0^MateoTee jana'a tna'a Jesucristo maSa'a ni kuu kivi ni kâku Jesucristo maNi jan koo tee inundichi ma ni ka ndachiñu'u de Jesús maNi ka xsiyo de Jesús ma ñuu Egipto maKuan nu koo de ji'in Jesús ma ñuu Nazaret maSukan ni kaxtnu'u Juan tee skuandute ñayii maSukan ni jandute Jesús maJesús ma, ni jitotnuni ña'a tachi maJesús ma, ni keja'a ya tniñu ya ñuu Galilea maJesús ma, ni kana ya kuun tee ka tava tiaka ja jin kondikin de yaJesús ma, ni kaxtnu'u ya tnu'u vii tnu'u va'a Su'si ma nuu kua'a ñayiiJesús ma, ni kaxtnu'u ya sukan kúni Su'si ma ja jin sa'a o, te nde ñayii jin ni'i ja vava'a‑ka maSukan kúu ñii jaa o ma ka kuu oSukan kúu ñu'u ndú'va ja xtnuu i nuu o ma, sukan ka kuu oJiniñu'u ja jin sa'a o sukan káxtnu'u Jesús maNi kaxtnu'u Jesús ma sukan jin ndaka'an mani nuu tna'a oNi kaxtnu'u Jesús ma ja ja u'vi kúu ja ko ndiyo ini o in‑ka ñayii masu ni tnanda'a ji'in o maNi kaxtnu'u Jesús ma ja máko xndoo tee ma ñasi'i de maNi kaxtnu'u Jesús ma sukan jin ka'an ndaa o maNi kaxtnu'u Jesús ma sukan jin kutoo o ñayii ñatuu ka kunimani nuu o maNi kaxtnu'u Jesús ma sukan jin sa'a o ora ka chindee o ñayii nda'vi maNi kaxtnu'u Jesús ma sukan jin kakan‑ta'vi o nuu Su'si maNi kaxtnu'u Jesús ma sukan jin koo ndite o nuu Su'si maJín sa'a o ja va'a ja ndaa vaa chukan chi masu ja naa kúuSukan kúu ñu'u ndú'va ma kúu nduchinuu o a nuu yikikuñu o aMasu kuu kunukuechi o nuu Su'si ma ji'in nuu ndaka ja iyo ñuu ñayivi aMáko jin ko ndi ini xeen o naxe jin ni'i o ja jin koteku o aMáko jin ndanduku o naxe sa'a naxe kúu in‑ka ñayii maMá jin kaxtnu'u‑ka o tnu'u vii tnu'u va'a Su'si a nuu ñayii ñatuu kúu ini i ja kandija i maKúu ini Su'si ma ja jin kakan o nawa ka jiniñu'u o maJín sa'a o nuu ñayii ma sukan kúni o ja jin sa'a ña'a i maa o maJín kivi koo o ye'e tuu maJa sukan ka sa'a ka kuu ñayii ma, te ndakuni o i na in ka kuu iNde ñayii jin kivi koo nuu tatnuni Su'si maÑayii niniso'o te sa'a i sukan ká'an Jesús ma chi koo va'a iJesús ma, ni ndasava'a ya in tee ku'u kue'e nani lepraJesús ma, ni ndasava'a ya in suchi jinukuechi nuu tee tátnuni nuu cientu soldado maJesús ma, ni ndasava'a ya si'i xiso Pedro maJesús ma, ni ndasava'a ya kua'a ñayii ka ku'uÑayii ka kuni ja jin kondikin i Jesús maJesús ma, ni ndasa'a nañii ya kajin yi'i ma ji'in ndute maNi ndasava'a Jesús ma uu tee ja ka yinee ña'a tachiJesús ma, ni xnaa ya kuechi in tee ñatuu kúu kanda de, te ni nduva'a deJesús ma, ni ndatnu'u ya ji'in ñayii ka sa'a ja u'vi maNi kaxtnu'u Jesús ma nava'a ñatuu ka iyo ndite tee ka ndikin ya maNi kaxtnu'u Jesús ma ja in ja jaa ma chi masu ndáketna'a i ji'in ja tu'u maNi ndaxteku Jesús ma sasi'i tee nani Jairo ma, te ni ndasava'a ya in ña'aNi ndasava'a Jesús ma nduchinuu uu tee inukuaaNi sa'a Jesús ma ja ni ndaka'an in tee ni ndasañi'i ña'a in tachi maNi ka'an Jesús ma ja kua'a xeen tniñu iyo ja jin sa'a o nuu Su'si maNi kaji Jesús ma uxi uu tee tetniñu ya ja jin kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si maNi tetniñu Jesús ma tee ka ndikin ya ma, ja na jin kaxtnu'u de tnu'u vii tnu'u va'a Su'si maKua'a tnundo'o jin kuni ñayii