EBBALUWA OPAWULO EGIYAWANDIKIIRE
ABʼE FIRIPI
Enyanjula
OPawulo niiye eyawandikiire abaikirirya bʼe Firipi ebbaluwa eenu omu mwanka gwa 61, nga bamalire okubyala oKurisito. Yagiwandiikire ngʼali mu mabbuusu (1:13), era ali ooti yabbaire mu Looma. OFiripi kyabbaire niikyo ekibuga ekikulu ekyʼomwitwale lyʼe Makedooniya. OPawulo aamo nʼoSiira niibo abatandiikire ekanisa eyo (Bik 16:16-40). Era niiyo ekanisa egibasookere okutandiika omwitwale lyʼe Makedooniya.
OPawulo ali ooti yabbaire nʼebigendererwa ebyeraku ebyagirire nʼawandiika ebbaluwa eenu. Ekisooka yakoleserye ebbaluwa eenu okwebalya ekanisa olwʼebirabo ebibamuweereirye nga bawuliire bati ali mu mabbuusu (4:10-19). Ekyokubiri yatakire okumanyikisya abaikirirya embeera egiyabbairemu omu mabbuusu. Era yasindikire oTemuseewo nʼEpafuladiito eeri ekanisa, era nʼabawa ebbaluwa ebanjula beezye okubaaniriza, era nʼokuwa obwekubbemberi bwabwe ekitiisya (2:19-30).
Engeri egibyecaanamu
1. Obusugirye eeri ekanisa 1:1-2.
2. Amawuliro agakwata okumbeera oPawulo egiyabbairemu 1:3–2:30.
3. OPawulo awa ebyokulungamya 3:1–4:9.
4. OPawulo amaliirirya nga yeebalya ekanisa 4:10-23.
Obusugirye
1Nze oPawulo nga ndi nʼoTemuseewo omuweererya omunange owa Kurisito oYesu, mbawandiikira inywe abantu ba Kibbumba abali omu kibuga kyʼe Firipi, abali ekintu ekimo nʼoKurisito oYesu. Era mpandiikira nʼabalabirizi aamo nʼabadikoni. 2OKibbumba oItewaiswe nʼoMusengwa oYesu Kurisito babakwatire ekisa era babawe eidembe.
Okwebalya nʼokusaba oKibbumba
3Neebalya oKibbumba wange buli owembeewukirya, 4era buli owembasabira oKibbumba nywenanywena, nsaba nʼeisangaalo. 5Ekyo kityo olwakubba okuzwera nakimo oku lunaku obumwaikiriirye aMawuliro aMasa paka atyanu, mwemereire aamo na nze omu kugasasya. 6Era nkakasira nakimo nʼobugumu nti oKibbumba eyatandiikire omulimo omusa mwinywe yeeyongera okugukola paka oweyaligumaliirirya oku lunaku oKurisito oYesu oluyaliriraku.
7Kale mbaseegaku buliijo nʼeisangaalo, era ikyo kituuce nze okwewulira ntyo omu mwoyo gwange okulwanywe nywenanywena. Ekyo kityo olwakubba nti nywenanywena mugabanira aamo na nze ekisa oKibbumba ekiyankwatiire omu busibe bwange, nʼomu kulwanirira amazima gʼaMawuliro aMasa. 8OKibbumba iye mujulizi, wʼokubataka okwembatakamu nywenanywena okuli ooti kuudi oKurisito oYesu okwabatakamu.
9Era ekimbasabira eeri oKibbumba niikyo kinu ekiti; okutakangananga kwanywe kweyongerengemu amaani era mweyongerenge okukula omu malabuki nʼokutegeera. 10Ekyo kityo olwakubba ntaka mumanyice ekikira obusa kaisi mwezye okubba nʼobwomi obukenene era ababulaku ekyokubanenya paka olunaku oKurisito Yesu oluyaliiriraku. 11Era oolwo lutuuke nga mwizwire ebikole byʼobutuukirirye ebimusuna okubita omu Yesu Kurisito olwʼokuweesya oKibbumba ekitiisya nʼokumuwuuja.
Eisangaalo lya Pawulo
12Era boluganda abatake ntaka mumanye muti; ebigosi ebimbitiremu byongeire okubbeera omu kusasya aMawuliro aMasa. 13Nʼolwekyo, kimanyikanire kusani omu baisulukale bonabona abakuumi bʼekitebe ekikulu ekyʼe Looma era nʼabantu abandi bonabona abʼomu kibuga ekyo kiti ndi omu mabbuusu olwakubba ndi musengereri wa Kurisito Yesu. 14Era olwʼobusibe bwange, aboluganda omu Musengwa oYesu abakira obungi basunire obugumu okulaabba ekibono kya Kibbumba anambula kutya.
