda a cindi ir baabey bande, a masʼir naŋ, a masʼir fur. 58A mʼir biney ka koy nga here hala ir ma nga fondawey kul gana, ir ma nga yaamarey, nda nga hantumey, nda nga ašariyawey dii kaŋ nda a nʼir baabey yaamar. 59Šenney wey kul kaŋ ay nʼi har Abadantaa jine kaŋ ti suurandiyaney, i ma cindi Abadantaa, ir Koyoo jine cijin nda zaari, a ma nga tamoo nda nga jamaa Izirayel faaba, haya kul kaŋ ga i ga too, waati kul a mʼa hanse i se. 60Nda woo teendi, dumey kul kaŋ goo laboo ga, ga bay kaŋ Abadantaa ti Irkoy, nga dumaa ga koy tana sii no. 61Woo se, war ma hawa Abadantaa, ir Koyoo ga nda war biney kul, ka hanga nga hantumey, ka nga yaamarey dii, sanda takaa kaŋ war goo mʼa tee hõ.»
Sargarey kaŋ kaandi Abadantaa se
(Taarikey 2to 7.4–10)
62Kokoyoo Sulaymaana nda Izirayel kul na sargari kaa Abadantaa se. 63 Alaafiya teendi sargarey kaŋ Sulaymaana nʼi kaa Abadantaa se manʼti kala haw kobsi zenber waranka cindi hinka (22.000), feejey nda hanciney cere ra mana tee kala alman boŋ zenber zangu nda zenber waranka (120.000). Takaa woo no kokoyoo nda Izirayel borey kul nʼa tee ka Abadantaa hugoo daŋ jere ga Abadantaa se ka sintin ka goy a ra. 64Han follokaa din da, Abadantaa hugoo batumaa kaŋ goo a jine, kokoyoo Sulaymaana na gamoo daŋ jere ga Abadantaa se hala nga ma sargari kukurantey, nda taasu sargarey, nda alaafiya teendi sargarey maaney ton no din, zama alhan sargari tonadogoo kaŋ goo Irkoy hugoo jine kacca sargari kukurantey, nda taasu sargarey, nda alaafiya teendi sargarey maaney kul se.
65Sulaymaana nda Izirayel kul na hooray tee waatoo woo. Kʼa dii za Hamat koyraa miɲoo ga hala Misira gooroo do, alžama beeri kaa ka margaroo tee Abadantaa, ir Koyoo jine, i na margaroo tee jirbi iyye, nga banda ga, i yee ka jirbi iyye tana tee, woo ti cere ra jirbi woy cindi taaci (14). 66Jirbiiyye hinkantoo woo subaa ra, Sulaymaana na jamaa sallama. I gaara kokoyoo se jina i koy ngi do. Haya henney kul kaŋ Abadantaa nʼi tee nga tamoo Dawda se nda nga jamaa Izirayel se, woo se i kul ɲaali ka binekaanay.