ka kandija Jesús ma nuu nda'a ñayii ñatuu ka kandija ya maNa in jin koyu'u oÑayii ñatuu ka kandija Jesús ma chi masu jin ketna'a‑ka ini i ji'in ñayii ka kandija ya maSukan ndaskuta'vi Su'si ma ñayii sa'a ja va'a maJuan tee skuandute ma, ni tetniñu de tee ni ka jikan‑tnu'u Jesús maSukan jin ndo'o ñayii ñuu ñatuu ni ka ndakani, ni ka ndaka'vi ini i nuu Su'si maJín kinee o chii yugu Jesús ma te jin ndatatu oJesús ma, ni kaxtnu'u ya nde a kanuu‑ka ja sa'a o kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu ñayii maIn kivi ni tatnuni Su'si ma ja ma jin satniñu ñayii ma, ni ndasava'a Jesús ma in tee ni yichi nda'a deJesús ma kúu iya ni kaji maa Su'si ma ja kaxtnu'u ya naxe jani ini maa Su'si maNi kaxtnu'u Jesús ma naxe ndo'o ñayii ká'an ndeva'a ja kuu Xtumani Ndios maÑayii masu ka sa'a ja va'a ma, ni ka jikan i in milagruSukan sa'a tachi ma nuna ndakokuiñi i ini anua ñayii nuu ni kee i maNi ka'an Jesús ma nde ñayii kúu si'i ya ji'in ñani ya ji'in ku'va yaNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin tee ni saka triu maNi kaxtnu'u Jesús ma nava'a ni ka'an ya tnu'u vijin maNi kaxtnu'u Jesús ma nawa kúni ka'an tnu'u vijin tee ni saka triu ja ni ka'an ya maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin triu ma ji'in yi'i maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin in ndikin tnu mostazaNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin levadura maNi yo ka'an Jesús ma tnu'u vijin ma nuu ñayii ñatuu ka jan‑ta'vi sii ini tnu'u ya maNi kaxtnu'u Jesús ma nawa kúni ka'an tnu'u vijin triu ma ji'in yi'i maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin siki in ja ndee ya'vi xeen ja yinee yu'u i ini itu maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin siki yuu vivii nani perla maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin siki ñunu táva tiaka maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin siki ja jaa ma ji'in ja jâ ni kuu kii‑ka iyo maÑayii ka iyo ñuu maa Jesús ma chi masu nde ka kandija i yaSukan ni ka ja'ni i Juan tee skuandute ñayii maNi sa'a Jesús ma ja ni ndukua'a xtatila ma ji'in tiaka ma, te ni kanda ja ni ka jaa u'un mil teeJesús ma, ni jika ya nuu ndute mar maJesús ma, ni ndasava'a ya ñayii ka ku'u ja ka iyo i ñuu Genesaret maNi kaxtnu'u Jesús ma nde a kúu ja sa'a ja ñatuu iyo vii iyo ndoo ini anua ñayii ma nuu Su'si maIn ña'a masu judía ma, ni kukanu ini ña ja Jesús ma chi kuu chindee ña'a yaNi ndasava'a Jesús ma kua'a xeen ñayiiNi sa'a Jesús ma ja ni ndukua'a xtatila ma ji'in tiaka ma, te ni kanda ja ni ka jaa kuun mil teeTee ka kuu fariseo ma ji'in tee ka kuu saduceo ma ka jikan de ja sa'a Jesús ma in milagruNi xtu'va Jesús ma tee ka ndikin ya ma ja na jin konee de cuidado tnu'u ka kaxtnu'u tee ka kuu fariseo maPedro ma, ni ka'an de ja Jesús ma kúu Cristo iya ni tetniñu maa Su'si maJesús ma, ni kaxtnu'u ya ja jin ka'ni i ya kovaa ndateku yaNi kaxtnu'u Su'si ma ja Sa'ya maa ya kúu Jesús maJesús ma, ni kene'e ya tachi ni yo saneé in suchi jaa, te ni nduva'a iCha'a kúu ja ku‑uu jichi ja ni kaxtnu'u Jesús ma ja jin ka'ni i ya