15Cooka ikyo kituuce kiti abandi balaabba oku Kurisito lwʼengongi nʼolwʼekinakoolo, neye ibo abandi bakikola mu mwoyo musa. 16Era abo bakikola omu mwoyo omusa lwa kuntaka, olwakubba bamaite bati oKibbumba yanteekerewo kulwanirira mazima gʼaMawuliro aMasa. 17Neye badi ibo abakikola olwʼengongi, ebya Kurisito tibabiraabba omu bantu mubuteereeri neye balaabba mubutakolera aamo. Nga baseega bati mwebyo byezya okunzweramu ebigosi omu busibe obundimu. 18Neye nze-so tinfaayo olwʼekibataka kintuukeku. Kale abba lwʼebigendererwa bya bubbeyi ooba byʼamazima, ekikulu kasita balaabba aMawuliro aMasa. Era olwakubba bagalaabba nze njaagaana-bujaagaani.
Kituuce, era neyongera okujaagaana, 19olwakubba mmaite nti inywe muli kunsabiranga nʼolwʼobubbeeri bwa Mwoyo azwa eeri oYesu Kurisito. Era olwʼokugada okundi kubitamu nʼolwa bantu okulaabba aMawuliro aMasa byalinzweramu okunnunula. 20Era njunjumiriire tete nʼokubba nʼeisuubi nakimo nti tinaliswala kadi omu ngeri yonayona. Neye naabba mugumu ekimala nga nenca kaisi oKibbumba agulumalye oKurisito mu byonabyona ebintumula nʼebinkola nga ndi mwomi nʼengeri eginalifaamu.
21Nʼolwekyo okulwange, ekigendererwa ekyʼokubba mwomi, nze kuweererya Kurisito, era nʼowenfa kingasa ino nʼokukirawo. 22Neye singa neyongera okubbaawo omu bwomi bwa mubiri, kale mba njezya okweyongera okubba wa mugaso omu Kurisito. Nʼolwebyo mba timmaite ekimpomera okulondaku. 23Ekyo kitegeeza kiti kiri kubbanga kigosi nze okusalawo ekyokulondaku ekimo oku bintu binu ebibiri. Neegomba okuzwa omu bwomi bunu obwʼoku kyalo, njabe mbe nʼoKurisito, ikyo ekyo ekikira nakimo obusa. 24Neye tete kibagasa ino niinywe singa nze nsigala omu bwomi wa mubiri. 25Era kinu niikyo ekiimmatiza kiti nasigalawo nga ndi mwomi era nʼokweyongera okubabbeera nywenanywena. Ikyo ekyo kyabazweramu inywe okukula aamo nʼeisangaalo omu kwikirirya. 26Ekigendererwa mwekyo kiri kiti owenaliira eeyo egimuli, mwalyeyongera okusangaalira oKurisito Yesu okulwange.
27Kale tinsonga ooba niki ekibbaawo, inywe mukolenge ebikole ebisaanira abantu abaikiriirye aMawuliro aMasa agakwata oku Kurisito. Kaisi awo owenalibba njizire okubabona ooba kubawuliraku-buwuliri nga mbulayo, mpulire nti mwemereire nʼobugumu, era nga muli nʼenseega moiza, nga mulwanirira okwikirirya olwʼaMawuliro aMasa. 28Timwatyanga abo ababagadya. Bulijo mubbenge bagumu, ngʼaako iko kamanyiciryo akalaga kati ibo abo ababagadya, oKibbumba yalibajigirica, neye nga kalaga inywe Kibbumba kubalokola. Era oKibbumba niiye agira ebyo byonabyona ni bibbaawo. 29Ekyo kityo olwakubba oKibbumba tiyabawaire inywe kwikirirya mu Kurisito kwonkani neye era nʼokugada olwa Kurisito. 30Ekyo kiri kubazweramu atyanu na inywe nywena okubba omu kugada ooti kuudi okumwamboine nga mbitamu, era nʼatyanu okumubulira muti kunkaali ndimu.

Notes


1:1 1:1 Bik 16:12

1:13 1:13 Bik 28:30

1:30 1:30 Bik 16:19-40