kovaa ndateku yaNi ka wa'a Jesús ma ji'in Pedro ma xu'un ja kuu veñu'u ka'nu maNi kaxtnu'u Jesús ma na in ko kuu ja kanuu‑ka nuu tatnuni Su'si maNi ka'an Jesús ma sukan yika ja jin ndakuiso kuechi o maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin in tee ni ndani'i ndikachi ni ski'in de maNi kaxtnu'u Jesús ma naxe jin ka'an o ji'in ñani o ma nú ni sa'a ña'a i in ja u'vi maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin uu tee ka tavi xu'unJesús ma, ni tatnuni ya ja ñayii ni ka tnanda'a ma máko jin xndoo tna'a iJesús ma, ni kaxtnu'u ya naxe ko kuu in ñayii sana kivi i nuu tatnuni Su'si maSukan yii ja ndani'i ta'vi ñayii ndí ini xeen‑ka xu'un i maNi ka'an Jesús ma in tnu'u vijin tee ka satniñu itu tnu uva maNi kaxtnu'u Jesús ma ja ku‑uni jichi ja jin ka'ni i ya kovaa ndateku yaSantiago ma ji'in Juan ma, ni ka jikan de ja jin kunukoo de xiñi Jesús maJesús ma, ni ndasava'a ya uu tee inukuaaJesús ma, yoso ya in burru ni kivi ya ñuu Jerusalén maJesús ma, ni ndasavii ya ini veñu'u ka'nu maJesús ma, ni ka'an u'vi ya ja kuu in tnu higoNi ka jikan‑tnu'u de na in ni tatnuni ja sa'a Jesús ma sukanJesús ma, ni ka'an ya in tnu'u vijin nduu sayii in tee maJesús ma, ni ka'an ya in tnu'u vijin ñayii masu inuva'a ini, ja ka jito i itu tnu uva maJesús ma, ni ka'an ya in tnu'u vijin in viko tnánda'aJesús ma, ni ka'an ya nawa jin kua'a o nuu gobiernu ma, ji'in nawa jin ndakua'a o nuu Su'si maNi ka jikan‑tnu'u tee ka kuu saduceo ma naxe ko kuu ñayii ndateku maUu tnu'u ya'a ni tatnuni Su'si ma, ja ka ndanuu xeen‑ka iMaa Su'si ma ni tetniñu Cristo maNi ka'an Jesús ma ja tee ka skua'a tnu'u ni kaxtnu'u Moisés ma ji'in tee ka kuu fariseo ma, ñatuu ka sa'a ndaa ka sa'a ndija deNi kuxii ini Jesús ma ja kuu ñuu Jerusalén maJesús ma, ni ka'an ya ja veñu'u ka'nu ma chi ndatnana iNa seña ko kuu kivi naa ñuu ñayivi aKivi ndii Jesucristo iya ni kii ñayivi ñuu ñayivi aJesús ma, ni ka'an ya in tnu'u vijin uxi suchi si'i suchi jaaJesús ma, ni ka'an ya in tnu'u vijin xu'un ni xndoo tee kúu rey ma nuu nda'a ñayii ka jinukuechi nuu de maSukan ndakan Jesús ma kuenda nuu ñayii ni‑ka'nu ñuu ñayivi aNi ka chutna'a tnu'u de naxe jin tnii de Jesús maIn ña'a, ni chiso ña ndute jáxiko asi xini Jesús maJudas ma, ni ke'en‑su'va de Jesús maKivi ni kuxini Jesús ma ji'in tee ka ndikin ya maJesús ma, ni ka'an ya ja Pedro ma, uni jichi ka'an de ja masu jini de yaNuu nani Getsemaní ma, ni ja'an Jesús ma ni jikan‑ta'vi ya nuu Su'si maNi ka tnii de Jesús maNi jan koo de ji'in Jesús ma nuu tee ka ja'nde tniñu ñayii ñuu judío maNi ka'an Pedro ma ja masu jini de Jesús maNi ka ndaxsia'a i Jesús ma nuu nda'a Pilato maSukan ni ji'i tee kúu Judas maPilato ma, ni xndichi de Jesús maNi ka kundee maa ñayii ma, te ni tatnuni Pilato ma ja jin ka'ni i Jesús maNi ka skuita kaa de Jesús ma nuu krusi maSukan ni ji'i Jesús maSukan ni ka chu'u i Jesús maSukan ni ka yo jito va'a soldado ma nuu ni ka chu'u de Jesús maNuu ni ndateku Jesús maSukan ni ka sa'a soldado tee ni ka yo jito nuu ni ka chu'u i Jesús maNi tatnuni Jesús ma sukan jin sa'a tee ka ndikin ya ma